 |
| Trung tâm Giám sát điều hành đô thị thông minh IOC - nơi tiếp nhận hình ảnh, thông tin từ các “mắt thần” |
“Mắt thần” phát hiện rác thải
Những năm gần đây, Huế đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo vào quản lý đô thị. Một trong những lĩnh vực được ưu tiên là giám sát và xử lý tình trạng đổ rác không đúng quy định, vấn đề từng gây nhiều bức xúc trong cộng đồng.
Tại Trung tâm Giám sát, điều hành đô thị thông minh TP. Huế (HueIOC), hệ thống camera được tích hợp các giải pháp AI có khả năng nhận diện rác thải và phát hiện hành vi vi phạm. Khi camera ghi nhận hành vi vứt rác sai quy định hoặc phát sinh điểm rác mới, hệ thống sẽ tự động phát cảnh báo và chuyển thông tin đến cơ quan chức năng để xử lý.
Từ dữ liệu hình ảnh thu thập được, HueIOC gửi phản ánh đến chính quyền địa phương hoặc đơn vị môi trường để kiểm tra, xử lý. Các thông tin liên quan cũng được cập nhật trên nền tảng Hue-S, giúp người dân theo dõi tiến độ giải quyết.
Theo thống kê, từ khi triển khai hệ thống giám sát bằng AI, đã có khoảng 16.000 lượt nhận diện và phản ánh liên quan đến rác thải. Trong đó, khoảng 70 - 80% vụ việc đã được các đơn vị chức năng xử lý.
Ông Trần Trọng Hiếu, Giám đốc Trung tâm HueIOC cho biết, việc giám sát bằng công nghệ giúp nâng cao hiệu quả quản lý môi trường đô thị.
“Khi có phản ánh từ camera hoặc từ người dân, thông tin đều được công khai trên nền tảng Hue-S. Người dân có thể theo dõi phản ánh của mình đã được xử lý hay chưa. Nếu điểm rác tái phát, họ tiếp tục phản hồi để địa phương xử lý dứt điểm”, ông Hiếu nói.
Trước đây, việc phát hiện các điểm rác thải tự phát chủ yếu dựa vào lực lượng kiểm tra hoặc phản ánh thủ công. Nhiều trường hợp khi phát hiện thì bãi rác đã tồn tại trong thời gian dài, gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng mỹ quan đô thị.
Việc ứng dụng camera tích hợp AI giúp quá trình phát hiện diễn ra sớm hơn. Khi có hành vi đổ rác trái phép, camera có thể ghi lại hình ảnh làm căn cứ phục vụ xử lý vi phạm. Nhờ đó, nhiều điểm rác tự phát được phát hiện và xử lý kịp thời, hạn chế hình thành các “điểm đen” về môi trường.
Hướng đến quản lý môi trường chủ động
Bên cạnh hệ thống camera, nền tảng Hue-S đóng vai trò cầu nối giữa chính quyền và người dân trong giám sát môi trường. Thông qua chức năng “phản ánh hiện trường”, người dân có thể gửi hình ảnh, vị trí và nội dung liên quan đến các vấn đề rác thải để cơ quan chức năng tiếp nhận và xử lý.
Mô hình này tạo nên vòng tuần hoàn khép kín: Giám sát, phản ánh, xử lý và giám sát lại, giúp công tác quản lý môi trường minh bạch hơn và có sự tham gia trực tiếp của cộng đồng.
Trung tâm HueIOC cũng phối hợp với Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên tại Việt Nam (WWF) triển khai lắp đặt thêm camera tại các khu vực thường xuyên phát sinh ô nhiễm môi trường. Các thiết bị này sử dụng công nghệ nhận diện rác thải tương tự hệ thống tại HueIOC, góp phần tăng cường khả năng giám sát.
Đại diện dự án “Huế - Đô thị giảm nhựa ở miền Trung Việt Nam” cho biết, việc kết hợp công nghệ với các hoạt động cộng đồng đã mang lại hiệu quả tích cực. Thông qua các chương trình trên nền tảng Hue-S, người dân và các tổ chức đã phân loại, thu gom hàng chục tấn rác đúng cách, trong đó có nhiều rác hữu cơ, nhựa, kim loại và giấy.
Theo ông Nguyễn Xuân Sơn, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ, thành phố đã triển khai khoảng 700 camera giám sát với 29 giải pháp AI phục vụ quản lý đô thị. Nhờ hệ thống này, nhiều lĩnh vực được giám sát hiệu quả như phát hiện vi phạm giao thông, hỗ trợ phòng, chống tội phạm, cảnh báo cháy rừng, phát hiện ngập lụt hoặc đốt rơm rạ.
Trong lĩnh vực môi trường, các camera và cảm biến có thể phát hiện hành vi xả rác, giám sát trật tự đô thị và hỗ trợ quản lý giao thông. Dữ liệu được truyền về trung tâm theo thời gian thực, giúp cơ quan chức năng kịp thời xử lý các tình huống phát sinh.
Tại phường Kim Long, khu vực có nhiều di sản và hoạt động du lịch, chính quyền địa phương cho biết một số khu tái định cư vẫn còn tình trạng đổ rác xây dựng và rác sinh hoạt cỡ lớn. Thời gian tới, địa phương sẽ phối hợp tổ chức các đợt ra quân “Chủ nhật xanh” nhằm xử lý dứt điểm các điểm rác tồn đọng.
Hiện HueIOC cũng đã lắp đặt thêm một số camera AI tại các tuyến đường như Nguyễn Hoàng, Lý Nam Đế và Sư Vạn Hạnh để tăng cường giám sát môi trường và trật tự đô thị.
Giám đốc Trung tâm HueIOC cho rằng, việc ứng dụng AI trong giám sát rác thải không chỉ là giải pháp trước mắt mà còn là nền tảng cho chiến lược phát triển đô thị thông minh của Huế. “Thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục mở rộng các giải pháp AI và khai thác dữ liệu lớn để quản lý đô thị, môi trường. Mục tiêu là chuyển từ quản lý bị động sang chủ động, hướng đến xây dựng Huế trở thành đô thị xanh, sạch, thông minh và thân thiện với môi trường”, ông Hiếu nói.