 |
| Nhiều sản phẩm khởi nghiệp sáng tạo như "Chè tươi xứ Huế" mong muốn kết nối về công nghệ, thị trường cũng như chính sách gọi vốn. |
Từ nhu cầu thực tiễn cần giải quyết
UBND phường Kim Trà vừa đặt ra một vấn đề cần giải quyết không chỉ dành riêng cho địa phương, mà còn gợi mở hướng đi cho nhiều làng nghề truyền thống của Huế. Đó là nghiên cứu phát triển sản phẩm bún Vân Cù theo hướng nâng cao giá trị gia tăng gắn với bảo tồn di sản văn hóa và phát triển kinh tế địa phương.
Bún Vân Cù đã được ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Tuy nhiên, giá trị của sản phẩm hiện chủ yếu vẫn nằm ở việc tiêu thụ bún tươi tại địa phương. Những yêu cầu mới như đa dạng hóa sản phẩm, công nghệ bảo quản, bảo vệ môi trường, truy xuất nguồn gốc, chuyển đổi số, phát triển du lịch trải nghiệm hay thương mại điện tử vẫn chưa có giải pháp đồng bộ.
Một nhiệm vụ mang tầm chiến lược của thành phố là xây dựng bản sao số khí hậu và thiên tai tại thành phố Huế (Hue Climate Digital Twin). Lý do là Huế thường xuyên chịu tác động của bão, lũ, ngập lụt, sạt lở, xâm nhập mặn... Thành phố đã có nhiều hệ thống dữ liệu như IOC, Hue-S, các trạm quan trắc, nhưng chủ yếu phục vụ giám sát hiện trạng. Điều còn thiếu là một mô hình số có khả năng tích hợp dữ liệu, mô phỏng, dự báo và hỗ trợ ra quyết định theo thời gian thực.
Hai vấn đề trên ở hai lĩnh vực khác nhau nhưng đều chung một nhu cầu. Đó là cần tri thức khoa học, công nghệ, nguồn lực doanh nghiệp và cơ chế điều phối của Nhà nước để tìm lời giải. Đó cũng là lý do Sở Khoa học và Công nghệ xây dựng nền tảng số kết nối "3 nhà" để các cơ quan quản lý, nhà khoa học và doanh nghiệp có thể gặp nhau ngay từ khi phát sinh nhu cầu thực tiễn.
Theo ông Nguyễn Xuân Sơn, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ, thực tế hiện nay có nhiều kết quả nghiên cứu có giá trị nhưng chưa tạo được tác động mạnh đến phát triển kinh tế - xã hội. Nguyên nhân chính là do hệ sinh thái khoa học và đổi mới sáng tạo vẫn tồn tại nhiều đứt gãy. Đó là sự thiếu kết nối giữa nhu cầu thực tiễn với nghiên cứu, giữa nhà khoa học với doanh nghiệp, giữa kết quả nghiên cứu với thị trường và giữa đầu tư khoa học với tăng trưởng kinh tế. Nếu những khoảng cách ấy không được thu hẹp, con đường từ ý tưởng nghiên cứu đến giá trị kinh tế sẽ còn rất dài.
Khi "3 nhà" lên cùng một nền tảng
Sở Khoa học và Công nghệ vừa đưa vào vận hành nền tảng số kết nối "3 nhà" tại địa chỉ: 3nha.hue.gov.vn. Hệ thống này được xây dựng như một "sàn giao dịch" tri thức, công nghệ và thương mại hóa. Các cơ quan nhà nước có thể công bố những vấn đề hoặc bài toán cần giải quyết từ thực tiễn quản lý. Nhà khoa học, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp sẽ trực tiếp tham gia đề xuất giải pháp, đăng ký nghiên cứu, chuyển giao công nghệ hoặc phối hợp triển khai.
Mỗi chủ thể đều có không gian hoạt động riêng nhưng được liên kết trên cùng một nền tảng, hình thành chuỗi liên kết từ xác định nhu cầu, nghiên cứu, phát triển công nghệ đến thương mại hóa và tạo ra giá trị cho xã hội. Chỉ sau thời gian ngắn vận hành, đến đầu tháng 7/2026, đã có 53 cơ quan, đơn vị đăng ký sử dụng, cập nhật hơn 85 bài toán thực tiễn; nhiều doanh nghiệp cũng đăng ký tham gia đồng hành về phân phối thị trường, cung ứng công nghệ, máy móc...
Đánh giá về mô hình này, ở góc độ giới nghiên cứu, TS Hoàng Kim Toản, Giám đốc Trung tâm Khởi nghiệp và Đổi mới sáng tạo Đại học Huế khẳng định, Đại học Huế có đội ngũ và nguồn lực nghiên cứu. Nhân lực Đại học Huế hơn 3.700 cán bộ, giảng viên, trong đó có hơn 2.000 nhà khoa học cùng nhiều nguồn lực nghiên cứu. Về kinh phí, các trường có ngân sách nghiên cứu khoa học cấp trường; Đại học Huế có ngân sách riêng và Trung tâm Khởi nghiệp và Đổi mới sáng tạo, Đại học Huế cũng có nguồn ngân sách từ Bộ và Trung ương. Có được hai yếu tố cốt lõi này, Đại học Huế hoàn toàn sẵn sàng đồng hành nếu chính quyền và doanh nghiệp đặt hàng trực tiếp.
TS Hoàng Kim Toản cũng thông tin, Đại học Huế đang đề xuất các chương trình hỗ trợ ươm tạo doanh nghiệp khởi nghiệp với các mức hỗ trợ tăng dần qua từng giai đoạn và thí điểm cơ chế "voucher công nghệ" để doanh nghiệp có thêm điều kiện tiếp cận các kết quả nghiên cứu.
PGS.TS Nguyễn Thị Ái Nhung, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Ứng dụng Khoa học Công nghệ, Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế cũng ví mô hình liên kết "3 nhà" như một "tam giác cân", trong đó Nhà nước giữ vai trò điều phối để nhà khoa học và doanh nghiệp có thể gặp nhau.
PGS.TS Ái Nhung đặc biệt nhấn mạnh mô hình "Nhà trong nhà", nghĩa là người làm khoa học phải hiểu nhu cầu của doanh nghiệp, còn doanh nghiệp cũng cần chia sẻ bài toán thực tiễn để cùng tìm tiếng nói chung. Khi các bên sẵn sàng giảm bớt "cái tôi", kết quả nghiên cứu mới có cơ hội bước ra khỏi phòng thí nghiệm để trở thành sản phẩm của thị trường.
Có thể thấy, nền tảng số kết nối "3 nhà" của Huế không chỉ là một ứng dụng công nghệ mới, mà còn là cầu nối để Nhà nước, doanh nghiệp và giới nghiên cứu chia sẻ thông tin, nhu cầu và năng lực của mình. Khi ba chủ thể cùng gặp nhau trên một nền tảng chung, khoảng cách từ ý tưởng đến giá trị kinh tế sẽ được rút ngắn, tạo thêm động lực cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đóng góp thiết thực vào sự phát triển của thành phố.