 |
| Hệ thống sản xuất tại Nhà máy bia Carlsberg |
Chuyển dịch xanh
Tiêu chuẩn đo lường sự phát triển bền vững và tác động của DN đến cộng đồng (viết tắt là ESG bao gồm 3 tiêu chí: Môi trường, xã hội, quản trị) là từ khóa được nhắc nhiều trong thời gian gần đây khi sự phát triển của DN ngày càng được gắn chặt với câu chuyện xanh, bền vững. DN được đánh giá thông qua những tác động đến môi trường, tài nguyên thiên nhiên; mối quan hệ với khách hàng, đối tác và đội ngũ nhân sự; tính minh bạch, đạo đức kinh doanh và sự tuân thủ quy định pháp luật.
Theo bà Phạm Thị Diễm Hương, Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh, trong bối cảnh thị trường ngày càng khắt khe, khái niệm ESG không còn là “cuộc chơi” của các tập đoàn lớn. Làn sóng chuyển dịch ESG đang len sâu vào khu vực DN nhỏ và vừa, nơi đang được xem là “xương sống” của nền kinh tế nhưng cũng dễ bị tổn thương.
Trên thị trường, những chuẩn mực liên quan đến tính bền vững như truy xuất nguồn gốc, phát thải carbon hay trách nhiệm xã hội ngày càng được quy định rõ ràng hơn. Tâm lý tiêu dùng đang có sự chuyển dịch, khách hàng ngày càng quan tâm hơn đến chất lượng sản phẩm và tính minh bạch cũng như tác động của sản phẩm đến môi trường.
ESG vì thế không còn là xu hướng nhất thời mà đã trở thành điều kiện để DN tồn tại và cạnh tranh. Việc áp dụng ESG giúp DN tối ưu vận hành, giảm chi phí thông qua việc tiết kiệm năng lượng, nguyên, vật liệu và giảm lãng phí trong sản xuất; dễ dàng tham gia vào các chuỗi cung ứng khi đáp ứng được tiêu chuẩn khắt khe về tiêu chí xanh, an toàn. Đồng thời, thông qua việc quản trị rủi ro, DN sẽ hạn chế những tác động tiêu cực đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, tạo được niềm tin với cộng đồng.
Thay đổi tư duy, quản trị
Tại Huế, ESG là từ khóa không còn xa lạ. Đa phần DN đều đã nhận thức được tầm quan trọng của ESG và dần dần có sự chuyển dịch. Ông Cung Trọng Cường, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển cho rằng, một số DN đã tiếp cận ESG như một chiến lược kinh doanh thay vì nghĩa vụ tuân thủ. Họ đã chủ động kể câu chuyện phát triển bền vững của mình, biến ESG thành lợi thế cạnh tranh khi tiếp cận thị trường, ví như tại Nhà máy bia Carlsberg ở Khu Công nghiệp Phú Bài.
DN này đã từng bước chuyển từ mô hình sản xuất sạch sang mô hình cộng sinh công nghiệp. Các giải pháp được DN triển khai bao gồm tuần hoàn nước trong các công đoạn sản xuất và vệ sinh thiết bị; thu hồi nhiệt thải từ quá trình nấu bia để phục vụ các khâu khác, hay tận dụng phụ phẩm làm đầu vào cho các hoạt động trong chuỗi giá trị nông nghiệp, chăn nuôi… hướng đến giảm phát thải tại các địa điểm sản xuất và trên toàn bộ chuỗi giá trị.
Công ty CP Tập đoàn Quế Lâm cũng triển khai mô hình nông nghiệp tuần hoàn 4F. Với mô hình này, phụ phẩm trồng trọt và chất thải trong chăn nuôi được xử lý thành phân bón hữu cơ, sau đó quay trở lại phục vụ sản xuất nông nghiệp. Cách tiếp cận này cho phép khép kín vòng đời vật chất, giảm thiểu phát sinh chất thải và tối ưu hóa giá trị sử dụng của tài nguyên. Việc liên kết với người dân và HTX trong xây dựng mô hình mà DN này đang thực hiện cũng góp phần tạo nên những giá trị bền vững trong cộng đồng.
Ông Trần Tuấn Anh, Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế chia sẻ, nhiều DN còn hiểu đơn giản ESG là trồng cây xanh, dọn rác, tham gia các hoạt động thiện nguyện cộng đồng. Thực tế với DN nhỏ và vừa, việc triển khai ESG cũng không cần quá “đao to búa lớn” mà có thể bắt đầu từ những thay đổi nhỏ nhất trong tư duy quản trị và vận hành hàng ngày của DN. DN có thể bắt tay tối ưu hóa việc vận hành, cắt giảm lãng phí điện, nước, nguyên liệu, quản lý rủi ro, hạn chế các sự cố môi trường, tai nạn lao động...
Cũng theo ông Trần Tuấn Anh, DN nên bắt đầu bằng việc đánh giá hiện trạng, tự kiểm tra tình hình kinh doanh, tài chính, nhân sự... để biết "mình đang ở đâu". Trên cơ sở đó, DN sẽ xác định ưu tiên và mục tiêu. Thay vì làm tất cả, DN chỉ nên chọn 3 - 5 vấn đề quan trọng và dễ nhất như: Tiết kiệm điện, giảm hao hụt nguyên liệu và đặt chỉ số đo lường cụ thể, từ đó có thể lập kế hoạch triển khai và theo dõi kiểm soát tiến độ, đánh giá kết quả thực tế. Khi đã có kết quả, DN tiến hành chia sẻ thông tin với khách hàng, tham gia các chứng nhận phù hợp (như OCOP, ISO) để đáp ứng yêu cầu thị trường.