 |
| Du khách nước ngoài trải nghiệm nước lụt ở đường Phó Đức Chính - Huế. Ảnh: Viết Đạt |
Chưa có con số thống kê chính thức sau những ngày lũ khủng khiếp, nhưng thiệt hại chắc chắn sẽ rất nặng nề. Chỉ tính riêng ngành nông nghiệp, tính đến ngày 31/10, có gần 45 tấn cá nuôi của người dân đã chết trắng trong lũ. Thiệt hại nặng nhất là các hộ nuôi cá trên sông Bồ.
Tại xã Đan Điền, những ngày qua, người nuôi cá thẫn thờ khi có gia đình, phút chốc đã mất trắng hàng chục tấn cá, trong khi chỉ ít ngày nữa là chuẩn bị thu hoạch. Nước lũ lên, người dân bên sông Bồ không chỉ lo nhà ngập, mà còn lo kêu gọi giải cứu những lồng cá còn sót lại sau lũ.
Xót cho người nuôi cá nhưng điều xót hơn là Đan Điền vốn là vùng rốn lũ, chưa mưa đã ngập. Qua nhiều mùa lũ, người nuôi cá trên sông Bồ cũng đã bao phen lao đao vì cá chết. Mùa lũ của Huế cũng không phải thất thường mà theo chu kỳ, cứ rơi đúng vào dịp cuối năm, từ tháng 9 đến tháng 11. Thế nhưng năm nay, khi lũ lớn, những thiệt hại cùng nỗi đau cũ của người nuôi cá lại tái diễn. Điều này cho thấy, dường như kinh nghiệm để nuôi cá trên sông Bồ được an toàn với mưa lũ chưa được đặt ra thấu đáo.
Đó cũng là câu chuyện của doanh nghiệp, các cơ sở kinh doanh. Dù không lạ lẫm với lũ nhưng trong đợt lũ vừa qua, không biết bao nhiêu cửa hàng điện tử, xe máy, lương thực, đồ gỗ mỹ nghệ, thời trang, ăn uống… trên các tuyến đường trung tâm TP. Huế đã chìm ngập trong nước. Trong đó, không ít cửa hàng, dù trú chân ở những tòa nhà cao tầng, nhưng cũng chịu cảnh thiệt hại nặng nề do chủ nhân chủ quan, không ngờ nước lại lên nhanh và lớn đến thế nên không kịp di chuyển.
Khi cơn lũ lịch sử cách đây 26 năm nhấn chìm cả thành phố Huế với nhiều mất mát, đau thương, câu chuyện Huế phải phòng tránh, thích ứng và sống chung với lũ như thế nào đã được đặt ra ráo riết. Các dự án xây nhà phòng lũ cho vùng thấp trũng cũng được triển khai. Người dân được hỗ trợ vốn làm gác lửng để tránh lũ. Nhiều hộ dân khi làm nhà đã ý thức trong việc nâng nền nhà cao lên để chống ngập. Những mô hình trồng hoa, trồng rau vượt lũ ở các vùng ngập nặng cũng được người dân đầu tư. Như tại phường Kim Trà, nhờ người dân làm nhà có nền cao nên trong ba đợt lũ vừa qua, cuộc sống người dân ở đây đã được an toàn. Ở nơi thấp nhất của phường như tổ dân phố An Thuận, dù mức ngập gần 2m nhưng trong số 300 hộ dân ở đây, chỉ có 1 hộ với 4 nhân khẩu phải di dời đến nơi an toàn.
Thế nhưng trong đợt lũ vừa qua, cả thành phố có hơn 35.000 nhà dân bị ngập, có nơi ngập sâu đến 2m. Ở những nơi xung yếu, có hàng ngàn hộ dân tại 32 phường, xã phải di dời khẩn cấp cả ở vùng biển, vùng trũng, vùng núi và ven sông. Dù công tác ứng cứu được đánh giá là chủ động, nhưng có những nơi, trong đêm tối, lực lượng chức năng, các đội cứu hộ tình nguyện vẫn phải vượt sóng to, nước lớn giải cứu người dân mắc kẹt trong lũ.
Ngay sau lũ, nhân Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố đến thăm, chia sẻ khó khăn với Nhân dân phường Phong Phú, bà con đề đạt mong muốn, Nhà nước cần hỗ trợ đầu tư xây dựng nhà chống bão, lũ; hỗ trợ thuyền, dụng cụ cứu hộ. Bà con cũng mong muốn, cùng với việc cứu trợ trước mắt, cần có giải pháp lâu dài, bền vững trong phòng, chống thiên tai, thích ứng với biến đổi khí hậu.
Mong mỏi của người dân cũng là câu chuyện thích ứng để sống an toàn với thiên tai đang đặt ra, không chỉ với Huế, không chỉ với người nuôi cá trên sông Bồ, không chỉ từ ý thức chủ động của mỗi người dân.
Đó cũng là vấn đề được TS. Phạm Đi đặt ra trong bài viết mới đây trên Báo Tuổi trẻ, rằng: Lũ lụt miền Trung không phải là hiện tượng mới. Nhưng điều khiến dư luận băn khoăn là tại sao năm nào cũng có kịch bản gần như tương tự: mưa lớn, ngập sâu, sạt lở, rồi đến cứu trợ, khắc phục, thống kê thiệt hại? Liệu chúng ta đang thực sự phòng tránh, hay vẫn chủ yếu ứng phó với thiên tai?
Để sống an toàn được trong thiên tai, không chỉ là ý thức của người dân, năng lực ứng cứu. Đó còn là câu chuyện sâu xa của bản đồ cảnh báo ngập, quy hoạch thoát nước đồng bộ; là vai trò và trách nhiệm của các công trình thủy điện; tư duy phòng tránh tổng thể; bảo vệ rừng đầu nguồn; luật pháp - thể chế quản lý rủi ro… Sự thích ứng ấy cũng cần được hỗ trợ bằng chính sách, khoa học và văn hóa phòng tránh trong cộng đồng.