 |
| Cán bộ, đảng viên xã Vinh Lộc phát biểu ý kiến tại một cuộc họp |
Chưa có nhiều chất vấn
Theo Quy chế chất vấn trong Đảng ban hành kèm theo Quyết định số 158-QĐ/TW, ngày 12/5/2008 của Bộ Chính trị, đảng viên có quyền chất vấn hoạt động của cấp ủy, ban thường vụ cấp ủy và đảng viên trong phạm vi tổ chức mình sinh hoạt; đồng thời, đối tượng bị chất vấn có trách nhiệm trả lời và chịu trách nhiệm về nội dung trả lời.
Tại một hội nghị Thành ủy gần đây, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy Nguyễn Đình Trung nhấn mạnh: Chất vấn là kênh quan trọng để phát huy dân chủ, nâng cao trách nhiệm và năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng và đảng viên, góp phần phòng ngừa vi phạm, giữ gìn phẩm chất, đạo đức, lối sống; đồng thời tăng cường đoàn kết, thống nhất trong Đảng. Thông qua chất vấn, nhiều vấn đề trong lãnh đạo, chỉ đạo được nhìn nhận rõ hơn; từ đó có giải pháp phù hợp, giúp công việc được triển khai hiệu quả hơn.
Qua theo dõi tại một số hội nghị ban chấp hành đảng bộ xã, phường trên địa bàn TP. Huế, nội dung chất vấn chưa thường xuyên xuất hiện trong chương trình nghị sự. Ở nhiều chi bộ, sinh hoạt vẫn chủ yếu tập trung vào đánh giá công việc, triển khai nhiệm vụ, trong khi phần trao đổi, chất vấn vốn là “kênh phản biện nội bộ” còn khá khiêm tốn.
Ở một số nơi, hoạt động này chưa diễn ra thường xuyên, nội dung chất vấn đôi khi còn chung chung, thiếu trọng tâm. Thực tế tại Chi bộ 5 - Phú Hậu, phường Phú Xuân ít nhiều cho thấy rõ điều này. Theo ông Trịnh Hùng Trường, Bí thư Chi bộ, trong các buổi sinh hoạt định kỳ, nội dung chất vấn chưa nhiều, chủ yếu vẫn là trao đổi, góp ý. Có những vấn đề liên quan trực tiếp đến công tác quản lý địa bàn như trật tự xây dựng, vệ sinh môi trường, phản ánh của người dân… đã được nêu ra, nhưng thường dừng ở mức kiến nghị, chưa chuyển hóa thành câu hỏi chất vấn rõ ràng đối với từng cá nhân, bộ phận phụ trách.
Hay như tại xã Vinh Lộc, ông Nguyễn Văn Lợi, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã chia sẻ, nhiều đảng viên vẫn còn tâm lý cân nhắc khi phát biểu, nhất là những nội dung liên quan đến trách nhiệm cụ thể. Nhiều khi trao đổi bên ngoài thì thẳng thắn, nhưng vào cuộc họp lại dè dặt.
Việc tiếp cận thông tin cũng là yếu tố ảnh hưởng. Ở cấp xã, phường, nhiều đảng viên cho biết muốn chất vấn nhưng chưa có đủ dữ liệu để đặt câu hỏi cụ thể. Chính việc “vắng tiếng hỏi” trong một số cuộc họp khiến chất vấn chưa phát huy hết vai trò là kênh phát hiện sớm những vấn đề cần quan tâm ngay từ cơ sở.
Để chất vấn đạt hiệu quả
Để hoạt động chất vấn trong Đảng đi vào thực chất, trước hết cần bắt đầu từ nhận thức. Khi cấp ủy và đảng viên hiểu đúng, đủ về vai trò của chất vấn, thì việc đưa nội dung này vào sinh hoạt sẽ trở nên tự nhiên và hiệu quả hơn.
Từ thực tiễn cơ sở, ông Nguyễn Văn Lợi cho rằng, quy định về chất vấn trong Đảng cơ bản đã rõ, song hiệu quả đến đâu phụ thuộc nhiều vào cách tổ chức thực hiện. “Chất vấn bằng văn bản thì có, nhưng chất vấn trực tiếp còn ít”, nguyên nhân chủ yếu là tâm lý e ngại, nể nang, thậm chí sợ va chạm trong nội bộ.
Theo ông Nguyễn Văn Lợi, trước hết người thực hiện chất vấn cần nắm vững chủ trương, quy định, đồng thời bám sát thực tiễn địa phương, đơn vị để nội dung đặt ra “đúng và trúng”; từng bước khắc phục tâm lý “dĩ hòa vi quý”, coi chất vấn là hoạt động bình thường nhằm xây dựng tổ chức, không phải để gây áp lực cá nhân.
Một yêu cầu quan trọng khác là bảo đảm tính hai chiều trong chất vấn. Người hỏi cần thẳng thắn, có cơ sở; người trả lời phải cầu thị, lắng nghe và tiếp thu. “Khi cả hai phía cùng hướng đến mục tiêu chung là làm rõ vấn đề, nâng cao hiệu quả công việc thì chất vấn sẽ không còn là áp lực, mà trở thành động lực”, ông Nguyễn Văn Lợi nhấn mạnh.
Vai trò của người đứng đầu là yếu tố then chốt. Khi người đứng đầu chủ động gợi mở vấn đề, tạo không khí dân chủ, khuyến khích trao đổi, chất vấn sẽ diễn ra thực chất hơn. Đồng thời, cần tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện kết luận sau chất vấn, cũng như có cơ chế bảo vệ những người dám nêu ý kiến, góp phần tạo sự yên tâm trong nội bộ. Việc công khai, minh bạch thông tin trong tổ chức đảng cần được chú trọng. Khi đảng viên có đầy đủ thông tin, việc chất vấn sẽ cụ thể, đi thẳng vào thực tiễn, tránh tình trạng hỏi chung, trả lời chung.
Hệ thống quy định của Đảng về chất vấn cơ bản đã đầy đủ. Vấn đề cốt lõi là tổ chức thực hiện và ý thức trách nhiệm của mỗi cán bộ, đảng viên. Khi vượt qua được tâm lý e ngại, sợ va chạm, chất vấn sẽ thực sự trở thành công cụ kiểm soát quyền lực hiệu quả, góp phần phòng ngừa sai phạm ngay từ sớm, từ xa.