Hoàn thiện chính sách đất đai, nhà ở

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội nêu. Ảnh: Đoàn ĐBQH thành phố cung cấp

Phân quyền phải đi đôi với trách nhiệm

Trong phiên họp buổi sáng, liên quan đến định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024, các đại biểu tập trung cho ý kiến về việc thể chế hóa Nghị quyết số 21-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV; bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, đồng bộ với hệ thống pháp luật và tháo gỡ những vướng mắc thực tiễn, qua đó khơi thông, phát huy hiệu quả nguồn lực đất đai.

Nhiều nội dung được đề cập như quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; cơ chế tài chính và giá đất; giao đất, cho thuê đất; cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; cải cách thủ tục hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu, chuyển đổi số và phân cấp, phân quyền trong quản lý đất đai.

Các đại biểu cho rằng, việc sửa Luật Đất đai lần này cần đồng thời đạt ba yêu cầu: Khơi thông nguồn lực cho phát triển; kiểm soát chặt chẽ quyền lực Nhà nước; bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp.

Nhiều ý kiến đồng tình với định hướng phân cấp, phân quyền mạnh hơn cho địa phương, phù hợp mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Tuy nhiên, phân cấp phải gắn với kiểm soát quyền lực, kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình, nhất là đối với các quyết định liên quan đến thu hồi đất, giá đất và nghĩa vụ tài chính.

Các đại biểu đề nghị Chính phủ ban hành khung thủ tục hành chính thống nhất trên toàn quốc; địa phương chỉ quy định cơ chế phối hợp nội bộ để rút ngắn thời gian xử lý, không đặt thêm thành phần hồ sơ, điều kiện hay thủ tục ngoài quy định.

Tại phiên họp, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng đã phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội nêu.

Phát biểu kết luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cho biết, hầu hết ý kiến thống nhất với định hướng chính sách và sự cần thiết cấp bách phải sửa đổi toàn diện Luật Đất đai năm 2024. 

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục quán triệt Nghị quyết số 21-NQ/TW, rà soát, hoàn thiện hồ sơ và cụ thể hóa các chính sách trong dự thảo Luật.

Đại biểu Nguyễn Thị Sửu tham gia thảo luận về định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023. Ảnh: Đoàn ĐBQH thành phố cung cấp

Minh bạch Quỹ nhà ở

Chiều cùng ngày, thảo luận định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023, Phó Trưởng đoàn ĐBQH chuyên trách TP. Huế Nguyễn Thị Sửu thống nhất với chủ trương hình thành Quỹ nhà ở nhằm tạo công cụ tài chính thực hiện chính sách nhà ở cho thuê. Tuy nhiên, để quỹ thực sự phát huy hiệu quả, không làm phát sinh thêm bộ máy và tạo áp lực thiếu kiểm soát lên ngân sách, cần thiết kế lại một số quy định theo hướng chặt chẽ, minh bạch.

Đối với quỹ ở địa phương, đại biểu đề nghị giao UBND cấp tỉnh, thành lập trên cơ sở bộ máy hiện có, không phát sinh tổ chức, biên chế mới, qua đó hạn chế chi phí quản lý, dành tối đa nguồn lực cho mục tiêu phát triển nhà ở.

Đại biểu Nguyễn Thị Sửu cũng đề nghị quy định rõ chức năng, nhiệm vụ, tổ chức và nguồn vốn của Quỹ nhà ở. Nguồn vốn có thể gồm ngân sách Nhà nước; tiền xử lý, bán nhà ở thuộc tài sản công được để lại; nguồn thu từ khai thác, đấu giá quyền sử dụng đất hoặc tài sản gắn liền với đất được quyết định sử dụng cho phát triển nhà ở; khoản tiền chủ đầu tư nộp thay nghĩa vụ bố trí quỹ đất và các nguồn hợp pháp khác.

Đặc biệt, khoản tiền chủ đầu tư nộp thay nghĩa vụ bố trí quỹ đất phát triển nhà ở cho thuê phải được nộp vào Quỹ nhà ở địa phương và chỉ sử dụng để đầu tư, tạo lập nhà ở cho thuê trên địa bàn, theo chương trình phát triển nhà ở cấp tỉnh đã được phê duyệt. Giá trị khoản tiền này phải tương đương đầy đủ giá trị quỹ đất mà chủ đầu tư có nghĩa vụ bố trí.

Cùng với đó, việc quản lý, sử dụng quỹ phải bảo đảm đúng mục đích, bảo toàn vốn, công khai, minh bạch và chịu sự giám sát, kiểm toán theo quy định. Đại biểu đề nghị không sử dụng vốn của quỹ để đầu tư ngoài mục tiêu phát triển nhà ở hoặc bù đắp các khoản thua lỗ do đầu tư, quản lý, vận hành không hiệu quả hoặc vi phạm pháp luật.

Về hỗ trợ từ ngân sách, đại biểu đề nghị chỉ hỗ trợ phần chênh lệch do Nhà nước quyết định giá thuê thấp hơn mức cần thiết để thu hồi chi phí đầu tư, quản lý, vận hành và bảo trì theo phương án tài chính được phê duyệt. Mức hỗ trợ, thời gian và phương thức hỗ trợ phải được xác định trong dự toán ngân sách hằng năm và phương án tài chính của dự án.

Đối với giá thuê nhà ở, đại biểu Nguyễn Thị Sửu đề nghị xây dựng theo nguyên tắc kết hợp giữa giá thành và mục tiêu chính sách, căn cứ vào chi phí đầu tư, quản lý, vận hành, bảo trì, bảo hiểm, thuế, phí, mức độ thu hồi vốn và khả năng chi trả của người thuê.

Nếu giá thuê thấp hơn mức bảo đảm thu hồi chi phí, phần chênh lệch phải được xác định rõ là hỗ trợ chính sách từ ngân sách hoặc nguồn hợp pháp khác, tránh tình trạng ngân sách phải bù đắp những khoản thiếu hụt phát sinh từ đầu tư, quản lý, vận hành kém hiệu quả.