Để thanh, thiếu niên không lầm lỡ - Bài 2: Ngăn những bước chân lạc đường

Thông qua phiên tòa giả định, những quy định pháp luật và hệ lụy của ma túy được truyền tải trực quan, góp phần nâng cao ý thức phòng ngừa vi phạm trong thanh, thiếu niên.

Không chờ vi phạm mới giáo dục

 Trước thực trạng thanh, thiếu niên vi phạm pháp luật, TP. Huế đã huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, triển khai đồng bộ các giải pháp phòng ngừa, đấu tranh và xử lý. Trong đó, lực lượng công an giữ vai trò nòng cốt trong tham mưu, tổ chức thực hiện các nhiệm vụ bảo đảm an ninh, trật tự liên quan đến thanh, thiếu niên.

Công an thành phố tập trung các đợt cao điểm tấn công, trấn áp tội phạm; xây dựng các phương án chuyên đề phòng, chống đua xe trái phép, gây rối trật tự công cộng và những hành vi vi phạm pháp luật trong thanh, thiếu niên theo từng lĩnh vực, địa bàn, tuyến trọng điểm. Qua đó, nhiều vụ việc được phát hiện, ngăn chặn từ sớm, không để hình thành điểm nóng phức tạp về an ninh, trật tự.

Thượng tá Nguyễn Tiến Dũng, Phó Trưởng phòng Cảnh sát hình sự, Công an TP. Huế cho rằng, để những thanh, thiếu niên thường xuyên càn quấy từ bỏ hành vi lệch chuẩn, rất cần sự vào cuộc của chính quyền địa phương, các tổ chức chính trị - xã hội, cơ sở giáo dục và các trường học. Bên cạnh biện pháp cứng rắn, gia đình và nhà trường phải phối hợp quản lý, giúp các em nhận thức rõ hành vi vi phạm pháp luật, nguy hiểm cho xã hội, từ đó chủ động thay đổi.

Từ cách nhìn đó, lực lượng công an thành phố chú trọng hơn đến phòng ngừa từ sớm, từ xa, từ cơ sở. Những buổi gặp gỡ, đối thoại với thanh thiếu niên có nguy cơ vi phạm được tổ chức để nắm bắt tâm tư, hoàn cảnh, nguyên nhân dẫn đến biểu hiện lệch chuẩn. Qua đó, phối hợp với gia đình, nhà trường và chính quyền địa phương lựa chọn cách giáo dục, cảm hóa phù hợp từng trường hợp.

Một trong những cách tiếp cận này được thể hiện tại Trường THCS Chu Văn An. Cuối tháng 8 vừa qua, nhà trường tổ chức hội nghị “Đồng hành cùng em” với chủ đề “Tư vấn, hỗ trợ và giáo dục học sinh cần quan tâm đặc biệt”. Đồng thời, quy tụ đại diện ngành giáo dục, công an, chính quyền địa phương, giáo viên, phụ huynh, học sinh và chuyên gia tâm lý.

Đại diện Công an TP. Huế chia sẻ kỹ năng sử dụng mạng xã hội an toàn, văn minh cho thanh thiếu nhi tại chương trình truyền thông “Thanh thiếu nhi với mạng xã hội an toàn” năm 2026.

Hội nghị không chỉ dừng ở tuyên truyền pháp luật mà còn tạo không gian đối thoại giữa giáo viên, phụ huynh, học sinh và chuyên gia tâm lý.

Theo cô Lê Thị Hồng Giang, Hiệu trưởng Trường THCS Chu Văn An, xây dựng trường học hạnh phúc phải bắt đầu từ việc để học sinh cảm thấy được đón nhận, chia sẻ và bình đẳng trong giáo dục; không có em nào bị bỏ lại phía sau. Với những học sinh có hoàn cảnh đặc biệt, chưa ngoan hoặc cần được quan tâm nhiều hơn, nhà trường dự kiến xây dựng lộ trình đồng hành ngay từ đầu năm học. Nhà trường cũng xác định giáo dục học sinh không chỉ là trách nhiệm của thầy cô mà cần sự đồng hành của gia đình. Khi trẻ được lắng nghe thay vì chỉ bị trách mắng, được hướng dẫn thay vì chỉ bị phán xét, cơ hội thay đổi của trẻ sẽ rộng mở hơn.

Chị Phan Thị Tố Hằng, phụ huynh có con đang học tại Trường THCS Chu Văn An chia sẻ, bản thân trân trọng trước sự quan tâm, đồng hành của nhà trường và mong muốn giáo viên tiếp tục phối hợp với gia đình để giúp con chăm ngoan, học tập tốt, tiến bộ hơn.

Chủ động đồng hành cùng người trẻ

Thời gian qua, các đơn vị chức năng tại Huế đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục pháp luật trong trường học bằng nhiều hình thức trực quan, sinh động. Riêng lĩnh vực phòng, chống ma túy, hơn 120 nghìn lượt học sinh, sinh viên và giáo viên được tuyên truyền, phổ biến kiến thức pháp luật. Ngoại khóa, diễn đàn, giao lưu hỏi đáp, phiên tòa giả định cùng các video ngắn trên Facebook, TikTok, YouTube được sử dụng để đưa kiến thức pháp luật đến gần hơn với học sinh.

Ở cấp cơ sở, những cách làm gần gũi cũng đang được triển khai. Tại phường An Cựu, chính quyền địa phương phối hợp lực lượng công an tổ chức gặp gỡ, trao đổi với thanh, thiếu niên có nguy cơ vi phạm. Nhóm Zalo “Thanh niên An Cựu” được thành lập với phụ huynh là thành viên chính, Công an phường quản lý; mỗi tối, cán bộ nhắc hỏi các em đã về nhà chưa.

Lực lượng công an tuyên truyền, trao đổi với học sinh Trường THCS Chu Văn An về những nguy cơ, hành vi dễ dẫn đến vi phạm pháp luật.

Các hoạt động trải nghiệm như: tour du lịch tâm linh, một ngày làm chiến sĩ công an, một ngày làm bộ đội cũng đã giúp các em hướng đến những giá trị tích cực và định hướng nghề nghiệp. Chương trình “Trải nghiệm để trưởng thành” cũng được tổ chức cho 100% thanh, thiếu niên có nguy cơ vi phạm pháp luật tham gia. Việc tận mắt chứng kiến môi trường tạm giam, nghe những câu chuyện phía sau hành vi phạm tội giúp các em nhận thức rõ hơn về hậu quả của những lựa chọn sai lầm.

Bên cạnh nhà trường và lực lượng công an, tổ chức đoàn thanh niên cũng góp phần tạo môi trường để thanh, thiếu niên học tập, rèn luyện và khẳng định mình theo hướng tích cực. Hàng chục lớp tập huấn, hàng trăm buổi tuyên truyền, diễn đàn và sân chơi được triển khai, qua đó nâng cao nhận thức pháp luật, trang bị kỹ năng sống và khả năng tự bảo vệ trước những tác động tiêu cực.

Những cách làm trên cho thấy phòng ngừa thanh, thiếu niên vi phạm pháp luật không thể dựa vào một “hàng rào” duy nhất. Công an cần chủ động nắm tình hình, đấu tranh, ngăn chặn; chính quyền kết nối các lực lượng; nhà trường nhận diện, giáo dục và hỗ trợ; gia đình lắng nghe, đồng hành; tổ chức đoàn và cộng đồng tạo môi trường sinh hoạt lành mạnh để người trẻ có nơi thể hiện năng lực, sức trẻ và nhu cầu khẳng định bản thân. Mục tiêu của công tác phòng ngừa không chỉ là làm giảm số vụ vi phạm mà quan trọng hơn là giúp mỗi người trẻ hiểu rằng một sai lầm không nhất thiết quyết định cả cuộc đời, nhưng mỗi lựa chọn đều có thể tạo nên một hướng đi khác.

Em Hồ Nguyễn Gia Bảo (học sinh Trường THCS Chu Văn An) chia sẻ: “Sau khi tham gia chương trình, em trân trọng hơn về cuộc sống, việc học tập và tự hứa sẽ trở thành một học sinh ngoan, chăm học, không phụ lòng ba mẹ”.