 |
| Người dân trình bày vấn đề pháp lý với cán bộ tư pháp |
Chủ động gỡ khó
Thực hiện Luật TGPL năm 2017 và Thông tư liên tịch số 10 ngày 29/6/2019 quy định về phối hợp thực hiện TGPL trong hoạt động tố tụng, Trung tâm TGPL Nhà nước TP. Huế thường xuyên phối hợp với các cơ quan tiến hành tố tụng, triển khai công tác TGPL trên địa bàn huyện A Lưới (cũ), góp phần bảo đảm quyền được TGPL và quyền tiếp cận pháp luật của người dân.
Từ khi triển khai Nghị quyết số 81/2025/UBTVQH15 ngày 27/6/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về thành lập Tòa án nhân dân (TAND) cấp tỉnh, Tòa án nhân dân khu vực; quy định phạm vi thẩm quyền theo lãnh thổ của Tòa án nhân dân cấp tỉnh, Tòa án nhân dân khu vực, việc bố trí trợ giúp viên pháp lý trực tại trụ sở này cũng phải dừng lại. Ông Trương Phan Thụy Dũng, Giám đốc Trung tâm TGPL Nhà nước TP. Huế cho biết, sự thay đổi này đã tạo ra một “khoảng trống” lớn trong việc tiếp cận dịch vụ TGPL của người dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số.
“Qua thống kê, số vụ việc TGPL phát sinh thời gian qua trên địa bàn các xã A Lưới giảm đáng kể. Cụ thể, 6 tháng đầu năm 2025 là 110 vụ việc, nhưng 6 tháng cuối năm 2025 chỉ còn 16 vụ việc. Bước sang 6 tháng đầu năm 2026, Trung tâm TGPL Nhà nước cũng chỉ thụ lý được 23 vụ việc, gồm 14 vụ hình sự, 8 vụ dân sự và 1 vụ hành chính”, ông Trương Phan Thụy Dũng cho hay.
Nhận thấy số vụ việc TGPL sụt giảm nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền thụ hưởng dịch vụ TGPL của người dân, từ cuối năm 2025, Trung tâm TGPL Nhà nước TP. Huế chủ động báo cáo tình hình, đồng thời gửi công văn đến UBND xã A Lưới 2 về việc mượn địa điểm tiếp nhận yêu cầu TGPL của người dân.
Với nhiều nỗ lực, ngày 30/6/2026, được sự thống nhất của Bộ Tư pháp, Sở Tư pháp thành phố chỉ đạo Trung tâm TGPL Nhà nước tổ chức ra mắt Điểm tiếp nhận vụ việc TGPL tại xã A Lưới 2 nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số, được tiếp cận kịp thời với dịch vụ TGPL miễn phí.
“Không chỉ điều kiện kinh tế khó khăn, việc tiếp cận với các cơ quan tố tụng của đồng bào dân tộc thiểu số cũng không hề thuận lợi. Điểm tiếp nhận TGPL tại xã A Lưới 2 ra đời có ý nghĩa rất quan trọng, là cầu nối giữa cơ quan thực hiện TGPL với Nhân dân, góp phần bảo đảm an sinh xã hội”, ông Hồ Văn Ngưm, Phó Chủ tịch UBND xã A Lưới 2 cho biết.
Bám sát nhu cầu của người dân
Theo bà Nguyễn Thị Xuân Nhi, Phó Giám đốc Sở Tư pháp thành phố, nhiều người dân khi vướng vào các rắc rối pháp lý từ dân sự, hôn nhân gia đình, đất đai cho đến hình sự, hành chính… thường hoang mang vì thiếu kiến thức pháp luật và hạn hẹp về tài chính. Luật TGPL sửa đổi năm 2026 được Quốc hội thông qua vào tháng 4/2026, có hiệu lực từ ngày 1/1/2027 với những điểm mới quan trọng, tác động tích cực và toàn diện đối với cả đội ngũ trợ giúp viên pháp lý lẫn hoạt động TGPL trên cả nước nói chung và TP. Huế nói riêng.
“Điểm mới nổi bật đó là quy định mở rộng đối tượng được TGPL. Luật đã lược bỏ điều kiện khó khăn về tài chính đối với một số nhóm đối tượng đặc thù, đồng thời bổ sung thêm nhiều nhóm đối tượng sát thực tế, như: Người dân tộc thiểu số; người gặp khó khăn đột xuất do thiên tai, hỏa hoạn; người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi là người bị tố giác, bị kiến nghị khởi tố, bị buộc tội, bị hại, người làm chứng... Những người có khó khăn về tài chính thuộc các nhóm: thân nhân liệt sĩ, người nhiễm chất độc da cam, người cao tuổi, người khuyết tật, nạn nhân bạo lực gia đình, nạn nhân mua bán người, người nhiễm HIV...”, bà Nguyễn Thị Xuân Nhi nói.
Với đặc điểm là địa phương có đồng bào dân tộc thiểu số chiếm khoảng 4,3% dân số toàn thành phố, việc tiếp cận thông tin pháp luật của nhóm đối tượng này còn nhiều khó khăn và hạn chế. Sở Tư pháp đã chỉ đạo Trung tâm TGPL Nhà nước triển khai công tác TGPL bằng nhiều hình thức linh hoạt, bám sát nhu cầu của người dân.
Bên cạnh những kết quả tích cực, cũng tồn tại một số hạn chế về nguồn nhân lực và kinh phí; công tác phối hợp phát hiện, giới thiệu người được TGPL có nơi chưa thật sự đồng bộ, dẫn tới việc bỏ sót đối tượng thuộc diện TGPL... Những bất cập kể trên đặt ra yêu cầu phải chủ động đổi mới toàn diện và mạnh mẽ hơn nữa trong công tác TGPL hiện nay.