 |
| Phóng viên Nguyễn Quang Tám (bìa trái) đại diện cho Báo Người lao động trao cờ Tổ quốc tại phường Kim Trà. Ảnh: Nhân vật cung cấp |
1. Đêm 27/10/2025 đã trở thành ký ức khó quên đối với phóng viên Lê Phạm Nhật Linh của Báo Tuổi Trẻ.
Huế hôm ấy chìm trong trận mưa lịch sử. Nước dâng khắp nơi, nhiều tuyến đường bị chia cắt, các khu dân cư thấp trũng bắt đầu ngập sâu.
Để đến được Văn phòng Chi cục Thủy lợi và Biến đổi khí hậu thành phố tại số 2B Trần Cao Vân, Nhật Linh phải lội qua nhiều đoạn đường ngập, rồi quá giang đò giữa khu đô thị An Vân Dương đang bị nước lũ bao vây.
Trên đường đi là những hình ảnh không dễ quên: Người dân tất tả kê cao đồ đạc, di chuyển tài sản; những gia đình thấp thỏm nhìn nước dâng từng giờ; nhiều khu dân cư chìm trong biển nước.
Nhưng chỉ khi bước vào phòng chỉ huy chống lũ, anh mới thực sự cảm nhận được sức ép khủng khiếp của cuộc chiến với thiên nhiên.
Điện thoại liên tục đổ chuông. Các màn hình cập nhật lượng mưa, mực nước, tình hình vận hành hồ chứa thay đổi từng phút. Lãnh đạo thành phố, lực lượng quân đội, công an, ngành thủy lợi gần như không ai rời vị trí. Không khí trong căn phòng ấy căng như dây đàn.
“Cảm giác thời gian như bị nén lại. Mỗi phút trôi qua đều có thể xuất hiện một tình huống mới. Một quyết định được đưa ra chậm vài phút có thể ảnh hưởng đến sự an toàn của hàng trăm nghìn người dân vùng hạ du”, Nhật Linh nhớ lại.
Ngồi trong phòng chỉ huy, anh chứng kiến những thời khắc đầy áp lực. Đó là khi thông tin nước lũ uy hiếp Bệnh viện Trung ương Huế được báo về. Chỉ trong ít phút, hàng loạt cuộc điện thoại điều động lực lượng khẩn cấp được triển khai. Sau những con số trên màn hình là sự an toàn của bệnh nhân, của những đứa trẻ đang điều trị, của đội ngũ y, bác sĩ đang nỗ lực duy trì hoạt động bệnh viện giữa biển nước.
Đó cũng là thời điểm các cơ quan chức năng phải đưa ra quyết định liên quan đến vận hành hồ Tả Trạch. Thượng nguồn đang chịu áp lực lớn từ lượng nước đổ về, trong khi vùng hạ du đã ngập sâu.
Suốt nhiều giờ đồng hồ, Nhật Linh ghi chép và chụp ảnh. Anh liên tục xác minh thông tin, cập nhật diễn biến, theo sát từng cuộc họp, từng quyết định. Bởi giữa thiên tai, một thông tin thiếu chính xác có thể gây hoang mang cho cộng đồng.
 |
| Phóng viên Vi Thảo (Báo Dân trí) tiếp cận khu vực cầu bị xô nghiêng trên đường Hồ Chí Minh do mưa lũ kéo dài. Ảnh: Nhân vật cung cấp |
2. Nếu Nhật Linh có những đêm trắng trong “tổng hành dinh” chống lũ thì phóng viên Vi Văn Thảo của Báo Dân trí lại mang theo ký ức về những hành trình đi tìm các số phận giữa vùng ngập sâu.
Trong những ngày mưa lũ, anh cùng đồng nghiệp liên tục di chuyển đến các “điểm nóng” để phản ánh tình hình.
Những cơn mưa kéo dài khiến công việc tác nghiệp trở nên vô cùng khó khăn. Máy ảnh, điện thoại có lúc rơi xuống nước hoặc hư hỏng vì ngấm mưa. Có thời điểm, sự an toàn của chính bản thân anh cũng không được bảo đảm.
Nhưng điều đọng lại sâu sắc nhất trong ký ức là ánh mắt thất thần của người dân khi tài sản bị cuốn trôi. Những dòng nước mắt đau đớn khi mất đi người thân. Những gương mặt mệt mỏi sau nhiều ngày sống trong nước lũ.
Sáng 17/11/2025, khi nước ở khu vực trung tâm đã rút bớt, anh Thảo quyết định tìm đến làng Siêu Quần, vùng hạ du sông Ô Lâu, một trong những nơi thấp trũng nhất của Huế.
Lúc đó, cả ngôi làng vẫn bị cô lập giữa biển nước. Anh gửi xe bên ngoài rồi một mình lội gần một giờ đồng hồ qua đoạn đường ngập sâu để vào làng.
Tại đây, anh gặp chị Nguyễn Thị Hương. Chị nói: “Trong nhà có lúa nhưng không mang đi xay xát ra gạo mà ăn được vì chỗ xay xát cũng ngập”.
Một câu nói ngắn gọn nhưng chứa đựng toàn bộ nghịch lý và khó khăn của người dân vùng lũ.
“Chính những câu chuyện ấy mới giúp công chúng cảm nhận đầy đủ mức độ khốc liệt của thiên tai. Và cũng từ những bài viết được gửi đi giữa mưa lũ, những nhịp cầu nhân ái đã được nối dài. Thông qua sự chung tay của bạn đọc, hàng trăm túi an sinh cùng nhiều phần quà hỗ trợ đã được chuyển đến người dân vùng lũ Huế”, Văn Thảo chia sẻ.
3. Những người làm báo không chỉ có mặt ở tâm lũ. Nhiều khi, họ còn bước vào những cuộc hành trình âm thầm hơn, kéo dài hơn và cũng đầy áp lực không kém. Nếu ở hiện trường thiên tai, mỗi phút chậm trễ có thể khiến thông tin trở nên lạc hậu thì trong báo chí điều tra, một kết luận vội vàng có thể làm sai lệch sự thật. Và đó chính là câu chuyện mà phóng viên Nguyễn Quang Tám của Báo Người lao động đã trải qua.
Phóng viên Quang Tám cho biết, mọi chuyện bắt đầu từ những phản ánh của bạn đọc gửi đến Báo Người lao động về một số phòng khám có dấu hiệu hoạt động không đúng phạm vi chuyên môn.
Trong đó, đáng chú ý là một phòng khám ngoại trên đường Nguyễn Sinh Cung, phường Vỹ Dạ, nơi mỗi ngày tiếp nhận rất đông bệnh nhân cơ xương khớp đến từ Huế và các tỉnh lân cận.
Điều khiến nhiều người đặt dấu hỏi là những lời truyền miệng về khả năng “chữa nhanh”, “đau nặng mấy cũng khỏi”. Thế nhưng, chỉ sau một thời gian điều trị, không ít bệnh nhân cho biết triệu chứng tái phát, thậm chí nặng hơn trước.
Cùng thời điểm đó, phóng viên tiếp tục nhận được phản ánh về tình trạng khám sức khỏe phục vụ xin việc, học lái xe diễn ra sơ sài tại một số phòng khám đa khoa.
Đề tài được báo cáo Ban Biên tập với một yêu cầu xuyên suốt: Mọi kết luận đều phải được chứng minh bằng chứng cứ. Trước khi bắt đầu tác nghiệp, toàn bộ giấy phép hoạt động, phạm vi chuyên môn, nhân sự phụ trách của các phòng khám được thu thập và đối chiếu với hồ sơ từ cơ quan quản lý.
“Chỉ khi nắm chắc cơ sở pháp lý và các quy định chuyên môn, quá trình điều tra thực tế mới chính thức bắt đầu”, anh Quang Tám nói.
Từ tháng 8/2025, phóng viên nhiều lần tiếp cận các cơ sở dưới nhiều vai trò khác nhau.
Tại một phòng khám ngoại, quá trình lấy máu để thực hiện kỹ thuật PRP điều trị cơ xương khớp diễn ra ngay trong khu vực khám, chữa bệnh, cùng không gian với bộ phận hành chính. Trong khi đó, đối chiếu với giấy phép hoạt động cho thấy cơ sở này được cấp phép thực hiện các hoạt động chuyên môn khác và không có danh mục kỹ thuật nói trên.
Ở một hướng điều tra khác, trong vai người đi khám sức khỏe phục vụ học lái xe hoặc xin việc, phóng viên ghi nhận nhiều quy trình diễn ra rất nhanh, không đầy đủ các bước theo quy định nhưng vẫn hoàn tất hồ sơ xác nhận sức khỏe.
Hàng chục giờ ghi hình bí mật được thực hiện qua nhiều lần quay trở lại hiện trường nhằm bảo đảm tính khách quan, đồng thời hạn chế khả năng các cơ sở đối phó hoặc thay đổi cách thức hoạt động trong thời gian tác nghiệp.
Sau quá trình xác minh, toàn bộ thông tin, tài liệu thu thập được đã được chuyển đến cơ quan quản lý chuyên ngành để kiểm tra thực tế.
Tháng 11/2025, loạt bài điều tra “Khám bệnh siêu tốc, chữa bệnh thần tốc” chính thức được đăng tải.
Kết quả kiểm tra sau đó xác định một số cơ sở có vi phạm liên quan đến phạm vi hoạt động chuyên môn và quy trình khám sức khỏe. Các đơn vị liên quan đã bị xử lý theo quy định.
Theo Quang Tám, giá trị lớn nhất của một tác phẩm điều tra không nằm ở việc tạo ra sự ồn ào hay những phản ứng nhất thời. Điều quan trọng hơn là góp phần giúp cơ quan quản lý phát hiện những bất cập trong thực tiễn, siết chặt hoạt động chuyên môn và bảo vệ quyền lợi chính đáng của người bệnh.
“Đó cũng là mục tiêu cuối cùng của báo chí điều tra: Đi đến cùng sự thật, nhưng bằng chứng cứ, sự thận trọng và trách nhiệm”, anh chia sẻ.