 |
| Siêu âm kiểm tra sức khỏe cho thai phụ tại CDC Huế |
Lần đầu mang thai, chị Nguyễn Thị Bình (phường Phú Xuân) không khỏi lo lắng khi bản thân mắc bệnh tim, còn chồng lại bị cao huyết áp. Nỗi lo con sinh ra không khỏe mạnh khiến chị tìm đến Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP. Huế (CDC Huế) để thực hiện sàng lọc trước sinh từ sớm. Tại đây, chị được thực hiện các kỹ thuật như siêu âm đo độ mờ da gáy, xét nghiệm Double test, NIPT… nhằm phát hiện nguy cơ bất thường về di truyền. Sau ba lần sàng lọc theo đúng chỉ định, kết quả đều ổn định, giúp chị yên tâm hơn trong suốt thai kỳ.
Không may mắn như chị Bình, vợ chồng anh N.P.K (phường Thủy Xuân) lại nhận tin dữ khi thai nhi được chẩn đoán vô sọ ngay trong lần sàng lọc đầu tiên. Dù đau lòng, nhưng việc phát hiện sớm giúp gia đình đưa ra quyết định kịp thời cho sức khỏe người mẹ nếu thai kỳ tiếp tục kéo dài.
Từ những câu chuyện thực tế trên có thể thấy, sàng lọc trước sinh đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc phát hiện sớm các dị tật bẩm sinh và bệnh lý di truyền. Theo ThS.BSCKI Hà Thị Mỹ Dung, Trưởng khoa Chăm sóc sức khỏe sinh sản, CDC Huế, việc tầm soát trong thai kỳ giúp phát hiện những bất thường liên quan đến số lượng và cấu trúc nhiễm sắc thể, cũng như các bệnh lý như hội chứng Down, Thalassemia… Qua đó, bác sĩ có thể đưa ra hướng can thiệp sớm hoặc tư vấn phù hợp cho gia đình.
Không chỉ dừng lại ở giai đoạn trước sinh, sàng lọc sơ sinh cũng là bước tiếp nối quan trọng nhằm bảo đảm trẻ được phát hiện và điều trị kịp thời các bệnh lý ngay sau khi chào đời. Phương pháp phổ biến hiện nay là lấy máu gót chân để xét nghiệm, giúp phát hiện sớm các bệnh về chuyển hóa, nội tiết, tim bẩm sinh… Nếu được can thiệp sớm, nhiều trẻ có thể phát triển bình thường, tránh được nguy cơ tàn tật hoặc tử vong.
Theo số liệu từ CDC Huế, từ đầu năm đến nay, đơn vị đã thực hiện sàng lọc trước sinh cho 2.664 thai phụ, đạt tỷ lệ 62%, và sàng lọc sơ sinh cho 889 trẻ, đạt 47,1%.
Theo lãnh đạo Sở Y tế TP. Huế, giai đoạn 2020 - 2025, thành phố ghi nhận nhiều kết quả tích cực trong chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em. Cùng với việc đẩy mạnh sàng lọc là tăng cường truyền thông, tư vấn sức khỏe sinh sản, đặc biệt hướng đến nhóm vị thành niên và các cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ. Những hoạt động này không chỉ giúp người dân hiểu đúng mà còn hình thành thói quen chủ động chăm sóc sức khỏe ngay từ trước khi mang thai.
Giai đoạn 2026 - 2030, ngành y tế TP. Huế đặt ra các mục tiêu cụ thể như giảm tỷ suất tử vong trẻ sơ sinh xuống còn 8‰, trẻ dưới 1 tuổi còn 10‰ và trẻ dưới 5 tuổi còn 15‰. Để đạt được mục tiêu này, ngành y tế xác định nhiều giải pháp đồng bộ như nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ cán bộ sản - nhi; củng cố mạng lưới y tế cơ sở; xây dựng chính sách đào tạo nguồn nhân lực; đồng thời đẩy mạnh truyền thông, thay đổi hành vi chăm sóc sức khỏe trong cộng đồng. Trong đó, việc khuyến khích khám sức khỏe tiền hôn nhân được xem là “chìa khóa” giúp phát hiện sớm các bệnh lý di truyền và bệnh mạn tính ở các cặp đôi trước khi mang thai.
Thực tế cho thấy, hiệu quả của sàng lọc trước sinh và sơ sinh không chỉ dừng lại ở việc phát hiện bệnh mà còn mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Đó là cơ hội để mỗi đứa trẻ được sinh ra khỏe mạnh, được can thiệp kịp thời nếu không may mắc bệnh; đồng thời giúp gia đình giảm bớt gánh nặng về tinh thần và kinh tế, góp phần nâng cao chất lượng dân số, đảm bảo sức khỏe cộng đồng.