ClockChủ Nhật, 07/01/2024 13:20
TƯ LIỆU HÁN NÔM:

Sau số hóa, cần hướng đến phát huy giá trị

HNN - Hàng trăm ngàn tư liệu Hán Nôm được Thư viện Tổng hợp Thừa Thiên Huế sưu tầm, số hóa trong hơn chục năm qua không chỉ đồ sộ về mặt số lượng, mà còn được đánh giá cao về giá trị di sản của vùng đất Cố đô. Thế nhưng, theo các chuyên gia việc để lan tỏa và phát huy những tài liệu ấy vẫn còn nhiều chuyện phải bàn và cần có chiến lược dài hơi.

Tập huấn phục chế tài liệu Hán Nôm cho cán bộ thư viện Triển lãm 130 tư liệu Hán - Nôm được số hóa, phục chế

Sau gần 15 năm bắt tay vào công cuộc sưu tầm, số hóa, Thư viện Tổng hợp Thừa Thiên Huế đã thực hiện gần 418.000 trang tư liệu 

Những tư liệu Hán Nôm được tìm thấy, số hóa được cho là thông điệp quan trọng kết nối giữa quá khứ với hiện tại, giúp cho thế hệ hôm nay và mai sau có cơ hội tìm hiểu sâu hơn về cội nguồn lịch sử - văn hóa của dân tộc.

Đáng mừng, nhưng… chưa đủ

Những dịp cuối năm, Thư viện Tổng hợp Thừa Thiên Huế lại công bố thêm những tư liệu Hán Nôm đã được tìm thấy, xử lý, số hóa cũng như xuất bản những công trình liên quan. Năm sau lại nhiều hơn năm trước, với những thông tin mới lạ, cuốn hút không chỉ về mặt số lượng mà còn ở giá trị.

Đến thời điểm này, sau gần 15 năm bắt tay vào công cuộc sưu tầm, số hóa, thư viện đã thực hiện gần 418.000 trang tư liệu tương đương với hơn 5.200 đầu tài liệu, hầu hết là sắc phong, chế phong, chiếu chỉ, bằng cấp, gia phả, văn thư - đơn từ, địa bạ, hương ước, văn cúng... Những tư liệu ấy được tìm thấy tại 187 làng, 923 họ tộc và 18 phủ đệ.

Bà Hoàng Thị Kim Oanh, Giám đốc Thư viện Tổng hợp Thừa Thiên Huế nói rằng, để làm được điều đó là cả một quá trình nỗ lực của cán bộ thư viện cũng như các chuyên gia đến từ nhiều đơn vị phối hợp. Theo bà Oanh, dù chưa có nhiều điều kiện thuận lợi song qua các đợt thực hiện, đơn vị đã tích cực, số tài liệu được số hóa ngày càng nhiều và đạt chất lượng, nhiều tư liệu quý hiếm bị hư hỏng nặng đã được phục chế… “Hoạt động này đã góp phần bảo tồn di sản Hán - Nôm, nguồn tài liệu quý giá cho việc nghiên cứu văn hóa, lịch sử, kinh tế, chính trị, của vùng đất Thuận Hóa nói riêng và cả nước nói chung”, bà Oanh chia sẻ.

Nhắc đến di sản Hán Nôm, nhà nghiên cứu Nguyễn Xuân Hoa (nguyên Giám đốc Sở Văn hóa – Thông tin) cho rằng, Huế là trung tâm của di sản này. Ngoài những tư liệu Hán Nôm bằng thư tịch tàng trữ trong các cơ quan, thư viện thì lượng tư liệu tản mát trong làng xã, họ tộc, tư gia… vẫn rất cực kỳ lớn. Đứng trước những hư hỏng có nguy cơ tàn tạ, ông Hoa cho rằng, việc thư viện bắt tay với các đơn vị điều tra, khảo sát, thực hiện số hóa, phục chế rất nhiều tư liệu quý, cũng như chọn phiên âm, dịch, xuất bản là điều rất đáng mừng.

 “Tất nhiên chừng đó là chưa đủ. Ngoài tiếp tục đi sâu, khảo sát những tư gia, làng xã còn lại, đã đến lúc phải có chương trình để phiên âm, đánh giá, lựa chọn những tư liệu giá trị để dịch, giới thiệu theo từng đề mục”, ông Hoa hy vọng.

Cần tính toán để công chúng dễ dàng tiếp cận

Cũng theo ông Nguyễn Xuân Hoa, dù các tư liệu Hán Nôm đã được số hóa, nhưng hiện vẫn… nằm trong ổ cứng khiến nhiều người, trong đó có các nhà nghiên cứu Hán Nôm của Huế vẫn khó tiếp cận. Do vậy, ông đề nghị thời gian tới sớm có dự án hướng tới khai thác tốt hơn tư liệu này, xa hơn thành lập phòng hoặc trung tâm tư liệu Hán Nôm. “Việc này đáp ứng ứng nhu cầu học thuật, nghiên cứu, quảng bá được giá trị quý nhất ẩn tàng trong tư liệu Hán Nôm”, ông Hoa nói.

Theo bà Oanh, trong số những tư liệu Hán Nôm được số hóa, thư viện đã tuyển chọn xuất bản được một số ấn phẩm phục vụ trưng bày, triển lãm, nghiên cứu, tìm hiểu về nguồn tài liệu có giá trị. Có thể kể đến như “Thư mục đề yếu sắc phong triều Nguyễn ở Thừa Thiên Huế”, “Sắc phong, Chế phong, Chiếu dưới thời Nguyễn tại tỉnh Thừa Thiên Huế (tuyển chọn)”, “Bằng cấp quan chức triều Nguyễn tại tỉnh Thừa Thiên Huế”, “Văn thư - đơn từ Hán Nôm các làng tại tỉnh Thừa Thiên Huế”. Và sắp tới sẽ ra mắt cuốn “Hương ước các làng tại tỉnh Thừa Thiên Huế”. Ngoài ra, thư viện đã xử lý nghiệp vụ, biên mục được 5.211 tài liệu vào phần mềm Emiclib sẵn sàng phục vụ bạn đọc.

Dù được cho rất nỗ lực, nhưng theo ông Phan Thanh Hải, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao, về lâu dài phải tính toán đến việc để công chúng tiếp cận một cách dễ dàng hơn. Để làm được điều này, ông Hải mong muốn được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng lãnh đạo tỉnh quan tâm nhiều hơn trong việc xây dựng thiết chế thư viện xứng tầm như trung tâm văn hóa lớn của đất nước.

“Sự đầu tư lớn này giúp có năng lực bảo quản, giữ gìn cũng như phát huy một cách tốt nhất. Quan trọng hơn nữa, có thiết bị kỹ thuật hiện đại để chuyển tải được hình ảnh trong thời đại số hóa hiện nay, từ đó đưa ra thế giới chứ không chỉ giới hạn ở Huế”, ông Hải nhấn mạnh. Ngoài ra vấn đề quan trọng không kém đó là việc quan tâm đầu tư đào tạo con người, làm sao thư viện có đội ngũ trong tương lai là những chuyên gia hàng đầu về Hán Nôm để nghiên cứu, khai thác những di sản này.

Người đứng đầu ngành văn hóa tỉnh cũng nói thêm, những di sản Hán Nôm của Huế không chỉ ở Huế mà còn nằm rải rác nhiều nơi trên thế giới. Trong tương lai cần có chiến lược đưa di sản này hồi hương. Đây là bước đi không hề dễ dàng nhưng nếu có chiến lược đúng, sự đầu tư chính đáng chắc chắn sẽ làm được.

Bài, ảnh: Nhật Minh
ĐÁNH GIÁ
Hãy trở thành người đầu tiên đánh giá cho bài viết này!
  Nội dung góp ý

BẠN CÓ THỂ QUAN TÂM

"Chìa khóa" bản quyền phải mở được "kho báu" văn hóa

Huế có thể số hóa di sản, sản xuất những chương trình nghệ thuật hấp dẫn và xây dựng kho nội dung báo chí phong phú. Nhưng để những giá trị ấy được khai thác lâu dài, lan tỏa rộng rãi và tạo nguồn thu, cần một nền tảng bản quyền rõ ràng. Nhìn từ đô thị di sản, hoàn thiện chính sách bản quyền là yêu cầu bảo vệ người sáng tạo, đồng thời mở đường đưa tài nguyên văn hóa vào đời sống.

Chìa khóa bản quyền phải mở được kho báu văn hóa
Bảo tàng ngoài công lập và bước tiến mới của văn hóa Huế

Huế đã sớm ban hành chính sách riêng hỗ trợ bảo tàng ngoài công lập, mở đường để tâm huyết sưu tầm trở thành nguồn lực phục vụ cộng đồng. Báo cáo đánh giá kết quả 5 năm (2021 - 2025) thực hiện đề án “Chính sách hỗ trợ phát triển bảo tàng ngoài công lập trên địa bàn thành phố Huế đến năm 2030” của Sở văn hóa và Thể thao cho thấy những kết quả cụ thể, đồng thời đặt ra yêu cầu tháo gỡ trở ngại về nguồn lực và tổ chức thực hiện.

Bảo tàng ngoài công lập và bước tiến mới của văn hóa Huế
Ẩm thực Huế hướng đến thương hiệu toàn cầu

Huế không chỉ có tiềm năng trở thành một điểm đến ẩm thực nổi bật của Đông Nam Á mà còn có đủ điều kiện để hướng tới vị thế một trong những trung tâm ẩm thực hàng đầu của châu Á. Vì thế việc triển khai xây dựng hồ sơ tham gia Mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO (UCCN) ở lĩnh vực ẩm thực sẽ khẳng định thương hiệu ẩm thực Huế cũng như mở rộng quảng bá giá trị văn hóa, phát triển du lịch.

Ẩm thực Huế hướng đến thương hiệu toàn cầu
Tăng tốc số hóa hồ sơ đảng viên

Theo Ban Tổ chức Thành ủy, toàn thành phố có hơn 59 nghìn hồ sơ đảng viên cần số hóa. Kế hoạch được chia thành 4 giai đoạn, trong đó đợt 1 hoàn thành trước ngày 30/9. Các cơ quan, địa phương đang tập trung nhân lực, thiết bị, tổ chức thực hiện theo từng nhóm hồ sơ và kiểm tra dữ liệu trong quá trình cập nhật.

Tăng tốc số hóa hồ sơ đảng viên
Hướng đến đô thị đa trung tâm, vươn ra biển

Giai đoạn 2026 - 2030, TP. Huế sẽ tập trung triển khai các dự án đầu tư, nâng cấp hệ thống đường bộ ven biển nhằm hoàn thiện hạ tầng giao thông, tạo động lực chiến lược để phát triển kinh tế biển và hiện thực hóa mục tiêu đô thị hóa theo định hướng “chùm đô thị, đa trung tâm, vươn ra biển”.

Hướng đến đô thị đa trung tâm, vươn ra biển
Return to top