 |
| Không gian trưng bày ngoài trời của Bảo tàng Lịch sử TP. Huế |
Hiện đại hóa không gian trưng bày
Để phát huy giá trị hiện vật và tăng sức hút đối với công chúng, Bảo tàng Lịch sử TP. Huế đã xây dựng đề cương trưng bày với định hướng rõ ràng về nội dung và không gian giới thiệu tư liệu, hiện vật. Qua đó, kể cho công chúng câu chuyện lịch sử vùng đất Huế. Không gian được định hướng theo phong cách hiện đại nhưng vẫn giữ nét tinh tế riêng của vùng đất Cố đô. Nội dung và hình thức trưng bày không chỉ tái hiện chiều sâu lịch sử, văn hóa Huế mà còn hướng đến sự sáng tạo, tránh trùng lặp với các bảo tàng khác.
Ông Nguyễn Đức Lộc, Giám đốc Bảo tàng Lịch sử TP. Huế cho biết, quan điểm xuyên suốt trong việc xây dựng không gian trưng bày của bảo tàng là kết hợp giữa yếu tố hiện đại với việc kế thừa giá trị của các hình thức trưng bày truyền thống. Theo đó, nội dung trưng bày phải bảo đảm tính khoa học, rõ ràng, chính xác và đúng với dòng chảy lịch sử. Hình thức thể hiện sinh động, hấp dẫn nhưng vẫn giữ được sự trang trọng cần có của một bảo tàng lịch sử.
Hiện vật và các nhóm hiện vật vẫn là “linh hồn” của không gian trưng bày. Trên nền tảng đó, bảo tàng sẽ kết hợp các phương tiện nghe nhìn, âm thanh, ánh sáng và hiệu ứng trình chiếu để tăng tính trực quan, tạo trải nghiệm gần gũi hơn cho người xem. Một số cảnh tượng lịch sử, không gian sinh hoạt đời sống cùng hình tượng nhân vật theo tỷ lệ thực cũng được nghiên cứu xây dựng nhằm tạo điểm nhấn.
Mở đầu cho hệ thống trưng bày thường xuyên của Bảo tàng Lịch sử TP. Huế sẽ là không gian trưng bày khánh tiết. Không gian này được bố trí ở vị trí trang trọng trong tổng thể kiến trúc, tạo dấu ấn với khách tham quan ngay khi đến với bảo tàng.
Hệ thống trưng bày cố định sẽ tái hiện tiến trình hình thành và phát triển của vùng đất Huế từ điều kiện tự nhiên, đời sống văn hóa cư dân đến dòng chảy lịch sử từ thời tiền sử đến hiện đại. Các giai đoạn lịch sử từ thời tiền sử, sơ sử đến đấu tranh cách mạng và thời kỳ đổi mới sẽ được kết nối bằng hệ thống hiện vật, tư liệu theo hướng kể chuyện lịch sử.
Bên cạnh hệ thống trưng bày thường xuyên, bảo tàng cũng định hướng xây dựng nhiều không gian trưng bày chuyên đề về phong trào đấu tranh đô thị, phong trào Phật giáo, văn hóa Chăm Pa ở Huế, nghề và làng nghề truyền thống, trang phục người Huế xưa và nay hay bộ sưu tập hiện vật hiến tặng, cổ vật gắn với đời sống văn hóa dân gian…
Một điểm nhấn đáng chú ý là không gian khám phá dành cho học sinh và sinh viên. Tại đây, các hiện vật lịch sử, văn hóa, dân tộc học sẽ được giới thiệu bằng những hình thức trưng bày hiện đại, kết hợp hoạt động trải nghiệm và tương tác. Học sinh có thể trực tiếp trải nghiệm, tái hiện lịch sử và tham gia các hoạt động thực hành gắn với hiện vật. Đây được kỳ vọng sẽ là cầu nối đưa bảo tàng đến gần hơn với thế hệ trẻ.
Tăng trải nghiệm, kết nối
Để Bảo tàng thực sự trở thành điểm đến hấp dẫn, nhiều nhà nghiên cứu góp ý cần tăng thêm tính tương tác và trải nghiệm cho công chúng. Nhà nghiên cứu Nguyễn Xuân Hoa cho rằng, đề cương trưng bày của Bảo tàng Lịch sử TP. Huế đã có nền tảng khá đầy đủ về mặt thông tin, tuy nhiên cần tăng thêm tính tương tác để tạo sức hút đối với công chúng, nhất là người trẻ. Bảo tàng hiện đại không chỉ dừng lại ở việc trưng bày để xem, mà cần có sự trải nghiệm, tạo cảm xúc và sự kết nối giữa hiện vật với người tham quan.
Ông Nguyễn Xuân Hoa góp ý thêm, các hiện vật cần được tôn vinh bằng cách tổ chức không gian trưng bày phù hợp, kết hợp hiệu ứng ánh sáng, âm thanh và công nghệ trình chiếu để làm nổi bật giá trị. Hiện vật trong Bảo tàng phải được làm cho lung linh hơn, đồng thời cần kết hợp giữa phương thức trưng bày truyền thống với các hình thức số hóa, trình chiếu hiện đại để tăng tính hấp dẫn.
Thay vì quá nặng về việc chia theo từng giai đoạn lịch sử, Bảo tàng nên chú trọng làm nổi bật các hiện vật tiêu biểu, độc đáo để từ đó kể những câu chuyện lịch sử một cách tự nhiên, sinh động hơn. Huế có nhiều giá trị văn hóa đặc sắc như văn hóa Đông Sơn, Sa Huỳnh, Chăm Pa… cần được khai thác sâu hơn thông qua hệ thống tư liệu và hiện vật.
Trong bối cảnh du lịch trải nghiệm phát triển, truyền thông và mạng xã hội được xem là kênh quan trọng để đưa Bảo tàng đến gần hơn với công chúng. Việc quảng bá hình ảnh, câu chuyện hiện vật hay các hoạt động trải nghiệm trên nền tảng số được xem là cách để kéo công chúng, nhất là người trẻ, đến gần hơn với Bảo tàng.
Theo các chuyên gia, để Bảo tàng Lịch sử TP. Huế thực sự trở thành điểm đến hấp dẫn trong các tour du lịch văn hóa, cần xây dựng hệ thống hiện vật phong phú, có chiều sâu. Đồng thời, tăng tính tương tác, ứng dụng công nghệ số và đổi mới nội dung thuyết minh theo hướng linh hoạt, gần gũi hơn với công chúng.
Ông Nguyễn Đức Lộc cho hay, hiện nay, địa điểm trưng bày của Bảo tàng vẫn chưa ổn định. Trong tương lai, Bảo tàng sẽ tiếp tục tổ chức các hội thảo lấy ý kiến chuyên gia để hoàn thiện nội dung và hình thức trưng bày. Mục tiêu hướng đến là xây dựng một không gian lịch sử - văn hóa hiện đại, giàu bản sắc và đủ sức trở thành điểm đến hấp dẫn của Huế.