Do hoàn cảnh gia đình nghèo khổ, năm 1958, khi tôi 10 tuổi, ba mẹ tôi đã lặng lẽ đưa cả nhà rời làng An Truyền, tục danh làng Chuồn (Thừa Thiên), tìm ra Quảng Trị để mưu sinh. Bị thất học, các anh em tôi phải bán mì, cà-rem (kem) hay bán bánh ú, kẹo đậu phụng… trên đường phố, trên tàu lửa, phụ giúp thêm gia đình. Biết tôi có hoàn cảnh khó khăn, các chị tiểu thương chợ Quảng Trị động viên tôi vừa giúp mẹ bán cơm, vừa đi học. Các chị phân công nhau giúp đỡ, để tôi khỏi thất học, người thì làm lại giấy khai sinh cho tôi, người thì tìm giáo viên dạy kèm. Từ năm sinh chính thức của tôi là 1948, các chị đã làm giấy khai sinh sụt tuổi năm 1951 cho tôi để có thể thi vào lớp đệ thất (nay là lớp 6) Trường Trung học Nguyễn Hoàng (Quảng Trị).

Ngày mới vừa sang, chợ đầu mối Phú Hậu đã bừng tỉnh với tiếng rao, tiếng xe đẩy, tiếng chân người hối hả giữa màn sương mờ. Dù là ngày thường hay lễ, tết, dù nắng gắt hay mưa dầm, nơi đây vẫn luôn nhộn nhịp, tất bật, như một nhịp thở không ngơi nghỉ của cuộc mưu sinh. Giữa những gánh hàng oằn vai, không chỉ có bóng dáng người phụ nữ tảo tần, mà còn là những người đàn ông lam lũ, những đôi tay thô ráp, những tấm lưng áo đẫm mồ hôi, lặng lẽ gánh vác gia đình bằng từng chuyến hàng nặng trĩu.

Hôm Tết, đi đâu cũng nghe nhiều người kháo nhau, ra Giêng năm rộng tháng dài sẽ đổi nghề để có cuộc sống tốt hơn. Lý do thay đổi công việc cũng “muôn hình vạn trạng”, nhưng cốt lõi vẫn là doanh nghiệp đẩy mạnh ứng dụng công nghệ nên lao động có trình độ thấp chịu không nổi áp lực, phải chuyển nghề. Chuyện đổi nghề cũng không có chi đáng bàn, nhưng vấn đề là khá nhiều lao động không muốn nâng cao trình độ để tiếp tục đáp ứng nhu cầu doanh nghiệp, mà lại chọn làm lao động tự do để mưu sinh.

Trong khi nhiều người được về nhà sum vầy, đón tết cổ truyền bên gia đình, người thân thì vẫn còn những lao động vì đặc thù công việc, hay vì mưu sinh trong những ngày Tết phải tạm xa gia đình.

Xứ Huế lắm nắng nhiều mưa và mùa mưa Huế thường kéo dài đến gần nửa năm, chưa kể dăm ba ngày mưa cắc cớ chen vào những tháng nắng. Mà cứ mưa xuống là lạnh. Cái lạnh kèm độ ẩm khá cao rất đặc trưng của Huế cứ buôn buốt từ chân tóc vào đến ruột gan, không chỉ với những người phải dãi dầu mưu sinh mà còn với bất cứ ai đã từng ở, từng sống và gắn bó với mảnh đất hiền hòa này từ bao đời đã thiệt thòi cam chịu những khắc nghiệt của thời tiết.

Mời khách vào ngôi nhà khang trang vững chắc, vợ chồng chị Trần Thị Bé và anh Trần Văn Quang (xã Phú Xuân, huyện Phú Vang) nở nụ cười nhẹ nhõm khi kể về những năm tháng vượt qua những chông chênh để phát triển kinh tế.

Bất kể ngày hay đêm, Viêng Chăn (Lào) không ồn ào, náo nhiệt mà tĩnh lặng đến lạ thường. Nơi đó, có hàng ngàn người Việt đang mưu sinh, không ít người xem Viêng Chăn như là quê hương thứ 2.

Ba tôi là một người nông dân chân chất, không nhiều lời và cũng chẳng thể hiện tình cảm bằng lời nói. Nhưng mỗi lần nhìn thấy hai bàn tay chai sạn, rám nắng của ba, tôi luôn cảm nhận được tình yêu sâu thẳm mà ba dành cho gia đình. Hai bàn tay của ba không mềm mại, không đẹp, nhưng lại mang trong đó biết bao nhiêu vết dấu của cuộc mưu sinh.

Đó là cách mà ông Nguyễn Liễu (thôn Dương Nổ Cồn, xã Phú Dương, TP. Huế), nông dân sản xuất giỏi giai đoạn 2019 – 2023, “mở đầu” về công việc mưu sinh cùng thành quả lao động đáng trân trọng mà vợ chồng ông “gặt hái” được, kèm nụ cười vui vẻ.

Giữa những làn sóng vỗ bập bềnh pha lẫn một chút hương vị mặn mòi của gió biển, phá Tam Giang hôm ấy lộng lẫy ánh nắng vàng rực. Dưới mái che của con đò nhỏ, chị Thương, một người phụ nữ vẫn từng ngày lặng lẽ mưu sinh nơi linh hồn của con nước.