Trong hồi ký “Chuyến công cán đặc biệt” (Nhà xuất bản Đà Nẵng, 1986), Bộ trưởng Bộ Lao động Lê Văn Hiến - với vai trò đặc phái viên của Chính phủ lâm thời Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, kể lại những thời khắc gặp gỡ Hoàng Thái hậu Từ Cung, Hoàng hậu Nam Phương - mẹ và vợ vua Bảo Đại; Hoàng Sinh mẫu Nguyễn Thị Định - vợ vua Thành Thái và Mai Diệu phi - vợ vua Duy Tân, ngay sau ngày nước nhà độc lập, để thực hiện ủy thác của Hồ Chủ tịch.

Thời gian dài con cứ “ú ớ” không tròn tiếng, rồi một hôm con cất tiếng gọi “mẹ”... những giọt nước mắt hạnh phúc cứ thế rơi xuống, người mẹ vỡ òa chỉ biết ôm chặt lấy con vào lòng.

Ngày 20/10 là dịp để tôn vinh những người phụ nữ trong cuộc đời chúng ta – mẹ, vợ, bạn gái, cô giáo và nhiều người khác. Tặng quà là cách cánh mày râu lựa chọn để bày tỏ lời chúc vào dịp này. Vậy nên, thị trường quà tặng mỗi dịp cận kề dịp 20/10 đều vô cùng nhộn nhịp.

Không hẳn phải là hy sinh, là nhẫn nhịn, nhưng những người phụ nữ trong gia đình vẫn luôn lùi lại một bước để chu toàn, vun vén cho hạnh phúc gia đình. Bằng sự dịu mềm, khéo léo của người “xây tổ ấm” họ đã nuôi dạy con cái thật tốt, làm tròn trách nhiệm của người mẹ, người vợ và vẫn có chỗ đứng trong xã hội, tự lập về kinh tế.

Cách đây mấy năm, nhà báo QH ở Trung tâm Truyền hình Việt Nam tại Huế (nay là VTV8) đến mua đất, làm nhà và trở thành hàng xóm của tôi. Thỉnh thoảng, thấy bố mẹ vợ anh từ Thanh Hóa vào thăm, mỗi lần như thế, có khi ông bà ở lại đến vài tuần. Bố vợ anh QH tuổi cỡ ngoài 70, ông hay sang tôi hỏi mượn sách về đọc. Đưa cho ông mượn các cuốn sách về Huế, ông rất thích. Mang về đọc rất kỹ và cũng rất nhanh để còn… mượn cuốn khác. Ở trong Nam, tôi có thằng cháu đang học phổ thông cũng vậy, hễ có dịp được ra thăm và ghé nhà tôi chơi là lục lọi, tìm mấy cuốn sách viết về Huế và kiếm một góc ngồi đọc say sưa, mặc ai làm gì thì làm.

Mỗi lần lên nhà con gái trên phố thăm chơi rồi về, bà lại “ca sáu câu” về chàng rể. Không rành công việc của con nhưng việc nhà thì chỉ thoáng qua, bà đã tấm tắc. Theo bà, rời công sở về đến nhà là con rể luôn tay, từ quét nhà, giặt đồ đến đón con hay chùi buồng tắm. Mẹ vợ ái ngại nhìn chàng rể lau bàn ăn, rửa chén bát rồi xách rác đi đổ sau bữa tối, trong khi con gái cho cháu ăn. Đến xách xô nước hay bê bịch gạo từ hiên vô nhà, chồng cũng nhanh nhanh tranh phần: “Để anh, để anh”.

Những năm gần đây, tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giảm đi đáng kể. Đây là một tín hiệu đáng mừng. Tuy nhiên, vẫn còn đâu đó hình ảnh “bà mẹ trẻ con” vô tư hồn nhiên, cùng những “lời ru buồn” trên rẻo cao…

Có những người lính biên phòng mấy tết liền “gác lại” nỗi nhớ cha mẹ, vợ con để ở lại lo tết ấm cho người dân, canh giữ cái tết yên vui cho bản làng nơi mảnh đất phên dậu của Tổ quốc.