Trong số hàng trăm chủng loại hàng hóa có mặt tại siêu thị Big C và Co.opMart, hàng nông-đặc sản địa phương chỉ đếm trên đầu ngón tay và nằm khiêm tốn trên các kệ sắt với con số thống kê chưa đến 5%.
Khó vào siêu thị
Nhiều nguyên nhân khiến các nhà cung cấp (NCC) trong tỉnh “ngại” đưa hàng vào siêu thị, trong đó sản phẩm có mặt tại siêu thị cần có giấy chứng nhận an toàn vệ sinh thực phẩm (ATVSTP) và phiếu kiểm nghiệm (KN) định kỳ, nguồn hàng luôn đảm bảo theo cam kết và khả năng chờ thanh toán (từ 5-30 ngày) tùy theo mặt hàng. Ngoài ra, muốn đưa hàng vào siêu thị, NCC phải tuân thủ quy tắc của DN kinh doanh siêu thị, đó là phải hỗ trợ các khoản phí để được “đứng chân” sản phẩm ở siêu thị như kinh phí tổ chức chương trình khuyến mãi các dịp lễ 8/3, 1/6, Noel hay Tết Dương lịch, Nguyên đán; phí tổ chức sinh nhật siêu thị hằng năm, chi phí phát thưởng cho khách hàng; hỗ trợ phí để DN vận chuyển hàng miễn phí cho khách… với mức hỗ trợ tùy theo doanh số bán hàng của NCC.
 |
|
Đặc sản thanh trà Thủy Biều vẫn đứng ngoài siêu thị, trong khi thanh trà miền Tây và bưởi năm roi bày bán nhiều ở Big C và Co.opMart
|
Như vậy, cùng với phí KN cao, thủ tục đăng ký rườm rà thì NCC phải chấp nhận đóng thêm các khoản “phí” hỗ trợ theo cam kết trong hợp đồng với số tiền không nhỏ. Điều này khiến NCC địa phương, nhất là các cơ sở quy mô nhỏ rất khó đưa hàng vào siêu thị. Ông Nguyễn Đình Định, chủ DNTN Rau an toàn Hóa Châu (Quảng Điền) cho hay: “Hiện, DN đang thực hiện đưa rau-củ quả vào siêu thị Big C và Co.opMart, trong đó Siêu thị Co.opMart không quy định thu phí hỗ trợ và thủ tục đơn giản hơn, còn Big C thì DN phải hỗ trợ từ 5-6 triệu đồng/năm để thực hiện các chương trình khuyến mãi và phí vận chuyển cho khách. Nếu không hỗ trợ thì họ không thu mua hàng của mình nên đành phải chấp nhận”.
Lý giải về vấn đề này, Giám đốc Siêu thị Big C Huế - Lê Nguyễn Thiên Ân cho rằng: “Big C Huế hoạt động dưới sự điều hành của Big C Việt Nam nên việc đưa hàng vào siêu thị đối với các NCC đều do Trung tâm thu mua của Big C Việt Nam quyết định, từ khâu thủ tục, kiểm định sản phẩm đến các khoản thu phí “hỗ trợ” DN thực hiện các chương trình khuyến mãi, trả phí vận chuyển... Để sản phẩm đứng chân tại siêu thị, trung tâm thu mua phải thực hiện khâu kiểm định chất lượng, tạo mã sản phẩm bằng cách lập trình phần mềm đối với sản phẩm mới. Quy trình này rất mất công và tốn kém nên NCC hỗ trợ DN thực hiện các quy trình này là đương nhiên, với phương châm hai bên cùng có lợi”!
Thanh trà Thủy Biều, một trong những đặc sản trái cây Huế được đăng ký thương hiệu từ năm 2007, đến năm 2009, sản phẩm này được đưa đi tiêu thụ tại một siêu thị lớn ở TP Hà Nội và các tỉnh, TP khác, song vẫn đứng ngoài siêu thị Huế do sản phẩm chỉ có theo mùa chứ không ổn định quanh năm. Trong khi, tại hai siêu thị Big C và Co.opMart tràn ngập các loại bưởi năm roi, bưởi ruột hồng da xanh, thanh trà, măng cụt miền Tây hay các loại nước mắm Chin-su, Phú Quốc… thì thanh trà Thủy Biều, bưởi Phong Thu, măng cụt Huế hay các loại nước mắm Phong Hải, Quảng Công nổi tiếng vẫn đứng ngoài.
Đến khâu kiểm nghiệm
|
Hiện, chi phí cho mỗi lần KN từ 1-5 triệu đồng/ mẫu sản phẩm gồm nhiều chỉ tiêu. Theo đó, mè xửng có chi phí KN 3,2 triệu đồng, giấm 2,1 triệu đồng, bia 3,5 triệu đồng, mứt 2,5 triệu đồng, bánh trung thu 3,5 triệu đồng, bánh kẹo 3,5 triệu đồng, nước mắm 2,1 triệu đồng, ruốc 1,2 triệu đồng, mắm cá rò 4 triệu đồng…
|
Giữa năm 2013, sau khi sản xuất thành công các loại mắm ruốc mang thương hiệu Tâm Huế, gồm mắm rò, dưa cà, ruốc và tôm chua, Cơ sở sản xuất thực phẩm và rượu gạo Thủy Dương (thị xã Hương Thủy) thực hiện quy trình KN để đưa hàng vào siêu thị Co.opMart phục vụ khách. Mặc dù mới đưa vào trưng bày, song doanh số bán hàng đạt khá cao, chiếm từ 10-15 triệu đồng/tháng. Nếu so với bán ở các chợ thì sản phẩm đưa vào siêu thị khá thuận lợi bởi ngoài doanh số bán hàng cao, thương hiệu sản phẩm được quảng bá rộng rãi. Thế nhưng, sau 1 năm đứng chân tại siêu thị, giờ đây sản phẩm mắm Tâm Huế phải “tạm ngưng”. Chị Phạm Thị Khánh Tâm, chủ cơ sở cho biết: - “Với quy trình KN quá tốn kém, trong đó để có đủ giấy tờ đưa hàng vào siêu thị, cơ sở phải chi trên 10 triệu đồng cho bốn sản phẩm gồm mắm rò, dưa cà, ruốc, tôm chua và giấy KN chỉ có thời hạn 6 tháng. Trong khi doanh số bán hàng 6 tháng ở siêu thị đạt khoảng 70 triệu đồng thì cơ sở phải chi trên 10 triệu đồng để thực hiện thủ tục KN sản phẩm, số tiền này còn cao hơn cả lợi nhuận nên chúng tôi đang cân nhắc!”
Để các loại thực phẩm được cấp giấy chứng nhận ATVSTP, các cơ sở phải mang mẫu sản phẩm đến Trung tâm KN thuốc, mỹ phẩm, thực phẩm ở 17 Trương Định (TP Huế), sau đó mang phiếu KN đến Chi cục ATVSTP hoàn tất thủ tục để được cấp giấy chứng nhận. Trao đổi với chúng tôi về vấn đề này, Phó Giám đốc Trung tâm KN thuốc, mỹ phẩm, thực phẩm- Hà Xuân Cử cho rằng, để đảm bảo sức khỏe người tiêu dùng, tất cả các sản phẩm thuộc nhóm thực phẩm đóng gói, đóng chai, hộp, lon…bán ra thị trường đều phải qua khâu KN. Trung tâm thực hiện khâu KN dựa trên các tiêu chí để thu phí và quy định thu phí dựa theo Thông tư 149 của Bộ Tài chính nên không thể thay đổi mức phí được.”
Có lẽ, có nhiều khâu, từ thủ tục, phí KN đến các mức phí “hỗ trợ” của DN kinh doanh siêu thị khiến con số NCC địa phương đứng chân tại siêu thị chỉ dừng lại ở con số khiêm tốn trên tổng số hàng trăm DN sản xuất hàng nông-đặc sản của tỉnh.
(còn nữa)
Kỳ II: Cần sự liên kết