 |
| Trạm quan trắc cảnh báo chất lượng nước ở sông Bồ qua Kim Trà. |
Phần mềm cảnh báo hỗ trợ người dân nuôi cá
Nhận cảnh báo trên điện thoại về tình trạng nước trong lồng nuôi thiếu ôxy, anh Nguyễn Văn Khuyến, hộ nuôi cá lồng trên sông Bồ ở phường Kim Trà, lập tức vận hành máy bơm, đưa nước vào lồng để tăng trao đổi, bổ sung ôxy.
Trước đây, nước nhìn bằng mắt vẫn trong nên người nuôi khó nhận biết lượng ôxy xuống thấp, nhất là ban đêm. Khi điện thoại phát cảnh báo, anh Khuyến có thể chạy máy bơm, sục khí, giảm thức ăn và vệ sinh lồng bè. “Cảnh báo rất hữu ích”, anh cho biết.
Chị Trương Thị Huyền, người dân phường Kim Trà cho biết, phần mềm dễ sử dụng, có tài khoản Hue-S là có thể theo dõi. Cảnh báo gửi về điện thoại giúp người nuôi chủ động ứng phó.
Theo ông Mai Văn Xuân, Phó Chủ tịch UBND phường Kim Trà, qua sự việc cá bị ngột ôxy trên sông Bồ cuối tháng 7 vừa qua, khu vực Kim Trà chịu ảnh hưởng ít hơn, hệ thống giúp người nuôi chủ động hơn. Khi có cảnh báo, chính quyền kịp thời thông tin để các hộ xử lý, hạn chế thiệt hại. “Hiện nay có hệ thống này thì cơ bản phát huy hiệu quả”, ông Xuân đánh giá.
Hiệu quả đó đến từ quản lý dựa trên dữ liệu. Hệ thống IoT (thiết bị được gắn cảm biến, phần mềm và kết nối internet) tự động theo dõi 6 chỉ số chất lượng nước: ôxy hòa tan, pH, nhiệt độ, độ mặn, mật độ chất rắn và độ dẫn điện. Dữ liệu hiển thị trên bảng điều khiển giúp cán bộ nhận diện bất thường. Khi chỉ số vượt ngưỡng, hệ thống gửi cảnh báo qua Hue-S, SMS và cuộc gọi đến chính quyền, người nuôi.
Đến nay, hệ thống có 36 người tham gia, phát 262 lượt cảnh báo. Theo ông Xuân, địa phương đang tiếp tục rà soát để đưa toàn bộ hộ nuôi vào hệ thống, hình thành cơ sở dữ liệu quản lý.
Nền tảng số kết nối “3 Nhà”
Đầu tháng 7/2026, thành phố triển khai Nền tảng số kết nối “3 Nhà” - Nhà nước, Nhà khoa học và Doanh nghiệp - để nâng cao năng lực điều hành. Điểm mới là chính quyền chủ động đặt bài toán từ nhu cầu thực tiễn, kết nối tri thức với nguồn lực thị trường để tạo giải pháp đi vào cuộc sống.
Cơ chế vận hành khá rõ: Chính quyền địa phương đề xuất vấn đề cấp thiết; nhà khoa học nghiên cứu giải pháp; doanh nghiệp đồng hành, hỗ trợ hoàn thiện và thương mại hóa sản phẩm.
Qua thống kê, sau một tháng vận hành, nền tảng ghi nhận 95 đề xuất; 61 vấn đề đủ điều kiện hình thành nhiệm vụ khoa học và công nghệ, trong đó 2 vấn đề được lựa chọn triển khai đợt 1. 19/61 vấn đề đã có chủ thể “3 Nhà” tham gia ngay từ khâu đề xuất; 10 vấn đề hình thành đầy đủ ba chủ thể.
Hiệu quả bước đầu được nhìn thấy tại phường Kim Trà. Hơn 2 tỷ đồng được phân bổ nâng cao hiệu quả sản xuất bún Vân Cù; chính quyền đặt bài toán, nhà khoa học nghiên cứu, doanh nghiệp cùng đối ứng để hoàn thiện sản phẩm. Từ kết quả này, địa phương tiếp tục đặt bài toán nâng giá trị cá trắm nuôi trên sông Bồ.
Theo ông Mai Văn Xuân, cá trắm phải nuôi khoảng hai năm mới đạt 5 - 6kg. Để tăng giá trị sản phẩm, địa phương nghiên cứu chế biến, bảo quản, cấp đông, phi lê để nâng giá trị, mở rộng thị trường. Nhà nước đặt bài, nhà khoa học nghiên cứu, doanh nghiệp đầu tư, bao tiêu và thương mại hóa.
Ông Nguyễn Xuân Sơn, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ thành phố cho biết, thời gian tới sẽ mở rộng nền tảng số sang các sản phẩm truyền thống, nông nghiệp và thủy sản chủ lực. Trọng tâm là lựa chọn đúng bài toán, thu hút thêm nhà khoa học và doanh nghiệp, hoàn thiện cơ chế đặt hàng, đối ứng và thương mại hóa, để kết quả nghiên cứu tạo ra sản phẩm, giá trị và động lực tăng trưởng.
“3 nhà” mở ra cách tiếp cận mới: Chính quyền nhận diện điểm nghẽn, đặt đúng vấn đề, huy động nguồn lực và theo dõi kết quả. Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành công cụ trực tiếp tháo gỡ khó khăn, nâng năng suất, tạo động lực phát triển.
Hai mô hình trên cho thấy hai cách chuyển hóa công nghệ thành năng lực quản trị. Quan trắc giúp chính quyền nhìn thấy nguy cơ để can thiệp sớm; “3 nhà” giúp nhìn thấy điểm nghẽn để huy động nguồn lực giải quyết. Một bên tăng khả năng phòng ngừa, một bên tăng khả năng kiến tạo. Khi vận hành đồng bộ, dữ liệu và tri thức trở thành nền tảng để chính quyền quyết định nhanh hơn, chính xác hơn, chịu trách nhiệm rõ hơn.