 |
| Hiện trường vụ cháy tại núi Tam Thai |
Cần chế tài mạnh
15 giờ 45 phút chiều 30/3, tại núi Tam Thai, phường An Cựu xảy ra một vụ cháy nhỏ. Ngay sau khi nhận được tin báo, chính quyền địa phương đã huy động các lực lượng nhanh chóng có mặt tại hiện trường và dập tắt đám cháy. Nguyên nhân ban đầu được xác định là do người dân tự ý đốt rác dẫn đến cháy lan. Dù không gây thiệt hại lớn, song vụ việc là lời cảnh báo về nguy cơ cháy rừng ngay từ đầu mùa nắng nóng.
Theo đánh giá của lực lượng chức năng, phần lớn các vụ phát lửa trong mùa khô đều xuất phát từ nguyên nhân chủ quan của con người như đốt rác, đốt thực bì, đốt vàng mã… Những hành vi tưởng chừng nhỏ nhưng trong điều kiện thời tiết hanh khô, gió mạnh có thể nhanh chóng lan rộng, gây cháy rừng trên diện rộng. Điều đáng nói là dù công tác tuyên truyền đã được triển khai thường xuyên, song ý thức của một bộ phận người dân vẫn chưa cao.
Những ngày qua, nắng nóng bắt đầu xuất hiện trên diện rộng. Các địa phương có diện tích rừng lớn đã tăng cường khuyến cáo người dân cẩn trọng khi sử dụng lửa trong rừng và gần rừng. Trên các nền tảng truyền thông, lực lượng công an và chính quyền cơ sở liên tục phát đi cảnh báo về nguy cơ cháy rừng khi đốt nương rẫy, xử lý thực bì trong mùa hanh khô.
Tại phường Phong Dinh, nơi đang quản lý hơn 2.147ha rừng với tỷ lệ che phủ đạt 13,72%, công tác bảo vệ rừng và PCCCR được triển khai khá đồng bộ. Tuy nhiên, dù được quan tâm chỉ đạo, song thời gian qua vẫn xảy ra một số vụ phát lửa. Nguyên nhân chủ yếu vẫn là yếu tố chủ quan, thiếu kinh nghiệm của người dân khi xử lý thực bì. Điều này cho thấy, nguy cơ cháy rừng không chỉ đến từ thời tiết khắc nghiệt mà còn từ thói quen sản xuất truyền thống của người dân chưa thay đổi.
Chủ tịch UBND phường Mỹ Thượng Đoàn Văn Sỹ cho biết: “UBND phường đã đề nghị toàn thể người dân nâng cao ý thức, tuyệt đối không đốt rác, đốt thực bì; thực hiện thu gom, xử lý rác thải đúng quy định và chủ động các biện pháp phòng cháy, không chủ quan với các nguồn lửa. Bên cạnh đó, chính quyền địa phương cũng nhấn mạnh, các hành vi đốt rác, đốt thực bì gây cháy hoặc có nguy cơ gây cháy sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật; trường hợp gây hậu quả nghiêm trọng có thể bị truy cứu trách nhiệm theo quy định hiện hành”.
Đốt thực bì là nhu cầu chính đáng trong canh tác nông nghiệp miền núi. Tuy nhiên, trong điều kiện thời tiết khô nóng, chỉ một sơ suất nhỏ trong quá trình chuẩn bị cũng có thể dẫn đến hậu quả lớn. Do vậy, người dân cần theo dõi dự báo thời tiết trước khi đốt; tuyệt đối không đốt vào những ngày có nguy cơ cháy rừng cấp IV, cấp V. Đồng thời, phải dọn đường ranh an toàn, chuẩn bị dụng cụ chữa cháy và bố trí người canh gác trong quá trình đốt. Sau khi hoàn tất, phải dập tắt hoàn toàn tàn lửa để tránh cháy lan.
Xây dựng mô hình phòng cháy từ cộng đồng
Từ vụ cháy tại núi Tam Thai, Công an phường An Cựu đã đề xuất nhiều giải pháp nâng cao hiệu quả PCCCR. Một trong những giải pháp được Công an phường đề xuất là phát động cuộc vận động “Toàn dân chung tay bảo vệ màu xanh rừng thông An Cựu”. Theo đó, người dân được khuyến khích không đốt vàng mã khi đi viếng mộ; thay vào đó hình thành thói quen mang theo chai nước để làm mát thực bì. Các chai nhựa sau sử dụng cũng được tận dụng, bố trí tại nhiều điểm nhằm phục vụ việc làm mát và chữa cháy khi cần thiết.
“Phường An Cựu dự kiến tiến tới thành lập tổ tự quản PCCCR gồm lực lượng cốt cán tổ dân phố, dân quân tự vệ, đoàn thanh niên, an ninh cơ sở… Tổ này có nhiệm vụ tuần tra, nhắc nhở người dân không đốt vàng mã tại khu vực nghĩa địa; kịp thời phát hiện và xử lý hành vi đốt lửa nguy hiểm. Mô hình này không chỉ giúp tăng cường giám sát mà còn nâng cao vai trò của cộng đồng trong bảo vệ rừng”, Thiếu tá Nguyễn Tấn Phước, Trưởng Công an phường An Cựu thông tin.
Năm 2026 được dự báo thời tiết có nhiều diễn biến bất thường, nguy cơ nắng nóng kéo dài, hạn hán, cùng với sự thay đổi của hoàn lưu khí quyển sẽ làm gia tăng rủi ro cháy rừng. Theo TS. Nguyễn Đính, một chuyên gia về khí hậu, nắng nóng xuất hiện sớm tại khu vực miền Trung không phải do El Nino mà do tác động của hiện tượng ấm lên toàn cầu, khiến áp thấp nóng phía tây hoạt động mạnh kết hợp với gió phơn Tây Nam khô nóng. Điều này khiến nguy cơ cháy rừng gia tăng ngay từ đầu mùa khô.
Trong bối cảnh đó, công tác PCCCR cần được triển khai theo hướng chủ động, dài hạn. Không chỉ dừng ở việc ứng phó khi xảy ra cháy mà các địa phương cần xây dựng phương án phòng ngừa từ sớm; phát huy vai trò của cộng đồng; tăng cường tuần tra, kiểm soát; đồng thời xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Khi ý thức người dân được nâng cao và hệ thống phòng cháy được tổ chức bài bản, nguy cơ cháy rừng mới có thể được kiểm soát hiệu quả, bảo vệ bền vững “lá phổi xanh” của đô thị Huế.