Bắt đầu từ những cuộc thi
Các hội thi Khoa học và kỹ thuật dành cho học sinh trung học - Intel ISEF, Tin học trẻ không chuyên, cuộc thi Sáng tạo Thanh thiếu niên, Nhi đồng… góp phần khuyến khích phong trào sáng tạo, NCKH, giúp trau dồi kiến thức, rèn luyện kỹ năng sáng tạo, xây dựng ước mơ trở thành nhà sáng chế tương lai.
 |
|
Tham quan thành quả nghiên cứu của học sinh
|
Ông Nguyễn Phước, một nhà quản lý, đồng thời là một nhà khoa học với nhiều công trình có giá trị cho rằng: “Đây là con đường cần thiết trước khi đến với khoa học. Các em được học kỹ năng, làm việc nhóm, lập luận, trình bày… Sự lĩnh hội này góp phần cải thiện, thúc đẩy việc thay đổi phương pháp dạy học”. NCKH giúp học sinh biết vận dụng kiến thức trong sách vở vào giải quyết các vấn đề thực tiễn, làm quen sớm với NCKH, kích cầu để thầy cô học tập suốt đời. Các cuộc thi còn góp phần đưa giáo dục hội nhập tốt hơn vào cuộc sống dân sinh; đồng thời, mở ra hướng bồi dưỡng, hỗ trợ sớm cho các tài năng.
Tại Trường THCS Chu Văn An, ngành GD&ĐT TP Huế tổ chức hội thi kép “Thi sáng tạo Thanh thiếu nhi đồng cấp thành phố” và “Thi khoa học kỹ thuật cấp cơ sở”. Đã có 24 đơn vị trực thuộc, trong đó có 3 trường tiểu học của thành phố tham gia với 36 công trình ở các nhóm đề tài, như :Dụng cụ sinh hoạt gia đình, Sản phẩm thân thiện với môi trường, Phần mềm tin học, Khoa học xã hội và đồ dùng học tập… Hai em Trần Thanh Tịnh và Hoài Phương, học sinh lớp 9 Trường THCS Chu Văn An, đồng chủ nhân của công trình “Thiết bị lọc nước hộ gia đình”, chia sẻ: “Hàng ngày, tiếp xúc với nguồn nước sử dụng bị nhiễm bẩn chúng em cảm thấy rất không an toàn. Chúng em cũng nhận thấy những thiết bị mua về thường đắt tiền mà hiệu quả không cao… Nhân có cuộc thi NCKH, chúng em đã nảy ra ý tưởng giải quyết vấn đề này một cách hiệu quả hơn”.
Đầu tư chiều sâu
Huế là nơi học sinh có điều kiện nhất trong NCKH nhưng mỗi đơn vị với hàng ngàn học sinh và hàng trăm thầy cô giáo chỉ có 1- 2 công trình. Năm nay, có một vài đơn vị vượt lên như Trường THCS Thống Nhất có 5 công trình, THCS Nguyễn Chí Diểu có 4 công trình, THCS Chu Văn An có 3 công trình.
Ông Phan Nam, Trưởng phòng GD&ĐT TP Huế cho rằng việc phát huy khả năng khám phá, tư duy độc lập, sáng tạo và NCKH ở học sinh phổ thông còn nhiều hạn chế. Số lượng, chất lượng các đề tài chưa phát huy tiềm năng trí tuệ, sáng tạo của học sinh, một số học sinh chưa hứng thú với NCKH, thậm chí nhiều học sinh còn chưa biết đến sân chơi khoa học bổ ích này tạo ra là cho mình. Do điều kiện CSVC, tâm lý làm theo phong trào nên thực tế nhiều công trình hàm lượng khoa học thấp. Nhiều giáo viên do hạn chế về kỹ năng, phương pháp NCKH nên ngại NCKH, thiếu niềm tin vào chuyện NCKH của học sinh.
Thiếu cơ chế chính sách tạo động lực và nguồn tài chính hỗ trợ cho hoạt động NCKH trong nhà trường cũng là nguyên nhân dẫn đến chất lượng phong trào NCKH trong trường phổ thông chưa cao. Thầy giáo Lê Văn Tám, Trường THCS Điền Hòa (Phong Điền) cho biết, mặc dù đã được nhiều giải thưởng, bản thân đã được trường tin tưởng giao cho việc hướng dẫn các em cùng NCKH, nhưng về kinh phí, cho đến nay chủ yếu vẫn là động viên tinh thần. Thầy Tám cho rằng, NCKH đòi hỏi phải có kinh phí xây dựng phòng thí nghiệm, bồi dưỡng GV thì mới cho ra kết quả tốt. Quan trọng nhất là BGH phải thật sự quan tâm và xem trọng thúc đẩy HS sáng tạo…Trong khi đó, tình hình CSVC, hạ tầng kỹ thuật của các trường chưa đáp ứng cho hoạt động NCKH.
Nâng cao chất lượng NCKH tại các trường phổ thông bằng việc tạo ra sân chơi khoa học là một bước chuyển lớn trong tư duy sư phạm hiện nay. Đã đến lúc đầu tư chiều sâu cho hoạt động NCKH trong nhà trường một cách cụ thể từ phân cấp kinh phí hoạt động, xây dựng hạ tầng. Cũng cần có chế độ ưu tiên, khuyến khích đối với giáo viên, người hướng dẫn NCKH, học sinh đoạt giải cấp cơ sở; người có nhiều đóng góp tích cực trong cuộc thi để kịp thời khích lệ, động viên, khuyến khích những học sinh có thành tích cao trong NCKH.
Bài, ảnh: HƯƠNG GIANG