 |
| Các đơn vị lữ hành trải nghiệm, khảo sát điểm đến du lịch Net Zero ở Huế |
York với chiến lược tái sinh và cam kết Net Zero
York, thành phố di sản với lịch sử 2.000 năm ở miền Bắc nước Anh đang dẫn đầu xu hướng du lịch tái sinh (regenerative tourism). Tháng 6/2024, York công bố Chiến lược Du lịch với mục tiêu đóng góp vào cam kết Net Zero carbon trước năm 2030.
York không chỉ xem du lịch xanh như khẩu hiệu mà xây dựng lộ trình 8 năm với 5 trụ cột ưu tiên. Trong đó, trụ cột “Green York” đặt mục tiêu: doanh nghiệp và du khách cùng giảm phát thải carbon. Thành phố đón 8,9 triệu lượt khách/năm, đóng góp 1,7 tỷ bảng Anh cho nền kinh tế và tạo 17.000 việc làm - con số tương đồng với Huế.
Những giải pháp cụ thể, York đã triển khai hệ thống giao thông xanh ưu tiên, chứng nhận xanh cho cơ sở kinh doanh và đầu tư vào nhân lực du lịch xanh.
York đã tái cấu trúc hệ thống giao thông với tầm nhìn “car-lite” (ít ô tô), nơi 80% hành trình được thực hiện bằng phương tiện bền vững. Khu trung tâm lịch sử được giải phóng khỏi xe hơi, ưu tiên cho người đi bộ, xe đạp và xe điện. Hệ thống xe buýt điện, trạm sạc điện công cộng và đường dành riêng cho xe đạp được đầu tư mạnh mẽ, kết nối liền mạch các điểm tham quan.
Với Huế, giải pháp này hoàn toàn khả thi. Khu phố cổ, vành đai di tích Cố đô có thể áp dụng mô hình này, biến khu vực thành “vùng xanh” chỉ dành cho giao thông công cộng, xe đạp và phương tiện điện. Việc mở rộng tuyến phố đi bộ, kết nối từ Đại Nội đến sông Hương và các điểm di tích không chỉ giảm phát thải mà còn nâng cao trải nghiệm du khách.
York khuyến khích các khách sạn, nhà hàng và doanh nghiệp du lịch đạt chứng nhận xanh thông qua các tiêu chuẩn quốc tế. Thành phố cung cấp hỗ trợ kỹ thuật, tài chính và đào tạo để giúp doanh nghiệp - đặc biệt là các cơ sở vừa và nhỏ - có thể chuyển đổi.
Nhìn lại, Huế có thể xây dựng “Chương trình chứng nhận Du lịch xanh Huế” với các cấp độ từ cơ bản đến cao cấp. Tập trung vào các giải pháp dễ triển khai trước: giảm nhựa, tiết kiệm năng lượng, sử dụng thực phẩm địa phương. Thành phố có thể tạo động lực bằng cách ưu tiên quảng bá, hỗ trợ vốn vay ưu đãi cho các cơ sở đạt chứng nhận.
Với nguồn nhân lực, York coi đây là chìa khóa thành công. Thành phố đầu tư vào chương trình đào tạo, thực tập và cam kết đa dạng, hòa nhập để biến ngành du lịch thành lựa chọn nghề nghiệp hàng đầu cho thế hệ trẻ.
Ở tiêu chí này, Huế may mắn có các cơ sở đào tạo về du lịch. Điều cần làm là cập nhật chương trình giảng dạy, tích hợp kiến thức về Net Zero, quản lý carbon, du lịch bền vững. Đồng thời, tạo cơ hội cho sinh viên thực hành tại các doanh nghiệp tiên phong, xây dựng mạng lưới liên kết giữa nhà trường - doanh nghiệp - cơ quan quản lý.
Kyoto - Di sản sống và du lịch bền vững
Kyoto, cố đô Nhật Bản với 17 di sản văn hóa thế giới, đối mặt thách thức tương tự Huế: cân bằng giữa bảo tồn di sản và phát triển du lịch bền vững. Cách Kyoto giải quyết vấn đề mang nhiều bài học quý giá.
Kyoto đã xây dựng “Kyoto Tourism Morals” - bộ quy tắc ứng xử cho ba bên: du khách, doanh nghiệp và cư dân. Du khách được khuyến khích tôn trọng đời sống cộng đồng, bảo vệ cảnh quan thiên nhiên và tham gia du lịch thân thiện môi trường.
Huế có thể học hỏi cách tiếp cận này bằng việc xây dựng “Quy ước Du lịch Xanh Huế”. Sử dụng ngôn ngữ gần gũi, dễ hiểu, được phổ biến qua nhiều kênh: tại sân bay, bến xe, khách sạn, điểm tham quan. Tạo logo nhận diện riêng cho chương trình để du khách dễ dàng ghi nhớ và thực hành.
Kyoto đối mặt vấn đề quá tải du lịch ở các điểm nổi tiếng như chùa Kinkaku-ji, Ginkaku-ji. Giải pháp là quảng bá các di sản ít được biết đến, khuyến khích du khách lưu trú lâu hơn và khám phá sâu hơn. Chương trình “slow tourism” của vùng “Kyoto by the Sea” thúc đẩy du khách trải nghiệm văn hóa địa phương, học nghề thủ công, tham gia đời sống cộng đồng.
Trong khi đó, Huế có nhiều di tích, làng nghề, không gian văn hóa chưa được khai thác đầy đủ. Thay vì tập trung quá tải ở Đại Nội, chùa Thiên Mụ, thành phố có thể phát triển các tour trải nghiệm sâu: học làm bánh khoái, khám phá đầm phá Tam Giang. Khuyến khích du khách lưu trú 3 - 5 ngày thay vì chỉ 1 - 2 ngày như hiện nay.
Các khách sạn ở Kyoto như Ace Hotel Kyoto (cải tạo từ tòa nhà di tích), GOOD NATURE STATION đã áp dụng nhiều tiêu chuẩn xanh: sử dụng gói nước giấy thay chai nhựa, hạn chế đồ dùng vệ sinh cá nhân, tích hợp không gian xanh, ưu tiên thực phẩm địa phương. Quan trọng hơn, họ biến những thực hành này thành điểm nhấn marketing, thu hút phân khúc du khách có ý thức môi trường.
Huế có thể khởi động với nhóm 20 - 30 cơ sở lưu trú tham gia chương trình thí điểm "Khách sạn xanh Huế". Cung cấp hỗ trợ kỹ thuật, tài chính ban đầu để họ cải tạo theo tiêu chuẩn xanh. Sau 1 - 2 năm, đánh giá kết quả và nhân rộng mô hình.
Lộ trình cụ thể cho Huế
Dựa trên York và Kyoto, Huế có thể xây dựng lộ trình Du lịch Net Zero cho giai đoạn 2026 - 2030, trong đó, yếu tố then chốt để thành công chính là:
Đầu tiên là cam kết chính trị mạnh mẽ, lãnh đạo phải xem Net Zero là ưu tiên chiến lược, với nguồn lực và trách nhiệm cụ thể.
Thúc đẩu hợp tác đa bên, phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, doanh nghiệp, cơ sở đào tạo, cộng đồng và du khách trên mô hình cam kết tam giác: doanh nghiệp - cư dân - du khách.
Quan tâm hỗ trợ thực chất cho doanh nghiệp nhỏ về tài chính (vay ưu đãi), kỹ thuật (tư vấn miễn phí) và đào tạo để doanh nghiệp vừa và nhỏ chuyển đổi.
Thường xuyên đo lường và minh bạch bằng hệ thống theo dõi carbon footprint, công khai báo cáo hàng năm. York và Kyoto đều có “dashboard” công khai tiến trình Net Zero.
Điều quan trọng là truyền thông và thay đổi nhận thức với chiến dịch này dài hơi, sáng tạo, biến Net Zero thành niềm tự hào và văn hóa của Huế.
Quan trọng nhất, hãy bắt đầu từ những bước nhỏ, từ doanh nghiệp tiên phong, từ nâng cao nhận thức cộng đồng. Không chờ đủ nguồn lực mới hành động, mà hành động từ hôm nay với những gì có thể làm. Như Kyoto: “Bảo tồn di sản không phải ngăn cản phát triển, mà là nền tảng cho phát triển bền vững”.
Với di sản đặc sắc, cộng đồng gắn kết và quyết tâm chuyển đổi, Huế hoàn toàn có thể trở thành hình mẫu du lịch di sản Net Zero tại Việt Nam và ASEAN. Đây không chỉ là trách nhiệm với thế hệ tương lai mà còn là cơ hội để Huế khẳng định vị thế trên bản đồ du lịch bền vững thế giới.