Đây cũng là công cụ cần thiết trong quá trình sàng lọc để tổng hợp đầy đủ dữ liệu tham mưu cho các cấp lãnh đạo đưa ra quyết định cuối cùng lựa chọn dự án đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế- xã hội theo hướng bền vững của địa phương.
Thời gian qua, công tác thẩm định ĐTM, đề án BVMT, cam kết BVMT thường xuyên được Sở Tài nguyên và Môi trường chú trọng thực hiện và không ngừng tăng cường nâng cao chất lượng, cải cách hành chính, từng bước đáp ứng nhu cầu phát triển của địa phương. Từ năm 1995 đến tháng 12/2016, có 599 dự án đã được thẩm định, phê duyệt báo cáo ĐTM. Trong đó, giai đoạn từ năm 1995 đến tháng 7/2006 là 128 dự án; từ tháng 7/2006 đến cuối năm 2014 là 368 dự án và từ đầu năm 2015 đến tháng 12/2016 là 103 dự án.
Báo cáo đánh giá tác động môi trường là công cụ phổ biến, nhằm dự đoán, xác định, đánh giá và đưa ra các biện pháp giảm thiểu các tác động tiêu cực tiềm tàng từ các dự án đầu tư đối với môi trường và xã hội. Tuy nhiên, theo quan điểm của đại diện lãnh đạo Phòng Cảnh sát Phòng chống tội phạm về môi trường- Công an tỉnh, nhiều doanh nghiệp khi được cấp thẩm quyền phê duyệt báo cáo ĐTM, hoặc đề án BVMT, hoặc bản cam kết BVMT thì xem đây như “bảo bối” “lận lưng” mà lại không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ các nội dung cam kết như đã được phê duyệt. Chính vì vậy, tình trạng vi phạm về xử lý chất thải, nước thải chưa đạt quy chuẩn vẫn còn phổ biến. Ngoài một số doanh nghiệp chấp hành nghiêm các quy định về BVMT nhờ mạnh về tài chính và muốn bảo vệ uy tín thương hiệu, tình trạng vi phạm về môi trường vẫn là căn bệnh trầm kha đối với nhiều doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Việc nghiệm thu, chứng nhận đạt tiêu chuẩn môi trường đối với những dự án đã thực hiện báo cáo ĐTM, hoặc bản cam kết BVMT, hoặc đề án BVMT chỉ có giá trị tại thời điểm nghiệm thu, còn công tác hậu kiểm sẽ quyết định doanh nghiệp có chấp hành tốt quy định về BVMT hay không. Thực tế, hầu hết các doanh nghiệp mặc dù đã thực hiện đầy đủ các thủ tục liên quan về môi trường sản xuất, nhưng vẫn chưa làm tốt nội dung cam kết, chưa thực hiện quan trắc môi trường định kỳ theo quy định. Do đó, nhiều ý kiến cho rằng, ngoài chú trọng sàng lọc “đầu vào”, công tác hậu kiểm cần được thực hiện rốt ráo, thường xuyên để đối phó với ý thức chấp hành yếu kém của một số cơ sở sản xuất. Thực hiện công tác hậu kiểm sẽ là những bước tiếp theo để phát hiện và xử lý kịp thời những đơn vị có dấu hiệu hoặc đang gây ô nhiễm môi trường, tránh tình trạng để xảy ra sự cố môi trường, ảnh hưởng đến đời sống sinh hoạt, sản xuất của người dân.
HOÀI NGUYÊN