Mùa nào thức ấy, ruộng đồng chẳng bao giờ phụ lòng người. Mỗi khi vụ lúa vừa thu hoạch xong, những hạt lúa vàng óng được phơi khô trên sân nhà, tỏa ra hương thơm mộc mạc. Lúa để lại rơm rạ. Từ rơm, người ta ủ làm phân bón cho đất, làm thức ăn cho trâu bò... Ngày còn nhỏ, tôi và lũ trẻ trong xóm thường rủ nhau đi mót lúa sau vụ gặt. Những bông lúa sót lại trên cánh đồng, qua bàn tay vun vén của mẹ, nấu lên thành chén cơm thơm phức, dẻo bùi. Chỉ cần thêm chút muối vừng hay miếng cá rô đồng kho khô, thế là đủ cho một bữa cơm ngon lành.
Không chỉ có lúa gạo, đồng ruộng quê tôi còn hào phóng ban tặng bao nhiêu sản vật khác. Khi những cơn mưa đầu mùa trút xuống, nước ngập tràn trên mặt ruộng, cũng là lúc cua, ốc, cá, tôm theo dòng nước ùa về. Bọn trẻ con chúng tôi ngày ấy cứ thế mà lội ruộng, lùng sục từng bụi cỏ, moi từng hốc bùn để bắt cua. Những con cua đồng béo múp, càng cứng chắc, về giã ra nấu bát canh rau đay với mướp, ăn vào mát ruột mát gan.
Tôi nhớ những chiều cuối hè, khi mặt trời còn đỏ ối trên lũy tre làng, bà lại gọi tôi về nhà, dúi vào tay một bắp ngô luộc nóng hổi, hạt căng mẩy, ngọt lịm. Bà bảo: “Ngô ruộng mình trồng ăn mới chắc dạ, chứ ngô chợ khi nào cũng nhạt hơn”. Với tôi, bắp ngô bà cho luôn là bắp ngô ngon nhất.
Ruộng đồng không chỉ nuôi lớn chúng tôi mà còn dạy cách biết yêu quý lao động. Mỗi mùa gặt, nhìn cha mẹ còng lưng trên cánh đồng, mồ hôi lấm tấm trên trán, tôi mới hiểu để có được bát cơm trắng tinh là biết bao công sức nhọc nhằn. Giờ đây, khi cuộc sống ngày một hiện đại, nhiều người đã rời bỏ đồng ruộng lên thành phố tìm những công việc khác. Những cánh đồng quê tôi cũng dần thưa bóng người. Nhưng mỗi lần về quê, tôi vẫn thích đi dạo trên những con đê nhỏ, hít hà mùi thơm của lúa chín, lắng nghe tiếng ếch nhái kêu râm ran trong đêm. Và mỗi khi mẹ dúi vào tay túi gạo quê, mớ rau vườn, tôi lại thấy lòng mình ấm áp lạ thường.
Bởi lẽ, quà của ruộng đồng không chỉ là những sản vật đơn sơ, mà còn là tình yêu thương, là ký ức, là quê hương… chẳng bao giờ phai nhạt.