Tìm ý tưởng cho con chữ
Những ngày đầu đến với e-magazine, tôi chưa từng nghĩ mình sẽ dành nhiều thời gian cho lĩnh vực này đến vậy. Là một người theo đuổi nghề báo, công việc quen thuộc của tôi gắn với hiện trường, những cuộc phỏng vấn và các bài viết được hoàn thành từ con chữ. Thiết kế là một lĩnh vực hoàn toàn mới.
Bước ngoặt đến khi tôi tham gia khóa học thiết kế cơ bản trên Canva do họa sĩ thiết kế Trần Việt Anh, Báo điện tử Dân Việt, trực tiếp hướng dẫn. Điều tôi nhớ nhất là cách thầy “cầm tay chỉ việc” cho từng học viên, từ bố cục, màu sắc đến cách xử lý hình ảnh. Có những bài thiết kế được chỉnh sửa nhiều lần ngay trong buổi học. Chính từ những góp ý tưởng chừng rất nhỏ ấy, tôi hiểu rằng một sản phẩm đẹp được tạo nên từ tư duy, sự quan sát và cảm nhận của người thực hiện. Đó cũng là lúc tôi bắt đầu nhìn thiết kế như một “ngôn ngữ” khác của báo chí.
Sau khóa học, tôi dành nhiều thời gian tự học. Tôi thường theo dõi các e-magazine của nhiều cơ quan báo chí trong và ngoài nước, lưu lại những cách trình bày ấn tượng để nghiên cứu. Trong máy tính hiện nay vẫn còn hàng nghìn hình ảnh tham khảo được tích lũy qua nhiều năm. Tôi gọi đó là “kho ý tưởng” của riêng mình.
 |
| Những bài học đầu tiên về thiết kế e-magazine và infographic đến từ sự hướng dẫn tận tình của họa sĩ thiết kế Trần Việt Anh (ngồi giữa). Ảnh:T. Ninh |
Càng làm nhiều, tôi càng nhận ra sử dụng thành thạo phần mềm mới chỉ là bước khởi đầu. Điều tạo nên sự khác biệt nằm ở khả năng quan sát và tìm kiếm ý tưởng. Có khi một chi tiết nhỏ trong chuyến tác nghiệp hay một khoảnh khắc rất đời thường cũng có thể trở thành cảm hứng cho phần mở đầu của e-magazine.
Bên cạnh e-magazine, tôi còn thực hiện infographic cho các tác phẩm báo chí. Nếu e-magazine thiên về trải nghiệm đọc và cảm xúc thị giác, infographic lại đòi hỏi khả năng chắt lọc thông tin và dữ liệu. Quá trình này giúp tôi học cách nhìn một khối lượng lớn thông tin để tìm ra những chi tiết quan trọng nhất trước khi đưa lên giao diện.
Những năm gần đây, tôi cũng ứng dụng AI vào công việc. AI giúp tìm kiếm ý tưởng, gợi ý cách phối màu hay đề xuất các phương án trình bày. Dù vậy, việc lựa chọn phương án phù hợp nhất vẫn phụ thuộc vào người thiết kế. Có lẽ điều quý giá nhất mà tôi học được là rèn luyện cho mình một “con mắt nghề”, biết đâu là điểm nhấn của câu chuyện và đâu là cách thể hiện phù hợp với độc giả.
Dấu ấn phía sau màn hình
Sau những bài học đầu tiên, quá trình học hỏi tiếp tục diễn ra mỗi ngày thông qua công việc. Mỗi e-magazine đều mang đến một thử thách riêng. Trước khi thiết kế, tôi thường đọc kỹ nội dung nhiều lần để hiểu câu chuyện đang được kể và cảm xúc cần được giữ xuyên suốt tác phẩm.
Có những sản phẩm hoàn thành khá nhanh. Nhưng cũng có những e-magazine khiến tôi mất nhiều ngày để tìm ra hướng thể hiện phù hợp. Không ít lần tôi đã hoàn thành gần như toàn bộ giao diện rồi quyết định làm lại từ đầu vì cảm thấy chưa thực sự hài lòng.
Một trong những dấu ấn đáng nhớ nhất là khi tôi tham gia thiết kế e-magazine cho loạt bài 3 kỳ “Đô thị di sản và tầm nhìn thích ứng biến đổi khí hậu”. Là tác phẩm được lựa chọn tham dự Giải Báo chí Quốc gia, loạt bài đòi hỏi sự chỉn chu ngay từ những chi tiết nhỏ nhất.
Những ngày đầu triển khai, tôi liên tục thay đổi ý tưởng và thử nhiều cách thể hiện khác nhau. Có những đêm đồng hồ đã chỉ sang 2 giờ, rồi 3 giờ sáng nhưng “cuộc đối thoại” giữa tôi và bản thiết kế vẫn chưa kết thúc. Tôi tiếp tục điều chỉnh bố cục, hình ảnh, màu sắc và nhịp đọc của từng phần nội dung.
Điều khiến tôi trăn trở nhất là tạo sự liên kết giữa ba kỳ bài viết. Trong suy nghĩ của tôi, đó là một “mạch kể” cần được duy trì từ đầu đến cuối. Vì vậy, hệ thống màu sắc, đồ họa và các điểm nhấn thông tin đều được xây dựng theo hướng thống nhất để độc giả có thể theo dõi trọn vẹn câu chuyện.
Khi loạt bài được trao giải Khuyến khích Giải Báo chí Quốc gia, điều hiện lên trong tôi đầu tiên là những ngày làm việc đến khuya và những lần sửa bản thiết kế đến tận phút cuối. Giải thưởng là niềm vui chung của cả nhóm tác giả và là sự ghi nhận cho những nỗ lực phía sau màn hình mà độc giả ít khi nhìn thấy.
 |
| Mỗi e-magazine hoàn chỉnh đều trải qua nhiều lần tìm ý tưởng, chỉnh sửa và hoàn thiện trước khi đến với độc giả. Ảnh: Huyền Diệu |
Trước đó, năm 2025, loạt bài 2 kỳ “Thanh âm giữa đại ngàn Trường Sơn” do tôi trực tiếp thực hiện từ khâu lên ý tưởng, thu thập tư liệu, viết bài đến thiết kế trình bày đã được trao giải Khuyến khích Giải Báo chí Hải Triều. Giải thưởng ấy đến khi tôi vẫn đang trong quá trình học hỏi và hoàn thiện kỹ năng thiết kế báo chí số. Với tôi, giải thưởng ấy mang ý nghĩa rất riêng bởi nó mang những kỷ niệm đáng nhớ.
Tôi hiểu rằng công nghệ sẽ tiếp tục thay đổi, các xu hướng thiết kế rồi cũng thay đổi theo thời gian. Điều còn lại là tinh thần học hỏi và mong muốn làm mới mỗi tác phẩm báo chí bằng những cách thể hiện phù hợp hơn với độc giả.
Tôi vẫn xem mình là một người kể chuyện. Khác biệt nằm ở chỗ, bên cạnh con chữ, tôi có thêm một “chất liệu” mới để truyền tải câu chuyện, đó là hình ảnh, màu sắc, bố cục và trải nghiệm thị giác. Và cũng từ những khung hình trên màn hình máy tính, tôi tiếp tục kể những câu chuyện báo chí theo cách riêng của mình.