Thời ấy, hay lắm nhé! Sáng ra cả xóm con nít tíu tít gọi nhau đi học, cuốc bộ thôi cứ thế rồng rắn kéo nhau vào lớp, suốt bốn mùa, cả quãng thời đi học từ mầm non đến trường làng cấp 1 rồi đến cấp 2. Có đứa vì sợ dép mau hư, cứ “chuyên đời” ra khỏi ngõ là tháo dép để trong cặp, bị bạn trêu hắn khóc tu tu, cô giáo hỏi mới vỡ lẽ nhà nó nghèo sợ hư dép ba mạ hắn không có tiền mua, rứa là thôi không chọc ghẹo nữa, cô đi chợ mua cho một đôi “tổ ong” trắng tinh. Thời ấy đi học chưa có bán trú như hiện nay, sáng đi trưa về đến đứng nắng lại réo nhau đi học, đang chải tóc bạn kêu cũng bỏ gương lược để đi. Đứa ở xa, sáng ra mạ bới cho một phần cơm. Chiều lại về, “dung dăng dung dẻ” líu lo trên đường làng, tính ra con đường ấy cả đi cả về cũng phải 10 cây số thế mà suốt thời học sinh chúng mình vẫn đi mà chẳng cần phụ huynh đưa đón, cứ “ô tô bước”.
Chắc có lẽ nhờ tự lập như vậy cho nên đám học trò chúng tôi ngày nay biết được nhiều thứ, tự làm được nhiều việc. Ví như chuyện đi xe đạp, ngày ấy chỉ con nhà khá giả mới có chiếc xe đạp mini đạp bon bon, cái chuông “king, king” đủ để đứa ngồi trên xe vênh váo. Tức quá! phải biết đi xe đạp cho bằng được nhưng xe đâu ra? Chỉ có chiếc xe đạp dàn của cô giáo, hết giờ đi chở thêm rau ra chợ bán. Thế mà cả đám liều dắt xe cô ra sân trường giành nhau mà nhấp pê đan, có khi ngã u đầu nhưng vẫn cứ liều, cô chỉ nhìn chứ không ngăn cản...
Bây giờ gần như học sinh nào, nhất là học sinh các bậc thấp đều được phụ huynh đưa đón, dù nhà rất gần trường. Có hôm mình hỏi chị đồng nghiệp:“Nhà gần trường sao chị không sắm cho cháu chiếc xe đạp điện để đỡ vất vả đón đưa?” Chị chép miệng: “Ui chao nguy hiểm lắm! Đưa đón cho an toàn, lớn lên tí đã, vô cấp 3 rồi tính”. Không tranh luận với chị, vì mỗi người có một cách nuôi dạy con cái riêng nhưng với mình đó là cách “bảo quản” con chứ không phải nuôi dạy con, làm sao được khi cô bé ấy lớn tồng ngồng lớp 7 rồi mà xe đạp cũng không biết đạp, đi bộ thì rên mỏi chân, ngày mấy buổi không bố thì mẹ đưa đón học chính, học thêm.
Nhà xa cách thành phố mấy chục cây số, đi làm, mình cứ ung dung lên về, còn con cái học trường làng thì để chúng tự đi tự về như cha mẹ chúng ngày xưa, chẳng phải đón đưa chi cho mệt. Ít ra thì chúng cũng có thêm ký ức tuổi thơ với quê hương, ruộng đồng, với trường, với lớp!
HOÀI ANH