 |
| Người nộp thuế thực hiện quyết toán và kiểm tra thông tin về thuế trên eTax Mobile |
Rủi ro
Việc quyết toán thuế thu nhập cá nhân năm 2025 đã gần như hoàn tất. Bên cạnh niềm vui của nhiều người khi được hoàn thuế hay hoàn thành được nghĩa vụ thuế thì câu chuyện bị chuyển nhóm từ ủy quyền quyết toán thuế sang tự quyết toán với cơ quan thuế, thậm chí phát sinh số tiền cần nộp mà người nộp thuế không hay biết đang là chủ đề nóng trên các diễn đàn quyết toán thuế thu nhập cá nhân.
Theo quy định hiện hành, cá nhân có một nguồn thu nhập từ tiền lương, tiền công hay thu nhập vãng lai ở các nơi khác bình quân tháng trong năm không quá 10 triệu đồng và đã được khấu trừ thuế thu nhập cá nhân theo tỷ lệ 10% nếu không có yêu cầu quyết toán thuế đối với phần thu nhập này thì thuộc đối tượng có thể ủy quyền quyết toán cho đơn vị chi trả. Cơ chế này giúp giảm tải thủ tục cho người nộp thuế khi có thể ủy quyền cho đơn vị trả thu nhập trực tiếp quyết toán thuế cho người lao động. Tuy nhiên, việc ủy quyền cũng bộc lộ một khoảng trống về việc kiểm soát các nguồn thu nhập vãng lai ngoài thu nhập của cơ quan, đơn vị.
Vốn có thu nhập một nơi nên từ trước đến nay, chị Minh Nguyệt, thành phố Huế luôn thuộc diện ủy quyền quyết toán thuế. Thế nhưng năm nay, chị nhận được thông báo phải tự quyết toán thuế do phát sinh thu nhập hai nơi. Sau khi loay hoay tải eTax Mobile và liên hệ cơ quan thuế đăng ký tài khoản, chị phát hiện trong năm mình có phát sinh thêm thu nhập 200 ngàn đồng là chế độ tham dự hội nghị của một đơn vị. Dù việc tự quyết toán thuế thu nhập cá nhân khá thuận tiện, chị cũng không phát sinh số thuế phải nộp, song chị Nguyệt vẫn rất băn khoăn vì các nguồn thu nhập nhỏ phát sinh trong năm rất khó kiểm soát. Việc chuyển nhóm quyết toán cũng gây khó khăn cho chị trong giai đoạn đầu thực hiện thủ tục quyết toán.
Tuy nhiên, chị Nguyệt vẫn may mắn hơn rất nhiều người khi những khoản thu nhập chưa được khấu trừ 10% thuế này không kéo theo việc phát sinh số thuế phải nộp. Trên diễn đàn thuế và quyết toán thuế thu nhập cá nhân (diễn đàn dành cho kế toán, người nộp thuế trên mạng xã hội), không ít cá nhân chia sẻ thông tin họ khá bất ngờ khi phát hiện mình có nhiều năm chưa thực hiện quyết toán thuế thu nhập cá nhân và vẫn đinh ninh bản thân thuộc diện ủy quyền quyết toán thuế. Chỉ đến khi cài đặt eTax Mobile kiểm tra mới phát hiện những năm đó mình thuộc đối tượng ủy quyền quyết toán thuế do các khoản thu nhập chưa được khấu trừ thuế dẫn đến phát sinh số thuế phải nộp.
Cần có cơ chế thông tin kịp thời đến người nộp thuế
Việc chủ quan với các khoản thu nhập nhỏ là tâm lý khá phổ biến của người nộp thuế. Nhiều người cho rằng, số tiền không đáng kể sẽ không được các đơn vị kê khai, nhất là các kinh phí dự các hội nghị, hội thảo, cộng tác, viết bài… Số khác cho rằng, rất khó để kiểm soát các khoản thu nhập nhỏ từ nhiều nơi này. Trong khi đó, hiện nay với sự hỗ trợ của công nghệ và cơ chế liên thông, việc thu thập và quản lý thu nhập của người nộp thuế đã minh bạch hơn. Cơ quan thuế không chỉ quản lý thu nhập của cá nhân thông qua các dữ liệu kê khai từ các tổ chức chi trả thu nhập mà còn có thể nắm thông tin từ ngân hàng, sàn thương mại điện tử, nền tảng số, các đơn vị trung gian thanh toán, vận chuyển hoặc hệ thống cơ sở dữ liệu điện tử liên thông về thông tin mã định danh/căn cước công dân.
Đó cũng là lý do các khoản thu nhập dù nhỏ của người nộp thuế cũng sẽ được cơ quan thuế tổng hợp. Ngoài ra, việc ứng dụng cơ sở dữ liệu điện tử, ứng dụng AI vào quản lý thuế… nên cơ chế đối chiếu dữ liệu cũng thuận tiện hơn trước. Cơ quan thuế có thể phát hiện các trường hợp kê khai thiếu, kê khai sai, từ đó yêu cầu người nộp thuế điều chỉnh hoặc truy thu theo quy định…
Theo ông Đoàn Vĩ Tuyến, Trưởng Thuế thành phố, nhiều người nộp thuế có suy nghĩ đã khấu trừ 10% tại nguồn là hoàn thành nghĩa vụ thuế là chưa đúng bởi thực tế đây chỉ là mức thuế tạm khấu trừ. Mức thuế thực tế có thể cao hơn rất nhiều so với số thuế khấu trừ vì phải tổng hợp tất cả các nguồn thu nhập để thực hiện quyết toán theo biểu lũy tiến. Vì thế, người nộp thuế cần thiết phải kiểm tra kỹ toàn bộ nguồn thu trên ứng dụng eTax Mobile và thực hiện quyết toán thuế theo quy định để tránh rủi ro bị phạt.
Dù nguyên tắc quản lý thuế hiện đại được thực hiện theo hướng “Tự khai, tự nộp, tự chịu trách nhiệm”, song nên chăng, cơ quan thuế cần có cơ chế cảnh báo sớm đến người nộp thuế, cơ quan chi trả thu nhập khi người nộp thuế phát sinh thu nhập từ nhiều nguồn để họ chủ động có những giải pháp kịp thời nhằm tránh trường hợp phát sinh nợ thuế, chậm nộp...