 |
| Trẻ em tham gia cuộc thi Rung chuông vàng tại chương trình Ngày hội Gia đình và trẻ em năm 2025 |
Đầu tháng 8, cộng đồng mạng Facebook rúng động trước một đoạn video ghi lại cảnh ba em nhỏ chơi bên ao. Khi 2 em nhảy xuống ao để vớt quả bóng thì bị đuối nước. Em còn lại thay vì chạy đi tìm sự trợ giúp, lại bật cười và buông lời vô cảm: “Trình là gì?". Sự hồn nhiên pha lẫn thiếu nhận thức này khiến nhiều người “lạnh sống lưng” và đặt câu hỏi: phải chăng trẻ em đang dần mất đi khả năng đồng cảm do ảnh hưởng từ nội dung mạng?
Sự việc đau lòng vừa qua là một hệ quả đáng báo động từ việc trẻ em tiếp xúc quá sớm và không được kiểm soát với các nội dung độc hại trên mạng xã hội. Trên các nền tảng như YouTube, TikTok…, ngày càng xuất hiện tràn lan những video mang nội dung bạo lực, nhảm nhí, sử dụng ngôn từ dung tục, lệch lạc về chuẩn mực, thậm chí cổ súy cho các hành vi nguy hiểm. Điều đáng lo ngại là chính sự giật gân và dị biệt của những nội dung này lại khiến chúng dễ dàng lan tỏa, trở thành trào lưu phổ biến, tiếp cận tới nhiều trẻ em một cách nhanh chóng và khó kiểm soát.
Tại lễ ra mắt Mạng lưới Sáng tạo Nội dung số Vì trẻ em (DCCC) diễn ra đầu tháng 8, ông Nguyễn Lâm Thanh, đại diện TikTok tại Việt Nam đã chia sẻ những con số khiến nhiều người phải giật mình: Trung bình mỗi người Việt Nam dành khoảng 7 giờ mỗi ngày để truy cập internet, gần tương đương với thời gian làm việc của một ngày hành chính. Đáng chú ý, theo thống kê được ông đưa ra, có tới 91% trẻ em Việt Nam đang sử dụng internet và 36,5% trong số đó từng tiếp xúc với các nội dung độc hại. Đây là hồi chuông cảnh tỉnh trong bối cảnh các nền tảng như YouTube, Facebook hay TikTok đang ghi nhận hơn 100 triệu giờ xem mỗi tuần tại Việt Nam, ảnh hưởng sâu rộng tới quá trình nhận thức, học tập và hình thành nhân cách ở trẻ nhỏ. Điều đáng lo ngại hơn cả là khả năng phân biệt đúng - sai, thật - giả của trẻ em trên môi trường số vẫn còn rất hạn chế, khiến các em dễ bị ảnh hưởng tiêu cực về tâm lý, thậm chí rơi vào những tình huống nguy hiểm như bị bắt nạt, dụ dỗ, lôi kéo tham gia các trào lưu lệch chuẩn trên mạng.
Bà Nguyễn Thị Thúy Hòa, Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền trẻ em TP. Huế khẳng định, không thể phủ nhận vai trò tích cực của công nghệ số trong việc mở rộng cơ hội học tập, tiếp cận tri thức và giao lưu toàn cầu cho trẻ em. Tuy nhiên, nếu thiếu đi sự đồng hành và định hướng đúng đắn từ người lớn, mạng xã hội rất dễ trở thành môi trường dung dưỡng những lệch lạc trong suy nghĩ và hành vi ở trẻ. "Vấn đề hiện nay không còn là chuyện có nên cấm hay cho phép trẻ dùng mạng xã hội nữa, mà là phải làm sao để trẻ em có thể sử dụng môi trường số một cách an toàn, hiệu quả và đúng hướng”, bà Hòa chia sẻ.
Trong các hoạt động của Hội Bảo vệ quyền trẻ em TP. Huế, Hội thường xuyên lồng ghép những phần thi kiến thức về Luật Trẻ em, về kiến thức để trẻ em tự bảo vệ bản thân mình trên không gian mạng. Gần đây nhất, tại chương trình Ngày hội Gia đình và trẻ em năm 2025 diễn ra vào cuối tháng 6 vừa qua, Hội Bảo vệ quyền trẻ em TP. Huế tổ chức phần thi Rung chuông vàng với những câu hỏi lồng ghép giúp trẻ em có thêm kiến thức, hiểu biết để tự bảo vệ mình trên nền tảng số.
Theo bà Nguyễn Thị Thúy Hòa, việc bảo vệ trẻ em khỏi những tác động tiêu cực từ không gian mạng không phải là vấn đề mới, nhưng vẫn luôn là thách thức cần sự chung tay của cả cộng đồng. Thay vì áp đặt hay cấm đoán, điều quan trọng là xây dựng mối quan hệ cảm xúc bền chặt với trẻ, tạo dựng niềm tin để các em sẵn sàng chia sẻ khi gặp khó khăn.Trẻ em cần được lắng nghe và thấu hiểu. Khi cảm thấy được tin tưởng và đồng hành, các em sẽ cởi mở hơn, từ đó người lớn mới có thể kịp thời định hướng và hỗ trợ”, bà Hòa nhấn mạnh.
Cùng với sự gần gũi của gia đình và nhà trường, việc giáo dục kỹ năng sử dụng internet an toàn, khả năng nhận diện nội dung độc hại và kiến thức về đạo đức số cho trẻ cần được tích hợp ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Đồng thời, các cơ quan chức năng cũng cần phối hợp chặt chẽ với các nền tảng mạng xã hội để tăng cường kiểm duyệt, xử lý và gỡ bỏ những nội dung có hại, tạo nên môi trường mạng lành mạnh hơn cho thế hệ trẻ.