 |
| Vườn nhà bà Trần Thị Xuân bị đất đá vùi lấp, không thể tiếp tục canh tác. |
Nỗi lo thường trực
Dọc Quốc lộ 49B đoạn từ Km94 đến Km104 là sườn đông của dãy núi Vĩnh Phong, kéo dài từ hệ núi Bạch Mã đến mũi Chân Mây Tây (thuộc địa bàn xã Lộc Bình, huyện Phú Lộc cũ). Khu vực có địa hình dốc, một bên là triền núi, bên kia là đầm phá và cửa biển Tư Hiền. Người dân địa phương quen gọi các khu vực này là Rẫm Trên, Rẫm Dưới, Rẫm Giữa.
Địa hình dốc, đường giao thông nhiều khúc cua gấp, trong khi nhà cửa, đất sản xuất nằm xen ghép dưới chân núi khiến khu vực tiềm ẩn nguy cơ sạt lở, nhất là khi mưa lớn kéo dài. Với cư dân nơi đây, mỗi mùa mưa bão là một mùa trằn trọc. Nỗi lo không chỉ là giao thông bị chia cắt mà còn là nguy cơ đất đá tràn xuống vườn nhà, vùi lấp đất sản xuất, thậm chí đe dọa tính mạng người dân.
Trong đợt mưa bão cuối năm 2023, một lượng lớn đất, đá cùng nước lũ đã tràn vào nhà dân. Hàng chục ha đất trồng lúa bị vùi lấp, không thể tiếp tục canh tác và đến nay vẫn chưa có phương án khắc phục. Hàng trăm mét đường nhựa cũng bị đứt gãy, vùi lấp, khiến giao thông qua khu vực bị ách tắc nhiều ngày.
Nhớ lại đợt thiên tai, bà Trần Thị Xuân (75 tuổi) ngậm ngùi: "Nhà có 4 sào đất trồng hoa màu, là nguồn sinh kế duy nhất của vợ chồng già. Nhưng do đất đá tràn vào san lấp hết diện tích nên không trồng được cây gì nữa”.
Tương tự, gia đình ông Nguyễn Hùng bị đá sỏi tràn vào lấp nhà, suýt mất mạng. “Lúc đó, may nhờ có chính quyền và công an kịp thời ứng cứu. Phải mất gần cả năm trời gia đình mới khắc phục xong hậu quả của vụ sạt lở”, ông Hùng kể.
Tại khu vực Km100 trên Quốc lộ 49, hàng chục ha ruộng lúa và đất màu bị đất đá vùi lấp, đến nay vẫn chưa có biện pháp khắc phục triệt để. Một số hộ dân buộc phải chuyển từ trồng lúa, hoa màu sang trồng cây lâm nghiệp.
Cần giải pháp an cư, ổn định sinh kế
Khắc phục hậu quả sau thiên tai, bảo đảm giao thông và hỗ trợ người dân là những việc cần thiết. Tuy nhiên, nếu chỉ tập trung xử lý khi sạt lở đã xảy ra, cuộc sống của người dân vẫn luôn bị đặt trong tình trạng rủi ro. Giải pháp lâu dài là bố trí nơi ở an toàn, giúp các hộ dân ổn định cuộc sống và sinh kế.
Theo thông tin từ UBND xã Phú Lộc, hiện có 82 hộ dân thuộc diện phải di dời khẩn cấp khi xuất hiện thời tiết cực đoan. Đây cũng là vấn đề mà chính quyền huyện Phú Lộc trước đây và xã Phú Lộc hiện nay quan tâm, nghiên cứu phương án bố trí tái định cư cho các hộ sống dọc triền núi ven phá.
Việc di dời trong những đợt thiên tai cấp bách nhằm bảo vệ tính mạng người dân. Nhưng về lâu dài, không thể năm nào chính quyền cũng phải vận động người dân rời nhà đi tránh trú, rồi tổ chức nơi ăn ở, sinh hoạt tạm thời. Với 82 hộ dân nằm trong vùng nguy cơ, tái định cư cần được xem là giải pháp căn cơ để giảm thiểu thiệt hại và ổn định cuộc sống.
Ông Lương Trọng Hậu, Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Phú Lộc cho biết, việc bố trí tái định cư cho người dân còn gặp nhiều khó khăn do nguồn vốn hạn hẹp, trong khi địa phương đồng thời phải triển khai các nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới.
Theo phương án quy hoạch của huyện Phú Lộc trước đây, khu tái định cư dành cho 82 hộ dân thuộc các thôn Phước Tượng, Lộc Bình và Mũi Né đã được hình thành. Tuy nhiên, để triển khai, xã Phú Lộc vẫn phải giải quyết nhiều khâu, trong đó khó khăn lớn là nguồn lực đầu tư chưa đáp ứng yêu cầu.
Như vậy, khó khăn hiện nay không chỉ nằm ở việc lựa chọn địa điểm tái định cư mà còn ở nguồn vốn và các bước tổ chức thực hiện. Để phương án sớm đi vào thực tế, cần rà soát cụ thể nhu cầu của từng hộ, xác định lộ trình ưu tiên di dời những hộ ở khu vực có nguy cơ sạt lở cao, tính toán điều kiện sản xuất và sinh kế tại nơi ở mới.
Bảo đảm an toàn cho người dân dưới chân núi Vĩnh Phong không thể chỉ trông chờ vào các phương án ứng phó mỗi mùa mưa bão. Bài toán tái định cư cần được giải quyết đồng bộ với quy hoạch dân cư, bố trí nguồn lực và ổn định sinh kế. Quan trọng hơn, cần có lộ trình cụ thể để phương án tái định cư không chỉ dừng lại trên giấy. Đây là cơ sở để người dân thực sự an cư, không còn phải sống trong nỗi lo sạt lở mỗi khi mưa lớn kéo dài.