 |
| Nhiều hộ dân sống dưới chân thác Trượt (thôn Xuân Phú, xã Khe Tre) thuộc diện phải di dời, tái định cư |
Nỗi lo dưới chân núi
Những ngày mưa dông đầu mùa, người dân sinh sống tại khu vực thác Trượt (thôn Xuân Phú, xã Khe Tre) lại thấp thỏm lo âu trước nguy cơ sạt lở. Nhiều vết nứt xuất hiện trên taluy, đất đá từng nhiều lần đổ xuống sau các đợt mưa lớn, khiến người dân luôn sống trong cảnh bất an.
Ông Nguyễn Thức (thôn Xuân Phú) sống gần khu vực sạt lở thác Trượt cho biết, gia đình ông nhiều năm nay luôn thấp thỏm lo lắng mỗi khi mưa lớn. “Ban đêm nghe tiếng đất đá rơi là không ai ngủ được. Nhà ở sát chân đồi và khe suối, chỉ cần mưa kéo dài là nguy cơ sạt lở rất lớn. Chúng tôi mong sớm được bố trí tái định cư để có nơi ở an toàn hơn”, ông Thức nói.
Không riêng khu vực thác Trượt, nhiều nơi tại xã Khe Tre cũng đang ở trong vùng cảnh báo nguy cơ sạt lở cao. Sau những đợt thiên tai dồn dập cuối năm 2025, chính quyền địa phương liên tục rà soát các điểm xung yếu, thống kê những hộ dân cần di dời khẩn cấp.
Chủ tịch UBND xã Khe Tre Dương Thanh Phước cho biết, năm 2025, địa phương đã bố trí khẩn cấp xây dựng nhà ở cho 3 hộ dân vùng sạt lở theo “Chiến dịch Quang Trung”. Đây là những hộ có nguy cơ bị ảnh hưởng bởi sạt lở đặc biệt cao, cần di dời ngay để bảo đảm an toàn tính mạng.
Cũng theo ông Dương Thanh Phước, qua rà soát mới nhất, toàn xã hiện còn 92 hộ dân cần được bố trí tái định cư do nằm trong khu vực có nguy cơ sạt lở, lũ quét. Hiện, UBND thành phố đã quan tâm bố trí nguồn vốn để thực hiện dự án tái định cư cho các hộ dân này. Địa phương đang phối hợp với Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng khu vực 3 để hoàn thiện các thủ tục liên quan nhằm sớm triển khai dự án. Khó khăn lớn nhất hiện nay là nguồn lực đầu tư hạ tầng và quỹ đất tái định cư. Địa phương đang phối hợp với các sở, ngành đẩy nhanh thủ tục, ưu tiên đưa các hộ dân tại các điểm nguy hiểm nhất đến nơi ở an toàn.
 |
| Nhà của một hộ dân bị nước ăn sâu vào tận móng ở thôn Xuân Phú, xã Khe Tre cần phải di dời tái định cư |
Thực tế cho thấy, tại nhiều vùng núi của Huế, tình trạng thời tiết cực đoan đang diễn biến ngày càng khó lường. Các đợt mưa trái mùa, mưa lớn kéo dài khiến đất, đá bão hòa nước dẫn đến nguy cơ sạt lở tăng mạnh. Trong khi đó, vì sinh kế và tập quán sinh sống lâu đời, nhiều hộ dân vẫn bám trụ ven đồi núi, ven suối, nơi tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Tái định cư phải gắn với sinh kế bền vững
Theo Kế hoạch thực hiện Chương trình bố trí dân cư các vùng thiên tai, đặc biệt khó khăn trên địa bàn giai đoạn 2026 - 2035, thành phố dự kiến bố trí, sắp xếp ổn định dân cư cho 963 hộ dân. Trong đó, giai đoạn 2026 - 2030 sẽ thực hiện cho 704 hộ; riêng xã Khe Tre có 92 hộ thuộc diện bố trí ổn định dân cư; các xã có hộ tái định cư cao như A Lưới 1 có 80 hộ, Nam Đông có 89 hộ, Phú Lộc có 82 hộ, Thanh Thủy có 50 hộ. Giai đoạn 2031 - 2035 tiếp tục triển khai cho 259 hộ còn lại tại nhiều địa phương khác.
Kế hoạch trên được xây dựng trong bối cảnh thiên tai năm 2025 gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng cho Huế. Theo đó, việc bố trí dân cư sẽ được thực hiện bằng nhiều hình thức gồm tái định cư tập trung, xen ghép và ổn định tại chỗ; ưu tiên các khu vực có nguy cơ cao về sạt lở đất, lũ quét và ngập lụt.
 |
| Sạt lở dòng Tả Trạch ăn sâu vào thềm nhà của người dân |
Đáng chú ý, tổng kinh phí dự kiến thực hiện chương trình giai đoạn 2026 - 2035 lên tới hơn 1.129 tỷ đồng, trong đó phần lớn là nguồn vốn Trung ương hỗ trợ. Thành phố đặt mục tiêu đầu tư đồng bộ hạ tầng tại các khu tái định cư như giao thông, điện, nước sinh hoạt, trường học; đồng thời hỗ trợ sinh kế, đào tạo nghề cho người dân sau di dời.
UVTV Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Hoàng Hải Minh cho biết, việc bố trí dân cư vùng thiên tai không chỉ là giải pháp trước mắt để phòng tránh rủi ro mà còn là nhiệm vụ chiến lược nhằm phát triển bền vững vùng miền núi, giảm nghèo và thích ứng với biến đổi khí hậu. Theo đó, thành phố sẽ ưu tiên các khu vực có nguy cơ cao xảy ra lũ quét, sạt lở đất để triển khai trước; đồng thời huy động nhiều nguồn lực, lồng ghép các chương trình đầu tư nhằm bảo đảm người dân sau tái định cư có điều kiện sống ổn định, an toàn hơn nơi ở cũ. “Quan điểm của thành phố là phải đặt sự an toàn tính mạng của người dân lên hàng đầu. Những nơi có nguy cơ cao cần được rà soát kỹ, di dời kịp thời, không để xảy ra thiệt hại đáng tiếc”, đồng chí Hoàng Hải Minh nhấn mạnh.
Tuy vậy, để kế hoạch nêu trên thực hiện đạt hiệu quả cao nhất, bài toán không chỉ dừng ở việc di dời người dân ra khỏi vùng nguy hiểm mà còn ở các giải pháp sinh kế lâu dài như đất sản xuất, việc làm và hạ tầng thiết yếu tại nơi ở mới. Điều này cũng phù hợp với nhiều ý kiến cho rằng, các khu tái định cư cần được quy hoạch phù hợp với điều kiện văn hóa, tập quán sinh sống của đồng bào miền núi. Tránh phát sinh tình huống tái định cư chỉ xây nhà mà thiếu sinh kế, thiếu kết nối hạ tầng..., khiến người dân dễ tìm về lại nơi ở cũ.