Ở huyện cũng có vài cơ sở, phòng khám đa khoa tạm gọi “bệnh viện” nhưng chỉ điều trị các bệnh thông thường. Hễ đau ốm, bà con thường tiếp cận các thầy làm thuốc nam hoặc thuốc bắc. Theo học bác sĩ hồi ấy cả huyện chỉ đếm trên bàn tay, phần lớn vẫn là y tá, khá hơn thì y sĩ. Cơ sở và người làm nghề chữa bệnh hiếm hoi nên khi đau ốm thì “vái tứ phương” để tìm thầy, tìm nơi chữa trị.
Mổ trĩ bằng dao Gamma ở BV tuyến huyện
Tôi nhớ trong làng có cô Loan tầm ngoài 50 tuổi, là y sĩ ở Huế về thuê nhà đầu xóm làm nghề chữa bệnh cho bà con. Cô Loan là “bà mụ” mát tay mà hầu hết phụ nữ trong làng đều đặt niềm tin trong kỳ sinh nở... Đáng buồn, hồi ấy trường hợp như ngoại tôi vì chứng đau bụng thường ngày nhưng khi "vỡ" nặng, các cậu, các dì quýnh quáng chỉ biết “vái tứ phương” từ thầy tây y, đông y ở Huế, Đà Nẵng... vẫn không cứu chữa được, phải "ra đi" khi tuổi còn trẻ.
Hơn 30 năm trôi qua, điều kiện y tế được cải thiện khá nhiều. Ở Thừa Thiên Huế, hiện có hơn 6.550 cán bộ y tế, với nhiều chức danh giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ, thạc sĩ. Riêng BV Trung ương Huế có hơn 2.300, trong đó, có hơn 400 bác sĩ trình độ sau đại học, trên 200 cán bộ tu nghiệp tại các nước có nền y học tiên tiến của thế giới. BV Đại học Y dược Huế có 864 cán bộ giảng viên; trong đó có 67% trình độ đại học và trên đại học. Mạng lưới y tế từ tỉnh đến cơ sở, thôn, bản đã phủ khắp.
Ngoài BV Trung ương Huế, Trung tâm điều trị Quốc tế Huế, BV Đại học Y dược Huế, còn có các BV đa khoa khu vực, các BV chuyên khoa Lao phổi; Phong- Da liễu, Tâm thần - Bệnh phổi, Mắt, Răng Hàm Mặt, Y học cổ truyền tỉnh... Ở tuyến huyện có 9 BV đa khoa quy mô hơn 1.000 giường bệnh, đáp ứng yêu cầu khám chữa bệnh và giảm tải tuyến trên; 8 phòng khám đa khoa; 152 trạm y tế được tầng hóa, đủ các phòng chức năng đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân. Hệ thống y tế tư nhân cũng phát triển khá mạnh. Toàn tỉnh có 3 bệnh viện, hơn 630 cơ sở dược và hơn 12 cơ sở khám chữa bệnh (KCB) của các tổ chức từ thiện xã hội. Với sự lớn mạnh của các cơ sở KCB, việc đầu tư trang thiết bị cũng hiện đại hơn gấp hàng chục lần so với trước.
Thừa Thiên Huế trở thành điểm sáng trong hoạt động phòng ngừa dịch bệnh của quốc gia. BV Trung ương Huế đã triển khai nhiều kỹ thuật mới, nhiều kỹ thuật chẩn đoán và điều trị chuyên sâu ngang tầm khu vực, quốc tế. Trong đó, can thiệp nhiều kỹ thuật cao lần đầu tiên áp dụng tại Việt Nam và thế giới, như cắt trực tràng qua phẫu thuật nội soi (PTNS) một lỗ; PTNS cắt đại - trực tràng qua đường âm đạo, PTNS bằng hình ảnh 3D...
Trong lĩnh vực tim mạch, đã thực hiện ghép tim thành công từ người cho chết não và trường hợp cấy thiết bị hỗ trợ thất trái chờ ghép (Heartware - tim nhân tạo bán phần) lần đầu tiên tại Việt Nam, được VOV bình chọn là một trong 10 sự kiện nổi bật về thành tựu y học của Việt Nam năm 2014. Hoạt động ghép thận, ghép tủy - tế bào gốc được thực hiện thường quy với tỷ lệ thành công 100%. Trong lĩnh vực ung thư đã triển khai sử dụng máy gia tốc tuyến tính thế hệ mới với các kỹ thuật xạ trị cao cấp lần đầu tiên ở Việt Nam. Đến nay, ở Thừa Thiên Huế đã có hơn 850 bé ra đời bằng phương pháp thụ tinh trong ống nghiệm, mang lại niềm vui và hạnh phúc cho nhiều đôi vợ chồng hiếm muộn...
Thừa Thiên Huế bây giờ không còn chuyện phải "đỏ mắt tìm thầy thuốc", cơ sở y tế để chữa bệnh. Vậy chuyện “vái tứ phương” khi bị bệnh liệu đã chấm dứt? Cuộc sống phát triển không ngừng, những căn bệnh cũng nảy sinh theo môi trường sống cũng trở nên phức tạp. Những trường hợp dịch bệnh lạ, những loài vi rút, vi khuẩn mới, vô số mầm mống ung thư tiềm ẩn... làm cho y học phải theo đuổi nghiên cứu đẫm mồ hôi.
Thách thức cho nghề y nói riêng, cho việc phòng bệnh và chữa bệnh hiệu quả đối với người dân vẫn đang là câu chuyện chưa hồi kết. Những tiêu chí đạt được trong điều kiện chăm sóc y tế không đứng yên một chỗ, mà đạt được bước này sẽ luôn phải bước tiếp nữa...
Minh Văn