 |
|
Điều trị cho bệnh nhân cao tuổi tại Trung tâm Y tế Phú Vang
|
Nắng nóng có thể gây đột quỵ
Nhờ khả năng điều hòa nhiệt độ nên thân nhiệt của cơ thể luôn ổn định ở 37oC. Trong những ngày nắng nóng, cơ thể phải thải nhiệt bằng cách ra mồ hôi, thở nhanh, đi tiểu, giãn mạch ngoài da, tăng hoạt động của tim để đẩy máu ra bề mặt cơ thể nhằm thoát nhiệt... Nếu cơ thể không tự làm mát được thì nhiệt độ cơ thể tăng cao và sẽ dẫn đến đột quỵ.
Nhiệt độ càng cao thì mức độ đột quỵ càng nặng. Khi nhiệt độ ngoài trời từ 39 - 40oC trở lên thì rất dễ gây đột quỵ não ở người cao tuổi. Người đi lại hay hoạt động ngoài trời nắng, nếu bị đột quỵ sẽ có những biểu hiện: đột ngột mất ý thức, ngất; da nóng ran, cặp nhiệt độ cơ thể có thể lên tới 40 - 41oC hoặc cao hơn, đổ nhiều mồ hôi, da ẩm ướt, liệt nửa người, không đi lại được, không nói được hoặc khó nói, nói ngọng...Đột quỵ có thể tiến triển từ nhẹ đến nặng: bệnh nhân có các triệu chứng kiệt sức do nắng nóng như ra mồ hôi quá nhiều, đau đầu, khó chịu, mặt đỏ, đỏ da toàn thân, cảm giác nghẹt thở, thở nhanh, có khi đau bụng, buồn nôn và nôn mửa, choáng váng hoặc ngất, mệt mỏi, bị chuột rút. Thân nhiệt tăng kèm các triệu chứng: lú lẫn, mất thăng bằng, thở dốc, thở yếu, chóng mặt, hoa mắt, mặt tái nhợt, mạch nhanh, chuột rút, tiểu tiện ít, sốt cao có khi tới 44oC, trụy mạch. Bệnh nhân sẽ có biểu hiện tổn thương thần kinh, như: li bì, giãy giụa, mê sảng, hôn mê và có thể tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời. Bệnh nhân đột quỵ do nắng nóng cần cấp cứu khẩn cấp, vì nếu không được điều trị kịp thời, người bệnh nhanh chóng bị hôn mê chỉ trong vòng vài phút, thậm chí tử vong do thân nhiệt quá cao có thể dẫn tới suy tim, suy thận và tổn thương não. Khi phát hiện bệnh nhân bị đột quỵ, cần nhanh chóng đưa vào nơi thoáng mát, cởi bỏ bớt hoặc nới rộng quần áo, lau mát và quạt thông hơi. Do bệnh nhân bị ngất hoặc hôn mê nên người cấp cứu không nên cố gắng cho bệnh nhân uống nước vì sẽ bị sặc nước vào phổi càng nguy hiểm. Dùng mọi phương tiện sẵn có để nhanh chóng đưa bệnh nhân đến bệnh viện điều trị. Trường hợp bệnh nhân bị ngừng tim (bắt mạch hoặc sờ không thấy tim đập) phải làm hô hấp nhân tạo hà hơi thổi ngạt và ép tim ngoài lồng ngực.
Theo TS.BS Ngô Đình Châu, mọi người nói chung, đặc biệt là người cao tuổi nên hạn chế đi lại hay làm việc trong những ngày nắng nóng vào những giờ cao điểm từ 10 giờ sáng đến 4 giờ chiều. Cần đội nón mũ rộng vành khi đi ngoài nắng. Nếu gia đình có điều kiện dùng máy điều hòa nhiệt độ thì nên để nhiệt độ khoảng 26 - 28oC. Các gia đình không dùng máy điều hòa nhiệt độ thì làm mát nhà ở bằng cách che nắng, mở cửa cho thông thoáng với bên ngoài, bật quạt mát. Cần uống nước thường xuyên để tránh mất nước. Những người cao tuổi, sức yếu, có bệnh tim mạch, đã từng bị đột qụy thì không ra ngoài nắng sau 10 giờ sáng, không làm việc hoặc hoạt động gắng sức khi cơ thể mệt mỏi, đói và khát ở ngoài trời nắng.
Người tăng huyết áp có nguy cơ tai biến mạch máu não
Nhiệt độ nóng bức dễ làm nhịp tim tăng nhanh, do vậy huyết áp cũng tăng theo. Những bệnh nhân này nên điều trị bằng thuốc đầy đủ, nếu ngừng thuốc điều trị đột ngột sẽ dễ làm phát sinh cơn tăng huyết áp gây tai biến nghiêm trọng. Khi người bệnh có những dấu hiệu nhức đầu, chóng mặt phải nhanh chóng đưa đến khám tại các cơ sở y tế, đề phòng những cơn tăng huyết áp kịch phát, không phát hiện kịp thời sẽ nguy hiểm đến tính mạng như tai biến mạch máu não. Những bệnh nhân đang được điều trị thuốc hạ huyết áp bằng các thuốc lợi tiểu cũng lưu ý nguy cơ giảm thể tích tuần hoàn dẫn đến rối loạn nước và điện giải.
Bệnh nhân tăng huyết áp đang được điều trị bằng các thuốc giãn mạch nên tránh hoạt động thời gian dài ngoài trời lúc nóng bức, đề phòng hiện tượng giãn mạch quá mức, dẫn đến tụt huyết áp, nhịp tim nhanh.
Nguy cơ đột quỵ ở bệnh nhân mắc bệnh động mạch vành
Để cơ tim hoạt động được bình thường, cần được cung cấp đầy đủ máu giàu ôxy và hệ thống động mạch vành có nhiệm vụ cung cấp máu cho cơ tim. Khi các động mạch vành xuất hiện các mảng xơ vữa và bị vỡ ra sẽ gây tắc mạch đột ngột hay tạo thành các cục huyết khối gây tắc nghẽn. Động mạch vành bị tắc sẽ gây ra tình trạng đau thắt ngực, nhồi máu cơ tim. Hậu quả của nhồi máu cơ tim phụ thuộc vào độ rộng của vùng nhồi máu, vùng cơ tim bị thiếu máu càng nhiều thì chức năng của tim càng giảm mạnh, dễ dẫn đến nguy cơ tử vong. Những người mắc bệnh động mạch vành thường là có mảng xơ vữa trong lòng động mạch, nguy cơ giảm thể tích tuần hoàn đối với những bệnh nhân này trong mùa hè sẽ dễ làm cho động mạch vành thuyên tắc hơn, làm cho bệnh càng thêm nặng nề. Do vậy trong mùa nắng nóng, các bệnh nhân này cần phải uống thuốc và uống nước đầy đủ theo chỉ dẫn của bác sĩ sẽ giảm được nguy cơ đau thắt ngực không ổn định và nhồi máu cơ tim.
Bệnh nhân đái tháo đường dễ bị biến chứng huyết khối, tắc mạch nhiều hơn nếu cơ thể không được cung cấp đủ nước trong mùa nắng nóng.
Lưu ý nhất trong mùa hè đối với bệnh nhân đái tháo đường là chế độ dinh dưỡng. Nếu ăn uống không đầy đủ trong khi vẫn dùng các thuốc điều trị đái tháo đường, bệnh nhân sẽ bị hạ đường huyết. Đây là một trong những yếu tố thuận lợi dẫn đến nhồi máu cơ tim ở bệnh nhân đái tháo đường có suy mạch vành. Bệnh nhân đái tháo đường có biến chứng thận nếu thực hiện chế độ dinh dưỡng không đầy đủ, uống ít nước sẽ làm cho tình trạng suy thận gia tăng hoặc tình trạng suy thận nặng hơn khi đang dùng kèm theo thuốc lợi tiểu và ức chế men chuyển. Đồng thời, người bệnh đái tháo đường là một trong những cơ địa dễ bị biến chứng huyết khối, tắc mạch nhiều hơn nếu cơ thể không được cung cấp đủ nước trong mùa nắng nóng.
Người mắc các bệnh mạn tính, như tim mạch, đái tháo đường trong mùa hè nên tránh hoạt động nhiều dưới trời nắng, không để cơ thể khát nước nhưng không nên uống nhiều liền một lúc, nên ăn nhiều trái cây tươi như cam, quýt, chuối, nho để cung cấp đầy đủ các chất điện giải cho cơ thể. Các biểu hiện bất thường của bệnh nếu xuất hiện phải được đi khám tại các chuyên khoa kịp thời.