 |
| Bổ sung các loại vitamin và uống đủ nước hàng ngày giảm nguy cơ bệnh giao mùa. Ảnh: Châu Lê |
Bệnh đường hô hấp
Cúm mùa và nhiễm RSV (virus hợp bào hô hấp) là hai bệnh lý đường hô hấp cấp tính phổ biến, đặc biệt gia tăng khi thời tiết chuyển mùa. Mặc dù có biểu hiện ban đầu khá giống nhau, hai bệnh này có đặc điểm và mức độ nguy hiểm khác biệt.
Cách chăm sóc tại nhà: Cho trẻ bú nhiều hơn hoặc uống đủ nước để tránh mất nước. Nhỏ mũi bằng nước muối sinh lý 0,9% và hút dịch mũi nhẹ nhàng cho trẻ nhỏ trước khi ăn hoặc ngủ. Dùng Paracetamol theo đúng liều lượng, phù hợp với cân nặng khi sốt trên 38,5°C (theo chỉ dẫn của bác sĩ). Ăn thức ăn mềm, dễ tiêu, chia thành nhiều bữa nhỏ. Tuyệt đối không tự ý dùng kháng sinh vì kháng sinh không có tác dụng với virus.
Hãy đưa trẻ hoặc người bệnh đến cơ sở y tế cấp cứu lập tức nếu có dấu hiệu chuyển nặng: Thở nhanh, thở rút lõm lồng ngực, cánh mũi phập phồng.Thở khò khè nặng hoặc có cơn ngừng thở (ở trẻ sơ sinh). Môi hoặc móng tay chuyển sang màu xanh tím (tím tái). Lờ đờ, ngủ gà, bỏ bú, mất nước (khóc không có nước mắt, tã khô lâu). Sốt cao không đáp ứng với thuốc hạ sốt.
Sốt xuất huyết
Sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Dengue gây ra và lây truyền qua vết đốt của muỗi vằn, chủ yếu là Aedes aegypti. Virus Dengue gồm 4 chủng huyết thanh khác nhau là DEN-1, DEN-2, DEN-3 và DEN-4. Mắc một chủng chỉ tạo miễn dịch với chính chủng đó, do đó một người có thể bị sốt xuất huyết nhiều lần trong đời. Muỗi thường đốt vào ban ngày, cao điểm nhất là sáng sớm và chiều tối.
Điều trị tại nhà (với ca nhẹ, theo hướng dẫn của nhân viên y tế): Nghỉ ngơi, bù đủ nước và điện giải bằng Oresol hoặc nước trái cây. Thuốc hạ sốt chỉ sử dụng Paracetamol theo đúng liều lượng (10 - 15 mg/kg/lần, cách nhau ít nhất 4 - 6 giờ). Tuyệt đối tránh sử dụng: Các thuốc giảm đau, kháng viêm, như Aspirin, Ibuprofen, Analgin vì chúng dễ gây chảy máu nghiêm trọng. Dấu hiệu cần nhập viện ngay khi tay chân lạnh, lừ đừ, li bì, đau bụng dữ dội, nôn nhiều, chảy máu bất thường, hoặc khi việc bù nước qua đường uống không hiệu quả.
Biện pháp phòng ngừa: Diệt muỗi và lăng quăng bằng cách đậy kín dụng cụ chứa nước, thả cá vào bể/hồ, thay nước bình hoa thường xuyên, lật úp lu chậu không dùng, thu gom chai lọ phế thải. Ngủ trong màn kể cả ban ngày, mặc quần áo dài tay, dùng kem/xịt xua muỗi. Vắc-xin: Tham khảo ý kiến bác sĩ để tiêm vắc-xin phòng sốt xuất huyết nếu thuộc nhóm chỉ định, nhưng vắc-xin không thay thế được các biện pháp diệt muỗi.
Viêm da do kiến ba khoang
Viêm da do kiến ba khoang là tình trạng tổn thương da kích ứng do dính phải độc tố pederin có trong dịch cơ thể của loài kiến này khi bị chà xát hoặc nghiền nát trên da.
Giai đoạn đầu (vài giờ sau): Cảm giác châm chích, nóng rát hoặc ngứa tại vùng da tiếp xúc. Giai đoạn điển hình (6 - 24 giờ): Xuất hiện mảng đỏ hình vệt (thường theo vệt tay quẹt hoặc dải dài), nổi mụn nước hoặc mụn mủ nhỏ li ti, có thể có “thương tổn hôn nhau” (vùng da tiếp xúc đối diện bị lây dính độc tố). Trường hợp nặng: Sưng nề nhiều (nhất là vùng da mỏng như mí mắt), sốt nhẹ, đau đầu, mệt mỏi hoặc bội nhiễm mủ do gãi.
Cách xử lý an toàn ngay khi tiếp xúc. Tuyệt đối không dùng tay đập hay chà xát kiến trên da; hãy thổi nhẹ, dùng giấy hoặc vật dụng hất kiến ra ngoài. Ngay lập tức rửa vùng da tiếp xúc bằng nước sạch và xà phòng dịu nhẹ (hoặc nước muối sinh lý) để loại bỏ bớt độc tố. Có thể dùng dung dịch sát khuẩn nhẹ hoặc hồ nước, dung dịch Jarisch, kẽm oxit theo hướng dẫn của cơ sở y tế để giảm viêm và rát. Không tự ý bôi thuốc mỡ chứa corticoid mạnh, kháng sinh bôi bừa bãi hoặc đắp các loại lá/rượu thuốc dân gian vì dễ làm tổn thương nặng hơn.
Cách phòng tránh: Đóng cửa sổ, hạn chế bật đèn neon/đèn sáng trắng vào ban đêm vì kiến ba khoang rất dễ bị ánh sáng thu hút. Mặc quần áo dài tay và ngủ trong màn. Kiểm tra kỹ chăn, gối, quần áo trước khi sử dụng. Bệnh như tay chân miệng, thủy đậu, quai bị hiện đang được giám sát chặt chẽ và chỉ xuất hiện các ca rải rác trong cộng đồng, được xử lý khoanh vùng nhanh chóng trong vòng 24 - 48 giờ nên chưa hình thành ổ dịch tập trung.