Một góc khu đô thị An Cựu City
Khu dân cư nhếch nhác
Khu tái định cư Bàu Vá được phê quyệt quy hoạch chi tiết từ năm 2005. Trong 5 năm trở lại đây, tỷ lệ lấp đầy tại khu quy hoạch này đạt gần 90%, nhiều căn nhà mới mọc lên. Điều dễ nhận ra, mỗi khu nhà lại có một thiết kế khác nhau; cả màu sơn, kiểu dáng cũng có nhiều khác biệt. Chưa nói, hạ tầng nơi đây chưa đồng bộ, mỗi nhà làm một kiểu khiến khu quy hoạch này chẳng khác gì các khu dân cư kiểu cũ.
Hệ thống vỉa hè, cây xanh cũng lổm nhổm, chẳng giống ai. Trong đó, hệ thống vỉa hè đầu tư theo kiểu mạnh ai nấy làm, người lát gạch, kẻ lại để nguyên hiện trạng (nền đất), người tận dụng đất vỉa hè để trồng hoa, cây cảnh, thậm chí cây ăn trái hay tô trát qua loa khiến khu tái định cư trở nên nhếch nhác. Nhiều khu quy hoạch tái định cư khác cũng trong tình trạng tương tự, nguyên nhân xuất phát từ quy hoạch ban đầu chính quyền chưa quan tâm nhiều đến hạ tầng cho các khu tái định cư.
Ông Nguyễn Việt Dũng, người dân khu quy hoạch Bàu Vá chia sẻ, việc đầu tư một căn nhà khang trang đúng thiết kế, hay có vỉa hè lát gạch… là không thể. Chưa nói, chính quyền trước đây không yêu cầu người dân phải đầu tư đồng bộ nên chuyện “lốm đốm” là khó tránh khỏi.
Khu đô thị khá đồng bộ nhưng người dân lại lấn chiếm vỉa hè trồng cây cảnh
Khu đô thị thiếu đồng bộ
Ngay cả các khu đô thị mới được đầu tư bài bản về kiến trúc, quy củ về hạ tầng… cũng đang mang nhiều sắc thái công trình khác nhau. Khu An Cựu City là một ví dụ. Vốn được xem là khu đô thị kiểu mẫu. Tuy nhiên, theo thời gian, nhiều “hạt sạn” bắt đầu xuất hiện.
Theo quy hoạch chung, khu đô thị An Cựu City khi bàn giao phải có khoảng lùi trước, lùi sau để tạo khoảng “thở” cho ngôi nhà. Điều này được chủ đầu tư thực hiện nghiêm túc nhưng sau thời gian đi vào sử dụng, người dân lại bắt đầu “biến tướng” theo sở thích, nhu cầu. Nhiều nhà tận dụng khoảng lùi này xây dựng các “chuồng cọp” làm mất mỹ quan và an toàn. Trước mặt tiền, thay vì đầu tư hệ thống cây xanh cảnh quan, một số nhà lắp đặt mái tôn di động làm gara xe lưu động. Mỗi nhà làm một kiểu không có sự thống nhất về màu sắc, chủng loại cũng như thiết kế tạo cảm giác nhếch nhác, thiếu mỹ quan.
Khu đô thị Mỹ Thượng cũng không mấy khá hơn khi ngay mặt tiền, các dãy nhà được thiết kế theo kiến trúc đồng bộ nhưng mỗi nhà một màu sơn, nhà lắp thêm hệ thống "chuồng cọp"…
Một số nhà dù đã được bán và hoàn thiện phần thô nhưng chưa đưa vào sử dụng (chưa hoàn thiện) nằm lọt thỏm giữa những khu nhà hoàn thiện trông khá "ngứa mắt". Tuy nhiên, theo lý giải của đơn vị bán hàng dự án này, một số căn chưa bán được hoặc mua nhưng chưa có nhu cầu về ở nên chưa thể đồng bộ hết tất cả các mẫu nhà. Cũng không có quy định nào liên quan đến việc phải hoàn thiện nhà sau khi mua nên không có căn cứ để yêu cầu người mua nhà phải hoàn thiện nhà sau mua tạo nên sự chưa tương xứng trong bộ mặt khu đô thị.
Lùi sâu vào phía sau, ngay khu vực thuộc nhóm đất ở chủ đầu tư được phép chuyển nhượng dù Sở Xây dựng đã ban hành thiết kế mẫu theo quy định nhưng không mấy người dân thực hiện.
Theo đánh giá của Ban Quản lý Khu vực phát triển đô thị tỉnh (KVPTĐT), các trường hợp xây dựng nhà ở thuộc nhóm đất ở tái định cư cho người dân bị giải tỏa xây dựng nhà ở đa số đều không theo thiết kế mẫu. Một số trường hợp thuộc nhóm đất CĐT được phép chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho người dân tự xây dựng; đất do Nhà nước tổ chức bán đấu giá cho người dân tự xây dựng nhà ở không theo thiết kế mẫu, đơn vị đã phối hợp với huyện Phú Vang xử lý vi phạm về trật tự xây dựng.
An Cựu City được xem là đô thị kiểu mẫu, song hiện vẫn có những bất cập trong quản lý đã làm ảnh hưởng đến kiến trúc chung. Ảnh: ĐĂNG TUYÊN
Liên thông trong quản lý
Theo đánh giá của đại diện Sở Xây dựng, công tác quản lý kiến trúc trên địa bàn tỉnh trong thời gian qua đã góp phần nâng cao chất lượng quản lý Nhà nước về kiến trúc cảnh quan đô thị. Ngoài ra, việc xây dựng các thiết kế mẫu còn giúp cho các chủ đầu tư nâng cao chất lượng phương án và tạo thêm sản phẩm kiến trúc đẹp cho đô thị. Tuy nhiên, một vài công trình vẫn chưa đáp ứng yêu cầu về thẩm mỹ cũng như tính hài hòa chung trong tổng thể không gian cảnh quan kiến trúc thành phố.
Ông Lê Toàn Thắng, Phó Giám đốc Sở Xây dựng từng khẳng định, quản lý lỏng lẻo là nguyên nhân chính dẫn đến sự nhếch nhác, thiếu đồng bộ trong bộ mặt đô thị nói chung. Chủ đầu tư và các địa phương cần có biện pháp xử lý các trường hợp vi phạm ngay từ đầu, tăng cường tuyên truyền, phổ biến các quy định để người dân cùng chung tay với chủ đầu tư xây dựng môi trường sống tốt hơn.
Để nâng cao hiệu quả trong công tác góp ý phương án kiến trúc quy hoạch, cần phát huy vai trò Hội đồng kiến trúc quy hoạch. Năm 2018, Sở Xây dựng chủ trì và tổng hợp góp ý phương án kiến trúc quy hoạch trên cơ sở họp Hội đồng kiến trúc quy hoạch 13 hồ sơ; thẩm định, phê duyệt và điều chỉnh 7 hồ sơ thiết kế kiến trúc các mẫu nhà ở điển hình, góp phần nâng cao giá trị thẩm mỹ đối với một số dự án trọng điểm trên địa bàn tỉnh, nhất là địa bàn TP. Huế.
Để công tác quản lý kiến trúc thật sự tạo được chuyển biến cần có sự liên thông, quản lý đồng bộ từ khâu thiết kế, quản lý. Như vậy, cả cơ quan quản lý Nhà nước, địa phương, chủ đầu tư các dự án và người dân phải có sự phối hợp đồng bộ, có như thế mới hướng tới xây dựng Thừa Thiên Huế thành đô thị kiểu mẫu trong tương lai.
Bài, ảnh: HOÀNG LOAN