Nhiều diện tích khô cháy, nguy cơ mất trắng
Đứng thẩn thờ trước đồng ruộng bị hạn hán cháy vàng của mình, anh Kê Văn Rốc, ở thôn A Ngo, xã A Ngo (A Lưới) than thở: Nhà có 6 miệng ăn chỉ biết trông nhờ vào 5 sào ruộng, nay bị hạn nặng lại quá khó khăn trong việc tìm nguồn nước cứu lúa, vì thế đành tiếc nuối nhìn đồng ruộng ngày càng vàng khô hết, chỉ còn cách cho bò ăn…
Là một trong những địa phương khó khăn về hệ thống hồ chứa, kênh mương thủy lợi, xã A Ngo bị ảnh hưởng nặng nề do đợt nắng nóng kéo dài. Nhiều diện tích ruộng bị khô hạn chủ yếu thuộc các thôn A Ngo, Pâr Nghi 1, Bình Sơn…
Hồ chứa nước A Lá trên địa bàn bị khô nước đến trơ đáy
Chủ tịch UBND xã A Ngo – Nguyễn Đức thông tin, vụ hè - thu này toàn xã gieo sạ khoảng gần 100 ha lúa nước. Do tình trạng nắng nóng kéo dài làm các hồ chứa A Lá, Cân Đôm B cạn nước, nên diện tích lúa của bà con bị ảnh hưởng hạn hán nghiêm trọng với trên 60 ha, trong đó hơn 30 ha đã bị khô cháy. Địa phương đã huy động 2 máy bơm để ứng cứu, nhưng do mực nước trong hồ chứa xuống thấp đến trơ đáy, nên rất nan giải. Chỉ còn phương án đưa nguồn nước từ sông Tà Rình về đồng ruộng, nhưng đây là điều vượt quá khả năng đối với địa phương. Nếu tình trạng nắng nóng còn tiếp diễn, chắc chắn nhiều diện tích lúa hè thu của bà con ở các thôn tiếp tục sẽ bị mất trắng…
Tương tự, xã Sơn Thủy (A Lưới) có tổng diện tích lúa hè – thu chỉ vỏn vẹn hơn 70ha, thì đã có đến trên 30ha bị khô cháy, tập trung ở các thôn Quảng Phú, Quảng Thọ, Vinh Lợi…; số diện tích lúa còn lại có nước để phát triển cũng chỉ khoảng 20ha, do có trạm bơm Điền Sơn còn chạy nước.
Chị Nguyễn Thị Cúc, ở thôn Quảng Phú, xã Sơn Thủy là hộ có diện tích lúa tương đối nhiều ở địa phương, với hơn 8 sào. Nay toàn bộ diện tích này đã khô cháy trước sự xót xa bởi bao công sức, chi phí giống, phân bón… mà gia đình chị đã đổ vào. Chị Cúc ngậm ngùi: Chưa bao giờ hạn hán xảy ra như thế này. Cùng với hạn nặng, hệ thống kênh mương, thủy lợi ở địa phương đang bị xuống cấp, nên việc điều tiết nước cứu lúa không hiệu quả, vì vậy tình trạng lúa khô cháy, mất trắng là tình cảnh chung của rất nhiều bà con chúng tôi ở đây.
Đồng cảm với thiệt hại của bà con, anh Nguyễn Nhẫn, công chức Nông lâm xã Sơn Thủy, giải bày thêm, ngoài 30ha đã bị khô cháy, số diện tích bị khô hạn chưa cháy đang trong tình trạng nguy cơ sẽ mất trắng của bà con cũng khoảng hơn 20 ha nữa…
Theo Phòng NN&PTNT huyện A Lưới, do lịch thời vụ ở địa phương xuống giống muộn hơn các huyện đồng bằng, nên đến thời điểm này địa phương vẫn chưa thu hoạch. Trong khi đó, nắng nóng kéo dài nên lượng nước dự trữ tại các công trình hồ chứa A Lá, Cân Đôm A và Cân Đôm B trên địa bàn huyện xuống đến hết mức. Nguồn nước đầu nguồn cạn kiệt dẫn đến việc điều tiết nước cứu lúa đối với nhiều địa phương gặp không ít khó khăn. Theo đó, tại các xã A Roàng, Hồng Quảng, A Ngo, Sơn Thủy… tình trạng hạn hán diễn ra rất nghiêm trọng. Ngoài ra, nhiều địa phương xảy ra tình trạng hạn hán cục bộ như ở Đông Sơn, Phú Vinh, Hương Lâm, A Đớt… Tổng diện tích bị thiệt hại trên 180ha, trong đó nhiều diện tích đã khô cháy và nguy cơ sẽ mất trắng.
Huy động lực lượng, cải tạo kênh mương
Hệ thống kênh mương thủy lợi trên địa bàn xuống cấp cũng là nguyên nhân hạn chế việc điều tiết nước cứu lúa
Trưởng phòng NN&PTNT huyện A Lưới – Văn Lập cho biết: Giải pháp trước mắt là Trạm Thủy nông huyện huy động tất cả các trạm bơm dầu ở các hồ chứa hoạt động để đảm bảo điều tiết đưa nguồn nước về các vùng hạn nặng. Đối với các vùng hạn hán ở cuối kênh, đơn vị phối hợp với chính quyền các địa phương tuyên truyền hướng dẫn người dân luân phiên trổ đồng lấy nước đảm bảo phù hợp, tránh tình trạng ruộng ở cuối kênh bị nguy cơ mất trắng.
Theo Phó Chủ tịch UBND huyện A Lưới - Hồ Văn Ngưm, với hơn 180 ha ruộng lúa bị hạn hán đã gây ảnh hưởng lớn đến sản xuất vụ hè – thu của địa phương. UBND huyện đã chỉ đạo các ban, ngành và các xã vận động người dân, huy động lực lượng thanh niên, công an, quân đội, dân quân tại chỗ vừa giúp dân nạo vét, cải tạo kênh mương khắc phục hạn, vừa giám sát việc trổ nước vào ruộng để đáp ứng việc cứu lúa. Về lâu dài, địa phương sẽ tiến hành nâng cấp, mở rộng các hồ chứa và nghiên cứu đầu tư trạm bơm điện, đưa nước sông Tà Rình vào các hồ chứa để đảm bảo nguồn tưới khi tình trạng hạn hán kéo dài xảy ra trên địa bàn.
Hiện tại, việc khắc phục hạn hán, hạn chế bỏ hoang diện tích sản xuất cây trồng vụ hè thu đang được các địa phương bị tích cực thực hiện. Song nhìn chung tại những vùng bị hạn nặng, hầu hết chính quyền các địa phương, các ban, ngành cùng người dân ở đây vẫn chưa thể tìm ra phương án hiệu quả. Và, nguy cơ mất trắng nhiều diện tích lúa hè thu cũng như các cây trồng nông nghiệp khác đang hiện hữu.
Bài, ảnh: Bá Trí