 |
| Cùng với xây dựng chỉ dẫn địa lý, nón lá Huế đang được đổi mới sáng tạo để phát huy giá trị kinh tế. |
Bảo vệ tài sản trí tuệ, nâng giá trị thương hiệu
Với doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ sản xuất, SHTT là công cụ để bảo vệ giá trị tài sản trí tuệ, gìn giữ sản phẩm gắn với vùng đất và nâng sức cạnh tranh trên thị trường. Những năm qua, công tác hỗ trợ xác lập quyền SHTT trên địa bàn thành phố đạt nhiều kết quả. Giai đoạn 2020 - 2025, các cơ quan chức năng đã hướng dẫn đăng ký 27 sáng chế, giải pháp hữu ích, 8 kiểu dáng công nghiệp, 420 nhãn hiệu và 4 chỉ dẫn địa lý. Cùng với đó, gần 60 sáng chế, giải pháp hữu ích, 1.285 nhãn hiệu và 15 kiểu dáng công nghiệp đã được cấp văn bằng bảo hộ.
Riêng năm 2025, tỷ lệ sáng chế, giải pháp hữu ích được thương mại hóa đạt 43%; số đơn và văn bằng sáng chế, giải pháp hữu ích bình quân tăng 17%. Thành phố cũng hỗ trợ bảo hộ 25 nhãn hiệu theo Nghị quyết số 22/2020/NQ-HĐND; hỗ trợ 24 nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận tiếp tục sử dụng sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính và thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Nhận thức về SHTT của các chủ thể đang từng bước chuyển từ “đối phó bằng thủ tục” sang quản lý và khai thác tài sản trí tuệ để tạo ra giá trị kinh tế. Một chai tinh dầu tràm Huế, gói mè xửng Huế hay sản phẩm từ sen Huế không chỉ được nhận biết bằng tên gọi mà còn được đăng ký nhãn hiệu, mã truy xuất nguồn gốc, thông số chất lượng để người tiêu dùng biết rõ thông tin và tin tưởng lựa chọn.
Từ lợi thế về văn hóa và sản vật địa phương, nhiều hướng xây dựng thương hiệu đang được quan tâm, như các sản phẩm cá đặc sản vùng đầm phá Tam Giang - Cầu Hai, hoa giấy Thanh Tiên, sản phẩm nhà rường, nhà vườn, sen Huế, áo dài Huế và các sản phẩm làng nghề truyền thống.
Theo Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ (KH&CN) Bùi Hoàng Minh, dù ý thức tham gia đăng ký bảo hộ quyền SHTT của người dân, doanh nghiệp, cơ sở sản xuất được nâng lên, song trước tình trạng xâm phạm quyền SHTT ngày càng tinh vi, việc thường xuyên cập nhật kiến thức về bảo hộ quyền SHTT, khai thác thương mại, phát triển nhãn hiệu cộng đồng, xây dựng và quản lý nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận hay nâng cao khả năng nhận diện vi phạm là yêu cầu cần thiết, để mỗi sản phẩm của Huế không chỉ được bảo vệ mà còn gia tăng giá trị kinh tế.
Siết thực thi, bảo vệ giá trị thật
Theo ông Nguyễn Phước Nhân, Trưởng phòng Đổi mới sáng tạo - Sở KH&CN, việc đăng ký bảo hộ mới chỉ là bước khởi đầu. Quan trọng là phải bảo vệ được giá trị thương hiệu sản phẩm sau khi xác lập trên thực tế. Đây là thách thức không nhỏ khi hoạt động mua bán, xâm phạm quyền SHTT đang dịch chuyển mạnh sang thương mại điện tử, mạng xã hội và các nền tảng số.
Đại diện HTX Dầu tràm Lộc Thủy phản ánh, trên các sàn thương mại điện tử như Shopee, Lazada... xuất hiện tình trạng đăng tải, quảng cáo, giao dịch sản phẩm nhái thương hiệu tinh dầu tràm Lộc Thủy. Hay một thương hiệu nhà hàng ẩm thực nổi tiếng ở Huế đã bị “đạo nhái” tên gọi, phong cách, logo tại một địa chỉ ngoài địa phương xảy ra vào cuối năm 2025 khiến nhiều thực khách không khỏi băn khoăn đâu là “bản gốc”, đâu là “bản sao”. Ngoài ra, các lực lượng chức năng trên địa bàn còn phát hiện hàng trăm vụ liên quan đến hàng giả và xâm phạm quyền SHTT buộc phải xử lý trong các tháng đầu năm 2026.
Theo ông Nguyễn Minh Đức, Văn phòng đại diện Cục Sở hữu trí tuệ tại Đà Nẵng, chủ thể quyền SHTT có thể chủ động áp dụng các biện pháp công nghệ để chống xâm phạm; yêu cầu bên vi phạm chấm dứt hành vi và bồi thường thiệt hại; đồng thời yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử lý hoặc khởi kiện tại tòa án, trọng tài. Tùy tính chất, mức độ vụ việc, các biện pháp hành chính, dân sự hoặc hình sự sẽ được áp dụng theo quy định.
Vì vậy, doanh nghiệp và cơ sở sản xuất cần chủ động đăng ký bảo hộ ngay từ sớm, xây dựng hệ thống nhận diện rõ ràng, theo dõi thị trường, lưu giữ hồ sơ chứng minh quyền và kịp thời thu thập thông tin khi phát hiện dấu hiệu xâm phạm. Đây là cách để mỗi chủ thể tự bảo vệ thành quả sáng tạo và thương hiệu của mình.
Với người tiêu dùng, việc lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, thông tin minh bạch, truy xuất được xuất xứ cũng là cách thiết thực để cùng ngăn chặn hàng giả, hàng xâm phạm quyền SHTT.
Trong bối cảnh mới, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật SHTT và các văn bản hướng dẫn năm 2026 cũng đặt trọng tâm vào khai thác thương mại quyền SHTT, chuyển đổi số hoạt động SHTT và xử lý những vấn đề mới phát sinh, trong đó có các nội dung liên quan đến trí tuệ nhân tạo. Đây là cơ sở để tài sản trí tuệ không chỉ được bảo vệ mà còn được khai thác hiệu quả hơn trong nền kinh tế số.
Từ xác lập quyền đến quản lý, khai thác và thực thi quyền, một hệ sinh thái SHTT hiệu quả sẽ giúp doanh nghiệp ở Huế yên tâm đầu tư, người tiêu dùng có thêm cơ sở lựa chọn sản phẩm chính hãng, còn những giá trị văn hóa, sản vật và sáng tạo của Huế có điều kiện đi xa hơn trên thị trường.