 |
| Huế là “thành phố xanh” của Việt Nam |
Lập hồ sơ sức khỏe cho cây
Hưởng ứng Ngày Cây xanh Việt Nam (11/1) và thực hiện Nghị định số 258/2025/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý cây xanh công viên đô thị, UBND thành phố Huế mới đây đã tổ chức hoạt động ra quân trồng cây tại phường Kim Long. Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở những cây xanh được trồng mới, mà là việc thành phố đồng thời triển khai số hóa cây xanh đô thị - một bước đi quan trọng trong tiến trình xây dựng đô thị thông minh.
Tại buổi ra quân, các tổ công tác được phân công theo từng tuyến đường, trực tiếp thực hiện số hóa cây xanh theo quy trình thống nhất: Định vị vị trí cây trên bản đồ số, chụp ảnh hiện trạng, cập nhật thông tin kỹ thuật như chủng loại, kích thước thân - tán, tình trạng sinh trưởng, dấu hiệu sâu bệnh hoặc nguy cơ ảnh hưởng đến hạ tầng, an toàn giao thông. Mỗi cá nhân tham gia số hóa tối thiểu 20 cây, toàn bộ dữ liệu được đồng bộ lên hệ thống quản lý tập trung. Cách làm này đặt nền móng cho một hướng tiếp cận mới để mỗi cây xanh đều có hồ sơ, lịch sử, dữ liệu theo dõi dài hạn.
Hệ thống quản lý cây xanh đô thị do Trung tâm Công nghệ Thông tin thành phố Huế (HueCIT) nghiên cứu, xây dựng theo yêu cầu của ngành xây dựng và các đơn vị chuyên môn. Hệ thống cho phép hiển thị trực quan cây xanh theo tuyến đường, khu vực, chủng loại, tình trạng hiện hữu và lịch sử chăm sóc. Hiện hệ thống đã được ứng dụng tại Trung tâm Công viên Cây xanh thành phố, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế và một số địa phương, từng bước thay thế phương thức quản lý thủ công trước đây.
Sau khi số hóa, dữ liệu cây xanh được HueCIT phối hợp với Trung tâm Công viên Cây xanh thành phố rà soát, chuẩn hóa và xác nhận chuyên môn. Từ đó, hình thành cơ sở dữ liệu hồ sơ sức khỏe cho từng cây. Đây là nền tảng để đơn vị quản lý chủ động lập kế hoạch chăm sóc, cắt tỉa, thay thế cây và kịp thời phát hiện những cây có nguy cơ gãy đổ, đặc biệt trong mùa mưa bão.
Bài toán dữ liệu lớn
Theo anh Nguyễn Phước Gia Huy, Phòng Tư vấn thiết kế sản xuất - HueCIT, đợt triển khai vừa qua, HueCIT đã số hóa hơn 1.400 cây xanh tại khu vực bắc sông Hương. Trước đó, khu vực nam sông Hương đã được Trung tâm Công viên Cây xanh số hóa hơn 12.000 cây trong tổng số hơn 67.000 cây xanh đô thị do đơn vị này quản lý.
Thực tế, từ năm 2021, HueCIT và Trung tâm Công viên Cây xanh đã xây dựng nền tảng quản lý cây xanh trên web, đến năm 2023 tiếp tục phát triển ứng dụng trên điện thoại. Việc chuyển từ bản đồ giấy, sổ sách sang nền tảng số giúp công tác quản lý cây xanh “nhẹ gánh” hơn, nhưng cũng đặt ra không ít thách thức.
“Khó nhất là bài toán nghiệp vụ và công nghệ. Trên nhiều tuyến đường, cây xanh trồng san sát nhau, làm sao để định vị chính xác từng cây, phân biệt các đối tượng rất gần nhau và xử lý khối lượng dữ liệu lớn như vậy là vấn đề mà chúng tôi rất trăn trở”, anh Huy chia sẻ.
Để giải quyết, HueCIT lựa chọn công nghệ bản đồ hiện đại từ một đơn vị phần mềm hàng đầu thế giới, tận dụng lợi thế Huế đã có bản quyền dữ liệu nền. Song song đó, Trung tâm tối ưu lại cấu trúc dữ liệu và từng bước ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để hỗ trợ nhận diện, phân tích và xử lý dữ liệu cây xanh.
AI còn hỗ trợ nghiên cứu để tự động lập lịch chăm sóc cây dựa trên dữ liệu về chủng loại, tuổi cây, tình trạng sinh trưởng. Với hàng chục nghìn cây xanh, việc lập lịch chăm sóc thủ công mỗi năm là gánh nặng không nhỏ đối với cán bộ kỹ thuật. Khi dữ liệu đủ lớn và “sạch”, hệ thống có thể đề xuất lịch cắt tỉa, theo dõi, bảo tồn một cách khoa học hơn.
Ứng dụng còn mở ra kênh tương tác với người dân. Thông qua đăng nhập bằng VNeID hoặc Hue-S, người dân có thể tham gia số hóa cây xanh, phản ánh tình trạng cây gãy đổ, sâu bệnh trong mùa mưa bão. Dữ liệu sau đó sẽ được Trung tâm Công viên Cây xanh thẩm định trước khi cập nhật chính thức.
 |
| Cây xanh được “định vị” trên bản đồ của app quản lý cây xanh, cảnh quan |
Mảnh ghép của đô thị thông minh
Giám đốc HueCIT Lê Vĩnh Chiến chia sẻ, số hóa cây xanh không chỉ là một ứng dụng đơn lẻ mà là mảnh ghép quan trọng trong bức tranh đô thị thông minh Huế.
“Khi có dữ liệu, chúng ta mới giải được bài toán quản lý: Cây phân bố ở đâu, sinh trưởng ra sao, cần cắt tỉa lúc nào, thay thế khi nào. Tất cả quá trình chăm sóc cây xanh đều sẽ được số hóa, giúp quản lý thuận tiện và chính xác hơn rất nhiều so với cách làm thủ công trước đây”, ông Chiến nói.
Từ chỗ phải chụp ảnh, đánh dấu, nhập liệu qua nhiều bước, thời gian tới, ứng dụng sẽ tích hợp AI để tự động nhận diện cây qua hình ảnh, xác định tọa độ, truy xuất đúng mã số cây trên cơ sở dữ liệu. Chỉ cần quét mã hoặc chụp ảnh cây có gắn nhãn, toàn bộ “hồ sơ” cây xanh sẽ hiện ra trên màn hình.
Theo Phó Giám đốc Sở Xây dựng thành phố Lê Công Diễn, việc số hóa cây xanh không chỉ góp phần đổi mới phương thức quản lý hạ tầng đô thị mà còn nâng cao chất lượng không gian xanh, cải thiện môi trường sống, hướng tới mục tiêu xây dựng Huế trở thành đô thị xanh, thông minh.
Ở góc độ đơn vị trực tiếp quản lý, ông Ngô Ngọc Dũng, Phụ trách cây xanh đô thị - Trung tâm Công viên Cây xanh thành phố kỳ vọng, ứng dụng sẽ ngày càng “thông minh hơn”. Từ dữ liệu nhập vào, phần mềm có thể tự động thống kê cơ cấu cây xanh theo tuyến đường, chủng loại, cấp độ; nhắc lịch chăm sóc định kỳ; cảnh báo cây cần theo dõi đặc biệt hoặc cây cần bảo tồn.