 |
| Kiểm tra hệ thống ứng dụng quản lý cây xanh, cảnh quan trên web |
Ứng dụng bản đồ số bảo tồn di sản xanh
Trước đây, công tác quản lý cây xanh tại các điểm di tích do Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô (BTDTCĐ) Huế quản lý chủ yếu thực hiện thủ công, thông tin được ghi chép sơ sài trên bảng Excel, thiếu cập nhật vị trí, tọa độ, lịch sử phát triển của từng cây. Trong bối cảnh các di tích ở Huế có số lượng cây xanh lớn, nhiều cây cổ thụ quý hiếm, việc quản lý theo phương thức cũ không còn phù hợp.
Từ yêu cầu thực tế, Trung tâm BTDTCĐ Huế đã phối hợp với Trung tâm Công nghệ thông tin thành phố - HueCIT xây dựng hệ thống quản lý cây xanh, cảnh quan và mặt nước tích hợp trên nền tảng bản đồ số GIS.
“Chúng tôi muốn hiện đại hóa công tác quản lý cây xanh di tích, nơi mỗi cây đều mang giá trị lịch sử, văn hóa chứ không chỉ là cây xanh đô thị thông thường”, ông Võ Quang Huy, Phó Chánh Văn phòng Trung tâm BTDTCĐ Huế thông tin.
Theo đó, hệ thống mới không chỉ giúp cập nhật tình trạng sinh trưởng, lịch sử chăm sóc, vị trí, mà còn cho phép theo dõi các công việc chuyên môn như cắt tỉa, phòng, chống sâu bệnh... Mỗi cây được gắn một mã số định danh, hỗ trợ việc tra cứu nhanh, đồng thời giúp nhân viên phụ trách và bộ phận chuyên môn phản ánh kịp thời các sự cố về cây qua điện thoại thông minh.
Anh Nguyễn Phước Gia Huy, chuyên viên Phòng Tư vấn Thiết kế và sản xuất HueCIT - người trực tiếp xây dựng hệ thống chia sẻ: “Cùng với Trung tâm BTDTCĐ Huế, từ tháng 12/2023 đến tháng 6/2024, chúng tôi đã số hóa 6.614 cây xanh tại 10 khu di tích, định danh 112 chủng loại và 109 tuyến cây. Ngoài ra, còn có 15 mặt nước, 15 thảm cỏ và rừng cảnh quan ở các lăng tẩm”… Sắp tới, hệ thống sẽ được tiếp tục triển khai tại các khu vườn Ngự uyển trong Đại Nội như vườn Cơ Hạ, vườn Thiệu Phương, cũng như ở khu vực Tam Tòa, nơi có nhiều cây cổ thụ quý…
Giám sát thông minh, bảo tồn bền vững
Không chỉ phục vụ nội bộ, hệ thống này còn mang lại lợi ích cộng đồng. Trong tương lai, người dân, du khách khi tham quan Đại Nội hay lăng tẩm có thể quét mã QR gắn trên những “cây di sản” để đọc thông tin lịch sử, tên khoa học, độ tuổi hay giá trị bảo tồn. Những cây cổ thụ như cây thông hơn 200 năm tuổi ở Thế Miếu hay các cây cổ thụ tại lăng Gia Long, Minh Mạng… đều có “hồ sơ điện tử” rõ ràng.
“Việc định danh và phân loại cây xanh không chỉ giúp thống kê chính xác số lượng, chủng loại mà còn hỗ trợ chúng tôi theo dõi sức khỏe cây, lên kế hoạch chăm sóc, di dời, ươm trồng hợp lý hơn”, ông Lê Trung Hiếu, Trưởng phòng Cảnh quan môi trường Trung tâm BTDTCĐ Huế cho biết. Theo ông Hiếu, hệ thống đã thống kê 163 cây có giá trị bảo tồn, gần 2.500 cây loại 1, hơn 2.500 cây loại 2 và hơn 1.600 cây loại 3.
Việc áp dụng công nghệ GIS còn giúp bản đồ hóa toàn bộ diện tích cây xanh, thảm thực vật, mặt nước trong di tích, phục vụ cho công tác quy hoạch và phát triển cảnh quan bền vững. Ngoài xây dựng hệ thống quản lý cây xanh di tích, quản lý cây xanh cho Trung tâm Công viên cây xanh thành phố (cũ), HueCIT đang xúc tiến triển khai xây dựng số hóa quản lý các đối tượng bảo tồn khác như cây gỗ quý, động vật hoang dã trong Vườn Quốc gia Bạch Mã và đặt hàng từ các địa phương bạn.
Trước đó, năm 2021, thành phố Huế từng triển khai thí điểm hệ thống quản lý cây xanh đô thị trên nền tảng web do HueCIT xây dựng. Tuy nhiên, hệ thống này chủ yếu phục vụ quản lý cây xanh đường phố. Theo anh Nguyễn Phước Gia Huy, với di tích, yêu cầu quản lý cao hơn nhiều, từ việc xác định giá trị bảo tồn đến yêu cầu tương tác đa chiều. Chính vì vậy, hệ thống hiện tại không chỉ là bước tiếp nối mà còn là sự nâng cấp chuyên biệt.
“Không có cây nào bị bỏ quên. Chỉ cần nói mã số là biết ngay cây đó nằm ở đâu, tuổi đời, cao bao nhiêu, cần chăm sóc ra sao, phun thuốc phòng bệnh lúc nào… Hệ thống giúp mỗi cây đều có lý lịch điện tử rõ ràng”, ông Hiếu nói.