Trong bối cảnh chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo đang tác động sâu rộng đến mọi lĩnh vực, chuyện chọn nghề của học sinh không còn là lựa chọn cảm tính mà đòi hỏi sự hiểu biết về bản thân, nhận diện đúng xu hướng và chuẩn bị năng lực để thích ứng với thị trường lao động nhiều biến động.
 |
| Học sinh tìm hiểu thông tin tuyển sinh |
Gắn với nhu cầu thị trường
Giữa tháng 4, hàng ngàn học sinh đến từ 9 trường trung học phổ thông (THPT) trên địa bàn TP. Huế tham gia chương trình tư vấn hướng nghiệp với chủ đề “Lựa chọn ngành nghề trong kỷ nguyên công nghệ số và trí tuệ nhân tạo”, do Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông Việt - Hàn, Đại học Đà Nẵng phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức. Không khí sôi nổi, hào hứng của chương trình cho thấy sự quan tâm ngày càng lớn của học sinh đối với việc định hướng nghề nghiệp trước ngưỡng cửa đại học.
TS. Huỳnh Ngọc Thọ, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông Việt - Hàn nhấn mạnh, những lĩnh vực như AI, công nghệ số, thiết kế vi mạch bán dẫn, thương mại điện tử hay công nghệ tài chính đang trở thành động lực tăng trưởng mới, mở ra nhiều cơ hội việc làm chất lượng cao.
Tư vấn cho các em học sinh, các chuyên gia, nhà quản lý và đại diện doanh nghiệp tham gia chương trình đã mang đến nhiều góc nhìn đa chiều về xu hướng nghề nghiệp. Các diễn giả phân tích rõ tác động của công nghệ số và AI đến cấu trúc ngành nghề, đồng thời nhấn mạnh, AI không thay thế hoàn toàn con người mà đang tái định hình giá trị lao động, buộc người trẻ phải liên tục học hỏi, nâng cao kỹ năng để thích ứng.
Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng chia sẻ về cách cân bằng giữa cơ hội và thách thức trong môi trường số, chỉ ra những “điểm tựa” quan trọng giúp người trẻ phát triển bền vững, như: Năng lực tự học, tư duy phản biện, kỹ năng giao tiếp và khả năng quản lý bản thân. Một số vấn đề mang tính xã hội cũng được đặt ra, đặc biệt là tác động của mạng xã hội và kết nối số đến đời sống tinh thần của giới trẻ. Từ đó, khuyến nghị học sinh cần biết cân bằng giữa thế giới ảo và các giá trị thực, xây dựng các mối quan hệ bền vững và phát triển nhân cách toàn diện.
Chọn nghề theo năng lực
Ngoài nhận diện xu hướng, các chuyên gia cũng đặc biệt lưu ý đến yếu tố cá nhân trong lựa chọn nghề nghiệp. Một lưu ý quan trọng khác là cần hình dung được công việc mình sẽ làm trong tương lai. Trong bối cảnh nhiều ngành nghề thay đổi nhanh chóng, người học cần chủ động tìm hiểu, từng bước xác định lĩnh vực phù hợp với năng lực và xu hướng phát triển.
Nguyễn Quỳnh Thảo Nhi, học sinh lớp 12A4, Trường THPT Nguyễn Trường Tộ cho biết: “Chúng em vừa phải cân nhắc sở thích, năng lực của bản thân, vừa lo lắng về cơ hội việc làm sau này. Có quá nhiều thông tin về ngành nghề, xu hướng khiến việc lựa chọn đôi khi trở nên rối. Vì thế, những chương trình tư vấn hướng nghiệp như thế này rất hữu ích, giúp chúng em hiểu rõ hơn về ngành nghề và định hướng phù hợp với bản thân”.
Thực tế cho thấy, việc chọn nghề theo số đông hoặc theo gợi ý của gia đình vẫn khá phổ biến. Những ngành “hot”, gắn với công nghệ hay AI thường thu hút sự quan tâm lớn. Tuy nhiên, theo ông Lê Triều Sơn, Hiệu trưởng Trường THPT Hai Bà Trưng, khi chọn nghề, học sinh cần cân nhắc ba yếu tố cốt lõi: Năng lực, sở trường và sở thích. Có những trường hợp đam mê một lĩnh vực nhưng thế mạnh lại nằm ở lĩnh vực khác, vì vậy việc hiểu đúng bản thân là điều rất quan trọng.
Cùng với đó, người học cần trang bị những kỹ năng nền tảng như giải quyết vấn đề, tư duy phân tích, làm việc nhóm, trình bày ý tưởng và khả năng tự học. Đây chính là “hành trang mềm” giúp các em thích nghi với một thị trường lao động luôn biến động.