 |
| Bia Chiến tích Dương Hòa |
Những lớp trầm tích văn hóa
Men theo những con đường dẫn về Dương Hòa, dấu ấn của một vùng căn cứ cách mạng năm xưa vẫn hiện hữu giữa màu xanh núi rừng. Bia Chiến tích, Chợ Kháng chiến, sông Hai Nhánh hay địa điểm Mỏ Tàu không chỉ lưu giữ ký ức về những năm tháng đấu tranh gian khổ mà còn là những "địa chỉ đỏ" giàu giá trị giáo dục truyền thống.
Phú Bài còn sở hữu hệ thống đình làng, điện thờ, lăng mộ danh nhân cùng nhiều thiết chế tín ngưỡng, văn hóa cộng đồng được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Đình Phù Bài từ lâu là trung tâm sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng của người dân địa phương. Điện thờ và lăng mộ Ngô Thù vẫn được dòng họ chăm sóc chu đáo, vừa được trùng tu bằng nguồn xã hội hóa, tiếp tục duy trì các nghi lễ truyền thống hằng năm.
Ở mỗi ngôi đình, mỗi điện thờ hay lễ hội dân gian là những lớp trầm tích văn hóa được bồi đắp qua thời gian. Lễ Thanh Minh, lễ cúng Ngài Bổn Thổ Thành Hoàng gắn với đua ghe truyền thống, hay các hoạt động văn hóa cộng đồng tại Dương Hòa vẫn được duy trì, góp phần gắn kết cộng đồng và lưu giữ bản sắc quê hương...
Sở hữu nguồn tài nguyên văn hóa phong phú, tuy nhiên nhiều di tích trên địa bàn vẫn đang chịu tác động của thời gian, thiên tai. Theo bà Võ Thị Minh Thảo, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội phường Phú Bài, một số hạng mục tại Bia Chiến tích và Chợ Kháng chiến đã xuống cấp; hạ tầng phục vụ tham quan như biển chỉ dẫn, bảng giới thiệu, công trình phụ trợ còn thiếu. Đối với Sông Hai Nhánh, việc khoanh vùng bảo vệ và đầu tư phát huy giá trị chưa được triển khai đồng bộ.
Đình Phù Bài đã xuất hiện tình trạng mái ngói hư hỏng, kết cấu gỗ suy yếu, cột kèo bị mối mọt, trong khi khu vực phía sau chưa có tường bao bảo vệ. Một số điện thờ, lăng mộ danh nhân cũng đang xuống cấp và chưa có quy hoạch bảo tồn lâu dài.
Bên cạnh di sản vật thể, việc bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể cũng đối mặt nhiều thách thức. Công tác sưu tầm, tư liệu hóa còn hạn chế, số người am hiểu nghi lễ truyền thống ngày càng ít, nguồn lực tổ chức lễ hội vẫn phụ thuộc chủ yếu vào ngân sách và sự đóng góp của cộng đồng. Đặc biệt, các lễ hội vẫn chưa được kết nối hiệu quả với hoạt động du lịch để tạo nên những sản phẩm đặc sắc.
Đánh thức tiềm năng từ du lịch cộng đồng
Theo ông Lê Bá Minh Hải, Chủ tịch UBND phường Phú Bài, thời gian qua địa phương đã đầu tư hệ thống biển chỉ dẫn, nâng cấp Bến đò Tân Ba, xây dựng nhà vệ sinh công cộng, hỗ trợ phát triển các mô hình homestay và nhiều sản phẩm trải nghiệm như chẻ tăm hương, chưng cất tinh dầu, làm nông dân, tham quan vườn nhà Ngoại. Tuyến đường vào khu rừng nguyên sinh Thủy Phù, điện thờ và lăng mộ Ngô Thù cũng được nâng cấp; khu vực Thác Đá Dăm được đầu tư bãi đỗ xe và một phần tuyến đường tiếp cận.
Tuy nhiên, hiệu quả khai thác vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Hạ tầng du lịch còn thiếu đồng bộ, chưa có không gian trưng bày lịch sử cách mạng tại Dương Hòa, hay khu giới thiệu văn hóa nông nghiệp truyền thống. Các sản phẩm du lịch cộng đồng còn nhỏ lẻ, hoạt động thiếu ổn định; việc kết nối tour tuyến, ứng dụng công nghệ số và quảng bá vẫn còn hạn chế. Những giá trị của nền văn minh lúa nước, hệ thống nông cụ truyền thống hay các tập quán canh tác lâu đời vẫn chưa được khai thác thành sản phẩm trải nghiệm hấp dẫn.
Để văn hóa thực sự trở thành nguồn lực phát triển, Phú Bài đang định hướng xây dựng các sản phẩm du lịch mang bản sắc riêng. Địa phương sẽ tiếp tục rà soát, lập hồ sơ xếp hạng các di tích đủ điều kiện; huy động nguồn lực để bảo quản, tu bổ và tôn tạo di tích; đồng thời số hóa tư liệu, xây dựng mã QR, hồ sơ điện tử và hệ thống thuyết minh nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, quảng bá.
Một trong những định hướng quan trọng là nghiên cứu xây dựng Không gian giới thiệu truyền thống lịch sử cách mạng Chiến khu Dương Hòa để trưng bày hiện vật, tư liệu, phục vụ giáo dục truyền thống và trở thành điểm đón tiếp du khách. Đầu tư hoàn thiện hạ tầng tại khu vực Thác Đá Dăm, xây dựng các điểm check-in, điểm ngắm cảnh, bổ sung hệ thống biển chỉ dẫn, bản đồ số và các công trình phụ trợ nhằm nâng cao trải nghiệm của du khách.
Địa phương cũng đặt mục tiêu hình thành hai tuyến du lịch đặc trưng. Tuyến du lịch văn hóa cộng đồng Làng Phù Bài sẽ kết nối hệ thống đình làng, điện thờ, lăng mộ, các lễ hội truyền thống, không gian văn hóa làng quê, ẩm thực, sản phẩm OCOP và các hoạt động trải nghiệm nông nghiệp. Nhà nông cụ Hợp tác xã Thủy Phù dự kiến được đầu tư thành không gian trưng bày nông cụ truyền thống, kết hợp hoạt động giáo dục và trải nghiệm nghề nông.
Trong khi đó, tuyến du lịch về nguồn Dương Hòa sẽ kết nối cụm di tích Chiến khu Dương Hòa, Chợ Kháng chiến, Sông Hai Nhánh với Thác Đá Dăm, vùng thanh trà, các điểm sinh thái, sản phẩm OCOP và những hoạt động trải nghiệm văn hóa cộng đồng. Bên cạnh đó, Phú Bài sẽ xây dựng các sản phẩm lưu niệm, quà tặng, ẩm thực, dịch vụ lưu trú cộng đồng và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quảng bá du lịch.