Tôi tò mò tìm đọc rất nhiều báo và có mấy nhận xét như sau:
Thứ nhất: Quán o Lợi bị phạt là lỗi không niêm yết giá theo qui định. Điều này chúng ta nên hiểu, quán o Lợi bị phạt là vì lỗi không rõ ràng. Anh bán giá bao nhiêu cũng được nhưng phải niêm yết để người tiêu dùng biết mà lựa chọn. Khi người tiêu dùng lựa chọn rồi thì, nếu có nhận xét, có lẽ người ta cũng chỉ: “Giá mình chọn mua như vậy có xứng đồng tiền bát gạo hay không”. Đây là một kinh nghiệm cần được rút ra, đặc biệt là khi phục vụ khách du lịch.
Nhân đây cũng có đôi lời về chuyện đắt hay rẻ. Chuyện giá cả dao động thường là có giới hạn nhưng cũng có lúc là vô giới hạn. Cách đây mấy năm chúng ta đã chẳng nghe truyền thông thông tin về một tô phở bò Kobe có giá đến 750 ngàn đồng (ở đây không đề cập đến chuyện có đúng như giá trị của nó hay không mà chỉ nói đến việc, một tô phở đắt như vậy nhưng vẫn có người chấp nhận). Trường hợp này tạm gọi là “dao động vô hạn” bởi vì nó quá khác so với mức bình thường.
Thông thường, chúng ta không lạ gì nhiều mặt hàng có rất nhiều loại giá khác nhau. Cũng chiếc áo Lacoste có giá bán đến 1,2 triệu một chiếc, nhưng cũng một cái áo như vậy (giống về hình thức bên ngoài) bán ở Lao Bảo chỉ vài trăm ngàn đồng. Một chai rượu vang mua đại lý có giá 400 ngàn đồng nhưng vô “hầm rượu vang” có giá hơn triệu là chuyện thường. Tức là chuyện kinh doanh nó không chỉ phụ thuộc vào bản thân sản phẩm mà còn nhiều yếu tố khác (thương hiệu như thế nào, chất lượng sản phẩm ra làm sao, chất lượng dịch vụ có tốt hay không; mặt bằng buôn bán có sang trọng hay không…). Nói về phở hoặc bún, chúng ta thấy giá dao động từ 25 -50%, thậm chí hơn nữa là chuyện thường. Một quán phở niêm yết giá, ví dụ: phở bò 30.000/tô; phở bò gà: 40.000đ/tô; phở đặc biệt: 50.000đ/tô. Như vậy chúng ta thấy, tô phở đặc biệt tăng so với tô phở bò đến gần 37,5%. Trong vụ bún o Lợi, có tờ báo đưa bún bình thường ở Huế dao động từ 25-40.000đ. Nếu chúng ta lấy tô bún mà O Lợi bán 60.000đ, tạm gọi là tô bún đặc biệt, thì nó hơn 40% (chênh nhau so với ví dụ nêu trên 2,5% (40% - 37,5%).
Một lý do nữa (dựa theo thông tin các báo đã đưa) cũng không cho chúng ta biết O Lợi bán một tô bún như vậy là đắt hay rẻ. Vì các báo không cho biết chất lượng cụ thể của tô bún như thế nào. Gọi là bún bò Huế, đó là tên gọi chung nhưng thật ra các nguyên vật liệu có thể thêm là giò heo, sườn heo… Mà giá heo hiện nay ai cũng biết là rất đắt. Và không phải miếng thịt heo nào cũng có giá như nhau – nạc khác, mỡ khác, giò khác, khoanh khác, thịt đùi khác… đó là chưa nói đến địa điểm kinh doanh (mặt bằng kinh doanh). Hơn nữa, ngay một người có tên tuổi phản ánh thông tin này cũng không thấy các báo đưa là anh ta có phản ứng ngay tại chỗ khi tính tiền với chủ quán!? Anh chỉ phản ánh lên Facebook và Hue S.
Song theo người viết bài này, những thông tin vừa nêu cũng “đáng giá” để những người kinh doanh buôn bán rút kinh nghiệm.
Thứ nhất: phải niêm yết rõ ràng. Nếu vì điều kiện nào đó không niêm yết được thì hãy thông báo (bằng miệng) cho khách biết để khách lựa chọn. Vì trong thời buổi hiện nay, chỉ một sự hiểu nhầm (chẳng hạn) đã làm ảnh hưởng rất lớn đến việc kinh doanh chứ chưa nói gì đến chuyện chặt chém. Đối với một vùng đất du lịch như Huế thì điều này lại cần thận trọng hơn.
Thứ hai: đối với những dịch vụ thông thường (như bán ăn sáng), người bán cũng nên tham khảo mặt bằng giá trên thị trường để đưa ra mức giá phổ biến phù hợp. Cái gì “đặc biêt” (như phở đặc biệt) phải thông báo rõ ràng. Điều này chỉ có tốt là vì nó tạo được thế cạnh tranh. Mà khách khi lựa chọn cũng rất hài lòng. Cái này mới hỗ trợ cho việc làm ăn lâu dài.
Nguyên Lê