 |
| Đồng chí Trần Sỹ Thanh, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương trình bày những nội dung chính của Quy định số 207-QĐ/TW, ngày 26/7/2026 về những điều đảng viên không được làm. Ảnh: quochoi.vn |
Bởi sau gần 5 năm, bối cảnh đã khác rất nhiều. Cuộc cách mạng chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ. Trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi cách con người tạo lập và lan truyền thông tin. Bộ máy chính quyền đang được sắp xếp theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả. Cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực bước sang giai đoạn mới với yêu cầu kiểm soát quyền lực chặt chẽ hơn. Trong bối cảnh ấy, những quy định dành cho đảng viên cũng phải được bổ sung để theo kịp thực tiễn.
Điều đáng chú ý đầu tiên là Quy định 207 không được xây dựng trên tinh thần "càng cấm càng tốt". Ngay phần mở đầu, văn bản khẳng định rất rõ: Quy định này không hạn chế tinh thần đổi mới sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung, lợi ích quốc gia - dân tộc. Đây là một thông điệp rất quan trọng.
Trong những năm gần đây, cùng với yêu cầu siết chặt kỷ luật, ở một số nơi đã xuất hiện tâm lý e ngại, sợ sai, né tránh trách nhiệm. Không ít cán bộ chọn cách không quyết định còn hơn quyết định sai; không ký còn hơn ký nhầm; trì hoãn công việc để tránh rủi ro. Điều đó cũng gây tổn hại không nhỏ cho sự phát triển.
Vì vậy, Quy định 207 đã xác lập một ranh giới rất rõ: Đảng khuyến khích cán bộ đổi mới, sáng tạo, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung, nhưng kiên quyết xử lý những ai lợi dụng danh nghĩa đổi mới để vụ lợi hoặc bao che cho sai phạm. Đồng thời, văn bản cũng nghiêm cấm chính biểu hiện "không làm", "làm cầm chừng", "né tránh", "đùn đẩy", "sợ trách nhiệm". Đây có thể xem là một trong những điểm mới có ý nghĩa nhất của quy định lần này.
Nếu phải chọn một nội dung phản ánh rõ nhất hơi thở của thời đại số thì đó chính là các quy định liên quan đến Internet, mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo.
Lần đầu tiên, một quy định về những điều đảng viên không được làm đề cập trực tiếp đến việc sử dụng hạ tầng Internet, mạng xã hội, nền tảng số và trí tuệ nhân tạo để tạo lập, phát tán thông tin sai sự thật. Đồng thời, phạm vi bảo vệ cũng được mở rộng từ "thông tin, tài liệu" sang cả dữ liệu của Đảng, Nhà nước và cơ quan, đơn vị. Đó là sự bổ sung rất kịp thời.
Ngày nay, chỉ với vài thao tác, AI có thể tạo ra văn bản, hình ảnh, giọng nói hoặc video giả rất khó phân biệt. Một bài viết sai sự thật, một đoạn video cắt ghép hay một bức ảnh được tạo bằng trí tuệ nhân tạo có thể lan truyền tới hàng triệu người chỉ sau vài giờ. Trong môi trường ấy, trách nhiệm của cán bộ, đảng viên không còn dừng ở việc "không nói sai", mà còn là không tiếp tay cho tin giả bằng cách chia sẻ, bình luận hoặc phát tán những nội dung chưa được kiểm chứng.
Đối với đội ngũ cán bộ làm báo chí, truyền thông, giáo dục, văn hóa hay quản lý dữ liệu công, yêu cầu này càng có ý nghĩa đặc biệt. Khi thông tin trở thành một loại tài nguyên chiến lược thì sự chuẩn mực trong phát ngôn, trong sử dụng mạng xã hội và AI cũng trở thành một tiêu chí đánh giá phẩm chất chính trị và đạo đức nghề nghiệp.
Một điểm nổi bật khác là Quy định 207 tiếp tục đi sâu vào kiểm soát quyền lực.
Nếu trước đây, nhiều hành vi tiêu cực được nhìn nhận chủ yếu ở góc độ tham nhũng vật chất, thì lần này văn bản mở rộng sang cả những biểu hiện tinh vi hơn như lợi ích nhóm, cục bộ, lạm quyền, hay việc thiết kế tiêu chí để tạo lợi thế cho một số tổ chức, doanh nghiệp hoặc cá nhân trong tiếp cận nguồn lực. Đó là bước tiến đáng chú ý về tư duy quản trị.
Trong thực tế, không phải mọi sai phạm đều bắt đầu từ phong bì hay những khoản tiền bất hợp pháp. Có những quyết định tưởng như hoàn toàn đúng quy trình nhưng lại được "đo ni đóng giày" cho một đối tượng cụ thể. Có những tiêu chí tuyển chọn, đấu thầu hoặc phân bổ dự án được thiết kế theo cách chỉ một doanh nghiệp có thể đáp ứng. Có những quy hoạch nhân sự được xây dựng để phục vụ lợi ích của một nhóm người. Những hành vi ấy rất khó nhận diện nếu chỉ nhìn vào kết quả cuối cùng, nhưng lại gây tổn hại lâu dài cho môi trường cạnh tranh lành mạnh và niềm tin của xã hội.
Bởi vậy, Quy định 207 không chỉ cấm hành vi tham nhũng, mà còn cấm cả việc tạo ra cơ chế dẫn tới tham nhũng.
Đáng chú ý không kém là yêu cầu đối với người đứng đầu. Văn bản không chỉ xử lý người trực tiếp vi phạm mà còn quy trách nhiệm đối với người biết sai phạm nhưng không báo cáo, không xử lý hoặc không chỉ đạo xử lý; người để người thân thích hoặc người khác lợi dụng uy tín, ảnh hưởng của mình để trục lợi; người bao che, né tránh hoặc đùn đẩy trách nhiệm. Điều này cho thấy trách nhiệm lãnh đạo ngày nay không chỉ là hoàn thành chỉ tiêu, mà còn là xây dựng văn hóa liêm chính trong cơ quan, đơn vị. Im lặng trước sai phạm cũng là một dạng sai phạm.
Đối với công tác cán bộ, Quy định 207 cũng gửi đi thông điệp mạnh mẽ.
Trong bối cảnh cả nước đang tiếp tục sắp xếp tổ chức bộ máy, văn bản bổ sung quy định không được lợi dụng quá trình này để bố trí người không đủ năng lực, uy tín vào những vị trí có quyền phân bổ nguồn lực. Đây là lời nhắc nhở rất kịp thời, bởi mỗi đợt cải cách bộ máy luôn đi kèm với sự thay đổi về vị trí, quyền hạn và lợi ích. Nếu không kiểm soát tốt, quá trình tinh gọn rất dễ bị lợi dụng để phục vụ lợi ích cá nhân hoặc lợi ích nhóm.
Nhìn tổng thể, Quy định 207-QĐ/TW không chỉ là danh mục những điều cấm. Đó là bức chân dung về chuẩn mực của người đảng viên trong giai đoạn phát triển mới: Vững vàng về bản lĩnh chính trị, chuẩn mực trên không gian số, liêm chính trong thực thi công vụ, minh bạch trong sử dụng quyền lực, chủ động hành động, dám đổi mới nhưng không vượt qua giới hạn của kỷ luật và pháp luật.
Mỗi giai đoạn phát triển đều đòi hỏi những chuẩn mực mới. Nếu Quy định 37 ra đời trong bối cảnh tăng cường chỉnh đốn Đảng và phòng, chống tham nhũng, thì Quy định 207 phản ánh yêu cầu cao hơn: Xây dựng một đội ngũ cán bộ không chỉ "không được làm điều sai", mà còn phải "làm đúng, làm hiệu quả và làm có trách nhiệm" trong một xã hội số, một nền hành chính hiện đại và một đất nước đang bước vào kỷ nguyên phát triển mới.
Đó cũng chính là giá trị lớn nhất của Quy định 207-QĐ/TW: không chỉ dựng lên những "hàng rào" để ngăn ngừa vi phạm, mà còn góp phần hình thành văn hóa liêm chính, trách nhiệm và hành động trong đội ngũ cán bộ, đảng viên - nguồn lực quyết định cho sự phát triển bền vững của đất nước trong những năm tới.