 |
| Ứng dụng công nghệ trong dựng phim tại Báo và Phát thanh, Truyền hình Huế. Ảnh: Hoàng Loan |
Báo cáo số 134-BC/TU của Thành ủy Huế về công tác tư tưởng sau 40 năm đổi mới nhấn mạnh: Đằng sau những thành tựu hữu hình là quá trình bền bỉ tạo dựng thống nhất trong Đảng, đồng thuận xã hội, củng cố niềm tin và khơi dậy ý chí phát triển. Công tác tư tưởng không chỉ tuyên truyền đường lối, chủ trương mà đã trở thành bộ phận quan trọng của năng lực lãnh đạo và quản trị phát triển.
Từ thống nhất nhận thức đến sức mạnh phát triển
Nhìn lại 40 năm, công tác tư tưởng của Huế đã hình thành hệ thống khá toàn diện từ giáo dục lý luận chính trị, nắm bắt dư luận xã hội; bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái.
Quan trọng hơn, công tác ấy ngày càng gắn với thực tiễn phát triển. Những chủ trương lớn không dừng trong nghị quyết mà chuyển thành nhận thức, chương trình hành động và đồng thuận xã hội. Công tác tuyên truyền được triển khai qua báo chí, phát thanh, truyền hình, văn hóa - văn nghệ và hệ thống thông tin cơ sở; phối hợp giữa tuyên giáo, chính quyền, mặt trận, đoàn thể, báo chí ngày càng được củng cố.
Huế từng bước xác lập con đường phát triển riêng: Không đánh đổi văn hóa, di sản, môi trường để lấy tăng trưởng; ngược lại, lấy văn hóa, di sản, bản sắc và con người làm nền tảng, nguồn lực và lợi thế cạnh tranh.
Hình thành nhận thức ấy trong xã hội là quá trình lâu dài của công tác tư tưởng.
Bối cảnh mới đặt ra yêu cầu hoàn toàn mới
Nếu yêu cầu lớn của những năm đầu đổi mới là giải phóng tư duy, củng cố niềm tin vào đường lối đổi mới, thì năm 2026, bài toán đã khác.
Huế bước vào giai đoạn phát triển mới với vị thế thành phố trực thuộc Trung ương. Không gian phát triển, quy mô quản trị, kỳ vọng của người dân và trách nhiệm bộ máy đều lớn hơn. Trong khi đó, chuyển đổi số, mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi căn bản môi trường thông tin.
Thành ủy cũng thẳng thắn chỉ ra những hạn chế: Phối hợp giữa một số cơ quan, đơn vị có lúc chưa chặt chẽ; ứng dụng công nghệ thông tin, mạng xã hội và chuyển đổi số trong tuyên truyền chưa thường xuyên; nắm bắt tình hình tư tưởng, dư luận xã hội đôi lúc chưa kịp thời; hoạt động của một bộ phận báo cáo viên, tuyên truyền viên ở cơ sở còn hạn chế.
Đó không chỉ là hạn chế cần khắc phục mà còn cảnh báo sự thay đổi của “mặt trận tư tưởng”. Nếu không chiếm lĩnh được không gian thông tin bằng sự chính xác, kịp thời và thuyết phục, khoảng trống ấy lập tức có thể được lấp đầy bằng tin giả, thông tin xuyên tạc và những cách diễn giải lệch lạc.
Báo chí phải trở thành lực lượng kiến tạo niềm tin
Trong bối cảnh đó, vai trò báo chí và truyền thông phải được nhìn nhận ở tầm mức mới.
Báo chí vẫn phải làm tốt chức năng thông tin, tuyên truyền, định hướng, nhưng như vậy chưa đủ. Báo chí của thời đại mới phải tham gia kiến tạo niềm tin xã hội. Niềm tin ấy không thể tạo bằng tuyên truyền một chiều mà phải xây dựng trên sự thật, minh bạch, khả năng giải thích chính sách và tinh thần đối thoại. Khi thành phố triển khai dự án lớn, điều chỉnh quy hoạch, bảo tồn di sản, giải phóng mặt bằng hay chính sách tác động trực tiếp đến người dân, báo chí không thể chỉ thông tin “thành phố đã quyết định gì”, mà phải giúp công chúng hiểu vì sao phải làm, lợi ích lâu dài, tác động có thể phát sinh và quyền lợi chính đáng được bảo đảm ra sao.
Đó chính là sự chuyển đổi từ “truyền đạt thông tin” sang “truyền thông chính sách”.
Với đô thị di sản như Huế, yêu cầu ấy càng cao. Mỗi vấn đề liên quan di sản, kiến trúc, cảnh quan, cây xanh, sông Hương hay không gian đô thị đều dễ dàng trở thành vấn đề dư luận. Báo chí phải đủ nhanh để cung cấp thông tin, nhưng cũng phải đủ sâu để lý giải; đủ sắc bén để đấu tranh với thông tin sai lệch nhưng đồng thời đủ cầu thị để phản ánh những ý kiến xác đáng từ xã hội.
Từ chạy theo dư luận đến dự báo dư luận
Đáng chú ý, Thành ủy yêu cầu ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong phân tích, dự báo tư tưởng, tâm trạng và dư luận xã hội. Đây là bước chuyển quan trọng của công tác tư tưởng thời đại mới: Từ xử lý thông tin sang quản trị thông tin; từ phản ứng với dư luận sang dự báo dư luận.
Báo chí Huế không thể đứng ngoài tiến trình này.
AI và dữ liệu lớn có thể hỗ trợ nhận diện sớm xu hướng dư luận, phát hiện những vấn đề người dân quan tâm, phân tích hiệu quả truyền thông và cá nhân hóa nội dung cho từng nhóm công chúng. Nhưng công nghệ chỉ là công cụ. Điều quyết định vẫn là bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp, năng lực kiểm chứng và trách nhiệm xã hội.
Trong thời đại AI, báo chí chính thống càng phải khẳng định giá trị cốt lõi thuật toán khó thay thế: sự tin cậy.
Tốc độ có thể thua mạng xã hội vài phút, nhưng báo chí không được phép thua về sự chính xác. Công nghệ có thể tạo ra hàng nghìn nội dung trong vài giây, nhưng không thể thay thế trách nhiệm của nhà báo trước xã hội và lịch sử.
Bối cảnh mới cũng đòi hỏi hiện đại hóa cơ sở vật chất, trang thiết bị, công nghệ số cho tuyên truyền, báo chí, xuất bản; phát huy vai trò của báo chí, văn học nghệ thuật, đội ngũ văn nghệ sĩ, nhà báo trên mặt trận tư tưởng. Đây chính là điều kiện quan trọng để xây dựng một hệ sinh thái truyền thông đủ mạnh trong kỷ nguyên số.
Kể câu chuyện về một Huế mới
Với Huế, báo chí còn sứ mệnh lớn hơn: kể câu chuyện về Huế cho người Huế, cả nước và thế giới.
Một thành phố trực thuộc Trung ương không chỉ cần hạ tầng, nguồn lực hay thể chế mới mà còn cần tâm thế mới của mỗi người dân.
Báo chí phải góp phần hình thành tâm thế ấy: niềm tự hào nhưng không tự mãn; trân trọng quá khứ nhưng không khép mình trong quá khứ; bảo tồn di sản nhưng không bảo thủ; tiếp nhận cái mới nhưng không đánh mất bản sắc.
Nếu công tác tư tưởng trong 40 năm đổi mới đã góp phần tạo dựng đồng thuận để Huế đi tới vị thế hôm nay, thì công tác tư tưởng và báo chí trong giai đoạn tới phải góp phần tạo nên khát vọng đưa Huế từ một thành phố giàu di sản trở thành một thành phố mạnh lên từ di sản.
Đó là chuyển đổi quan trọng nhất.
40 năm trước, công tác tư tưởng góp phần củng cố niềm tin vào đổi mới. Hôm nay, nhiệm vụ đặt ra cao hơn: củng cố niềm tin vào khả năng vươn lên của Huế trong vị thế mới.
Trên hành trình ấy, báo chí không chỉ làm nhiệm vụ đưa tin, càng không thể đứng bên lề để quan sát và phản ánh. Báo chí phải thực sự trở thành một lực lượng kiến tạo đồng thuận, bảo vệ niềm tin, khơi dậy khát vọng và đồng hành cùng sự phát triển.
Sức mạnh một thành phố không chỉ nằm ở công trình, con số tăng trưởng hay nguồn lực được huy động. Sức mạnh bền vững nhất nằm ở niềm tin của người dân vào con đường thành phố lựa chọn và ý chí cùng nhau biến khát vọng ấy thành hiện thực.