 |
| Nông dân phường Hóa Châu vừa làm vườn, vừa hướng dẫn khách trải nghiệm. |
Đưa nhịp sống thường ngày vào du lịch
Ở làng du lịch sinh thái Thủy Biều (phường Thủy Xuân), chúng tôi gặp bà Phan Thị Kim Liên đang hướng dẫn du khách làm những món ăn dân dã của người Huế. Công việc bếp núc quen thuộc nay giúp bà có thêm thu nhập và niềm vui khi đón khách. Có ngày khách đông, có buổi chỉ 2 - 3 người khách, bà Liên vẫn tận tình hướng dẫn từng công đoạn bằng kinh nghiệm nấu nướng. Với bà, đó là những việc đã quen tay nhưng lại là điều mới mẻ với khách, từ chọn nguyên liệu đến chế biến, thưởng thức món ăn.
“Tôi thường hướng dẫn khách làm các món ăn Huế như: vả trộn, bánh nậm, nem rán, mứt thanh trà… Mỗi món ăn, khách có dịp hiểu thêm về sản vật, bữa cơm và nếp sống của người Huế. Chủ nhà và khách cũng trở nên gần gũi hơn khi cùng làm, chờ đợi rồi thưởng thức thành quả. Từ công việc thường ngày, khi kết hợp phục vụ du lịch, gia đình tôi có thêm thu nhập”, bà Liên chia sẻ.
Những cách làm tương tự cũng mở ra cơ hội làm du lịch cho người dân ở nhiều vùng quê xứ Huế. Tại tổ dân phố Vân Thê, phường Thanh Thủy, bà Nguyễn Thị Kiềm (người làm du lịch cộng đồng) cùng những người dân trong thôn tổ chức các hoạt động làm nón lá, làm bánh để đón khách trong và ngoài nước.
Bà Kiềm giới thiệu, du khách có thể tìm hiểu và tham gia các công đoạn làm nón, cùng người dân làm những loại bánh dân dã như bánh tét, bánh bèo, bánh nậm, bánh lọc, bánh xèo. Qua những hoạt động gần gũi ấy, du khách có dịp tìm hiểu sâu hơn về văn hóa, ẩm thực và đời sống địa phương. Với người dân, đây cũng là cách gìn giữ nghề truyền thống, giới thiệu nét đẹp quê hương và tạo thêm thu nhập từ chính những kỹ năng, công việc đã gắn bó.
Sức hút từ những trải nghiệm chân thật
Huế có nhiều không gian để người dân tham gia làm du lịch. Đó là những làng nghề, nhà vườn, nông trại, vùng sản xuất nông nghiệp, vừa là nơi người dân sinh sống, làm việc, vừa có thể trở thành nơi du khách tìm hiểu đời sống địa phương.
Mỗi điểm đến có một câu chuyện, nét văn hóa riêng. Trong khu vườn là chuyện cây trái và mùa vụ; ở nông trại là cách gieo trồng, chăm sóc, thu hoạch các loại rau. Tại làng nghề, nguyên liệu, dụng cụ, kỹ năng và kinh nghiệm được trao truyền là câu chuyện để giới thiệu với khách. Với trải nghiệm nấu ăn, người làm du lịch có thể đưa khách đi chợ, chọn sản vật địa phương rồi cùng vào bếp chế biến những món ăn của gia đình.
Ông Nguyễn Văn Giang, Quản lý kỹ thuật Rơm Farm, phường Hương An cho hay: “Ở nông trại, những người nông dân đem kinh nghiệm trồng trọt hướng dẫn các đoàn khách trải nghiệm. Từ đây, nông sản có thêm đầu ra, kết hợp hoạt động trải nghiệm tạo thêm sinh kế cho người dân. Chúng tôi cũng phối hợp với chính quyền địa phương thường xuyên tổ chức các phiên chợ nông sản để bà con nông dân tham gia buôn bán, phục vụ người dân và du khách”.
Thực tế, các địa phương ở Huế có nhiều tiềm năng, nhưng không phải nơi nào cũng biết cách đưa đời sống thường ngày vào sản phẩm du lịch. Một số mô hình du lịch cộng đồng còn nặng hình thức “sân khấu hóa”, dàn dựng hoạt động để khách trải nghiệm, hoặc chỉ chú trọng tham quan, giới thiệu mô hình. Sản phẩm đơn điệu, na ná nhau, thiếu câu chuyện và cơ hội để khách cùng làm, cùng trò chuyện với người dân khiến những điểm đến này chưa thực sự hút khách. Một số mô hình du lịch cộng đồng ở xã Dương Hòa (nay là phường Phú Bài), phường Thanh Thủy, xã Khe Tre… trước đây chưa thực sự thành công là những ví dụ cho thấy yếu tố sản phẩm và cách xây dựng câu chuyện của sản phẩm rất quan trọng.
Ông Trần Quang Hào, Giám đốc Công ty CP Đầu tư & Dịch vụ Du lịch Huế (Huetourist), cho rằng du khách ngày càng có nhu cầu trải nghiệm sâu, hòa mình vào đời sống bản địa. Sức hấp dẫn nằm ở những hoạt động gần gũi, chân thật và cách giúp khách tham gia vào sinh hoạt của người dân.
Để làm được điều đó, người dân cần biết cách lựa chọn trải nghiệm và hỗ trợ du khách. Người nấu ăn cần chuẩn bị nguyên liệu, bố trí chỗ thực hành và chia các công đoạn để khách dễ làm theo. Người làm vườn cần chọn công việc phù hợp với mùa vụ, bảo đảm an toàn cho người tham gia, người thợ làm nghề truyền thống cần tính toán thời gian, vật liệu và công sức dành cho mỗi buổi hướng dẫn. Cách tổ chức cũng cần phù hợp với nhịp sinh hoạt của từng gia đình. Một buổi trải nghiệm muốn giữ được sự tự nhiên phải dựa trên công việc thực tế, được chuẩn bị chu đáo.
Nguồn khách ổn định là yếu tố quan trọng để người dân gắn bó lâu dài với du lịch. Một gia đình khó duy trì hoạt động nếu chỉ có vài đoàn khách ghé qua rồi thưa vắng. Điều đó đòi hỏi người làm du lịch ở địa phương cần có sự phối hợp thường xuyên với các đơn vị tổ chức tour. Kết nối chặt chẽ với doanh nghiệp lữ hành giúp họ chủ động chuẩn bị, sắp xếp công việc và tính toán khoản thu tương xứng với công sức bỏ ra.