 |
| Ông Nguyễn Văn Hòa, TDP An Hải ngày nào cũng kiểm tra tàu dù đã nằm bờ hơn một năm nay. |
Tàu kẹt trên bến
Giữa cái nắng tháng Bảy, khu vực neo đậu tàu cá Thuận An trầm lắng hơn thường lệ. Nhiều tàu phủ bạt, cửa cabin khóa kín, thân tàu hoen gỉ sét sau nhiều tháng không hoạt động. Đứng trên chiếc tàu của mình, ông Ngô Đức Cư, tổ dân phố (TDP) Phú Thuận không giấu được sự sốt ruột. Từ tháng 10/2025 đến nay, con tàu trị giá hàng tỷ đồng của gia đình ông vẫn chưa thể rời bến. Chín lao động từng gắn bó với những chuyến đi biển với gia đình ông phải tạm nghỉ hoặc tìm việc khác để mưu sinh.
Ông Ngô Đức Cư cho biết đã nhiều lần sửa chữa tàu, hoàn thiện hồ sơ để được đăng kiểm, nhưng đến nay phương tiện vẫn chưa thể hoạt động trở lại. “Tàu để càng lâu càng hư hỏng, máy móc xuống cấp, anh em bạn thuyền thì không có việc làm. Chúng tôi chỉ mong được hướng dẫn cụ thể để khắc phục những gì còn thiếu, đủ điều kiện thì cho tàu ra khơi trở lại”, ông Cư mong mỏi.
Ông Nguyễn Văn Hòa, TDP An Hải cũng để tàu nằm bờ hơn một năm nay. Không thể ra khơi, cũng không thể chuyển nhượng phương tiện vì chưa hoàn thiện hồ sơ pháp lý. Ngư dân nhiều năm gắn bó với biển giờ phải đi làm phụ hồ để trang trải cuộc sống. Điều khiến ông Hòa lo lắng nhất không chỉ là khoản đầu tư hàng trăm triệu đồng đang “đắp chiếu”, mà còn là nguy cơ mất an toàn khi tàu phải neo bờ quá lâu. “Nắng nóng kéo dài như thế này thật sự đáng lo. Tàu nằm bờ lâu, máy móc, dây điện xuống cấp, chỉ cần một sơ suất là có thể xảy ra cháy nổ. Cứ nhìn tài sản của mình xuống cấp từng ngày mà xót”, ông Hòa nói.
Theo nhiều ngư dân, không ít tàu đã được đầu tư sửa chữa nhưng vẫn chưa đủ điều kiện đăng kiểm. Mỗi ngày nằm bờ, phương tiện tiếp tục xuống cấp trong khi chủ tàu vẫn phải gánh các khoản chi phí duy trì. Trong khi đối với nhiều gia đình ở Thuận An, mỗi con tàu là tài sản được tích góp qua nhiều năm bám biển. Khi phương tiện phải nằm bờ kéo dài, thiệt hại không chỉ là giá trị con tàu xuống cấp mà còn là sinh kế của cả gia đình và việc làm của nhiều lao động đi biển.
Theo UBND phường Thuận An, trên địa bàn có khoảng 30 tàu cá hết hạn đăng kiểm hoặc chưa đủ điều kiện hoàn tất thủ tục để xuất bến. Không chỉ những chủ tàu bị ảnh hưởng, hàng chục lao động trực tiếp đi biển cũng mất việc hoặc phải chuyển sang những công việc thời vụ với thu nhập bấp bênh.
Gỡ vướng từ điều kiện kỹ thuật đến năng lực đăng kiểm
Ông Nguyễn Văn Thuận, Phó Chủ tịch UBND phường Thuận An cho biết, hiện nay, trên địa bàn TP. Huế không còn đơn vị thực hiện đăng kiểm tàu cá. Muốn đăng kiểm, ngư dân phải liên hệ các đơn vị từ TP. Đà Nẵng, Quảng Trị, thậm chí Đắk Lắk hoặc Khánh Hòa đến thực hiện. Điều này khiến quá trình đăng kiểm bị động, kéo dài thời gian và phát sinh thêm nhiều chi phí.
Qua tìm hiểu thực tế, việc thiếu đơn vị đăng kiểm tại chỗ chỉ là một phần nguyên nhân. Lý do lớn hơn nằm ở việc nhiều tàu chưa đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật theo quy định hiện hành.
Ông Trần Quang Nhất, Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản TP. Huế cho biết, nhiều tàu cá được cải hoán từ nhiều năm trước nhưng sử dụng máy không có hồ sơ nguồn gốc hoặc thay đổi kết cấu không đúng quy định.
Theo quy định hiện hành, để được đăng kiểm, chủ tàu phải thực hiện cải hoán, thay thế hoặc bổ sung các hồ sơ kỹ thuật còn thiếu. Tuy nhiên, kinh phí để hoàn thiện có thể lên tới hàng trăm triệu đồng, vượt quá khả năng của nhiều hộ dân, nhất là trong bối cảnh tàu đã phải nằm bờ nhiều tháng, không có nguồn thu.
Dù còn nhiều vướng mắc về kỹ thuật và thủ tục, việc rà soát, tháo gỡ khó khăn cho từng phương tiện đã được chính quyền địa phương triển khai trong thời gian qua. Việc rà soát, tháo gỡ theo từng trường hợp đang từng bước giúp những tàu đủ điều kiện sớm quay trở lại hoạt động, đồng thời tạo cơ sở để xử lý các trường hợp còn vướng mắc. “Thời gian qua, chính quyền địa phương đã phối hợp với cơ quan chuyên môn rà soát, phân loại từng trường hợp để tháo gỡ. Đến nay, một số tàu đủ điều kiện đã hoàn tất thủ tục và hoạt động trở lại. Chúng tôi sẽ tiếp tục đồng hành với ngư dân để xử lý dứt điểm các trường hợp còn lại”, ông Nguyễn Văn Thuận cho biết.
Theo Chi cục Thủy sản TP. Huế, cùng với việc thực hiện các quy định chống khai thác IUU, Chi cục sẽ tiếp tục hướng dẫn từng trường hợp, kết nối đơn vị đăng kiểm để hỗ trợ ngư dân hoàn thiện hồ sơ; đồng thời tư vấn giải bản hoặc chuyển đổi nghề đối với những tàu không còn đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật.
Điều ngư dân mong mỏi nhất lúc này không phải là nới lỏng quy định, mà là có một lộ trình rõ ràng để họ biết cần khắc phục những gì, hoàn thiện hồ sơ ra sao và trong bao lâu có thể đưa tàu trở lại biển. Bởi với họ, chỉ khi những con tàu đủ điều kiện rời bến, cuộc sống của người dân vùng biển Thuận An mới thực sự trở lại đúng nhịp mưu sinh vốn có.