Tình hình bệnh tim mạch liên quan đến việc sử dụng thuốc lá hiện nay
Bệnh tim mạch hiện nay là một trong những bệnh lý mãn tính phổ biến nhất và chiếm 34,5 % tử vong chung trên toàn thế giới. Ở nước ta hiện nay vẫn chưa có công bố chính thức nào về tỷ lệ bệnh lý tim mạch do thuốc lá gây ra. Tuy nhiên nhiều nghiên cứu đã công bố đều cho thấy rằng tỷ lệ mắc các bệnh lý tim mạch ngày càng tăng và ngày càng trẻ hóa. Tăng huyết áp ở Việt Nam gần đây có tỷ lệ 25,1 % năm 2008. Theo dự tính của Tổ chức Y tế thế giới từ năm 2000 - 2025 tỷ lệ tăng huyết áp sẽ tăng khoảng 24 % ở các nước phát triển và 60 % ở các nước đang phát triển. Kèm theo tăng huyết áp các bệnh lý tim mạch khác liên quan không kém là đột quỵ não và bệnh động mạch vành cũng gia tăng đáng lo ngại. Thuốc lá là nguyên nhân hàng đầu gây đột tử ở Mỹ và chịu trách nhiệm khoảng 140.000 đột tử hàng năm do bệnh mạch vành trên 1/10 tử vong do bệnh tim mạch, năm 2005 (Ezzati và Cs). Bệnh mạch vành đến năm 2003 tỉ lệ này là 11,2%, năm 2005 là 18,8% và năm 2007 lên đến 24%.
Còn tai biến mạch máu não hay còn gọi là đột quỵ não ở vùng Đông nam Á có tỷ lệ hiện mắc 500-690/100.000 dân, cao hơn ở Hoa Kỳ và Pháp. Có rất nhiều nghiên cứu dịch tể học về tai biến mạch máu não và các tác giả đã đưa ra tỷ lệ hiện mắc dao động từ 64 đến 415/100.000 dân mỗi năm.
Thuốc lá là một trong rất nhiều những yếu tố nguy cơ mắc bệnh và tử vong tim mạch. Các nguy cơ này tăng lên tỷ lệ thuận với khối lượng và thời gian người bệnh hút thuốc. Hút chủ động (80 %) hay thậm chí hút thụ động (30 %) đều làm tăng nguy cơ bệnh động mạch vành. Theo trung tâm kiểm soát và dự phòng bệnh tật của Mỹ, thuốc lá chịu trách nhiệm 33 % tất cả tử vong do bệnh tim mạch và 20 % tử vong do các bệnh tim thiếu máu (2008).
Những người hút thuốc lá thì nguy cơ sẽ bị những tổn thương đến tim mạch
Hút thuốc là nguyên nhân gây ra xơ vữa động mạch. Thuốc lá làm tăng nhanh quá trình vữa xơ động mạch từ đó gây nên các bệnh lý tim mạch.
Trên toàn thân, thuốc lá gây nên tăng huyết áp bản thân khói thuốc trực tiếp làm tăng huyết áp và gián tiếp qua xơ vữa động mạch làm tăng huyết áp và làm giảm tác dụng của thuốc điều trị tăng huyết áp nên huyết áp rất dao động và khó kiểm soát tốt ở người có hút thuốc lá.
Trên tim, thuốc lá gây nên bệnh động mạch vành: Cơn đau thắt ngực, nhồi máu cơ tim, suy tim...,
Trên não thuốc lá gây ra tai biến mạch não: Nhồi máu não, xuất huyết não, bệnh não do cao huyết áp và tai biến mạch não thoáng qua.
Trên động mạch ngoại biên thuốc lá gây ra phình động mạch chủ, động mạch chủ ngực, hay động mạch chủ bụng và bệnh viêm tắc động mạch ngoại biên ở tay và chân mà khi nặng thường phải cắt cụt tay chân (hay còn gọi là bệnh buerger) ...
Phan Đăng Tâm – Trung tâm TTGDSK