Nghệ sĩ sáng tạo với tranh Trúc chỉ
Vi phạm trong triển lãm
Tuần lễ nghệ thuật đương đại “Nổ cái bùm” diễn ra trong tháng 7 là sự kiện nghệ thuật thú vị, thu hút đông đảo nghệ sĩ trẻ từ Nam ra Bắc tham gia. Giới thiệu nhiều loại hình nghệ thuật đương đại trong nhiều không gian, chương trình thu hút sự quan tâm của đông đảo công chúng. Tiếp cận mô hình triển lãm một cách tươi mới và thoải mái, sự kiện nghệ thuật này hoàn toàn trao quyền cho nghệ sĩ, để nghệ sĩ tự do sáng tạo, tự tổ chức và lựa chọn tác phẩm giới thiệu đến công chúng.
Bên cạnh những tác động tích cực, công tác tổ chức của “Nổ cái bùm” vẫn chưa thật sự hoàn chỉnh khi chương trình họp báo chưa xin phép Sở Thông tin và Truyền thông theo quy định. Nếu không có sự ngăn chặn kịp thời của cơ quan chức năng thì một số tác phẩm không nằm trong danh mục được cấp phép đã được giới thiệu tại chương trình.
Dù đã có hướng dẫn, nhưng một số triển lãm mỹ thuật khác cũng mắc các lỗi trong quá trình tổ chức, như: triển lãm tác phẩm không đúng nội dung ghi trong giấy phép, treo thêm tác phẩm ngoài danh mục được cấp phép, một số triển lãm nhỏ không xin phép...
Ông Nguyễn Văn Hà, Chánh Thanh tra Sở Văn hóa và Thể thao cho hay, Thanh tra sở đã phối hợp với các cơ quan có liên quan tiến hành làm việc với các tổ chức, cá nhân để ngăn chặn, không để triển lãm xuất hiện các tác phẩm không nằm trong danh mục đã được cấp phép. Với những triển lãm có thiếu sót, các cơ quan chức năng đã kịp thời nhắc nhở, chấn chỉnh và hướng dẫn thực hiện theo đúng các quy định của pháp luật. Trường hợp đã tuyên truyền, nhắc nhở mà vẫn vi phạm thì sẽ tiến hành xử phạt vi phạm hành chính, đồng thời áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả, như buộc tháo dỡ hoặc tiêu hủy các tác phẩm vi phạm.
Tạo điều kiện cho nghệ sĩ
Trong quá trình thẩm định tác phẩm, nhiều tác phẩm mỹ thuật không được Sở Văn hóa và Thể thao cấp phép triển lãm do có nội dung chưa phù hợp. Một số nghệ sĩ cho rằng, việc thẩm định, cấp phép phần nào hạn chế sự sáng tạo của nghệ sĩ. “Nếu phải được cấp phép mới được giới thiệu tác phẩm đến công chúng thì nghệ sĩ không thể thoải mái đưa ra tiếng nói đa chiều của mình, khiến chất lượng tác phẩm, năng lượng của nghệ sĩ và môi trường nghệ thuật cũng bị giảm xuống. Tôi nghĩ, nên bỏ việc thẩm định để nghệ sĩ tự do sáng tác và công chúng tiếp cận. Nếu tác phẩm nghệ thuật không có chất lượng thì chẳng ai muốn xem, Nhà nước không cần phải có quy trình này”, nghệ sĩ M. nói.
Theo quan điểm của họa sĩ Nguyễn Thiện Đức, Chủ tịch Hội Mỹ thuật tỉnh, việc thẩm định, kiểm duyệt là đương nhiên, không riêng gì tác phẩm mỹ thuật. Bởi vì, tác phẩm đã đưa ra giới thiệu với công chúng phải có giá trị nhất định và theo quy chuẩn của xã hội. Không riêng gì ở Việt Nam, ở nước ngoài cũng kiểm duyệt, không có chuyện nghệ sĩ muốn làm gì thì làm.
“Điều đó không hạn chế sáng tạo của nghệ sĩ, nghệ sĩ cứ làm việc, sáng tác nhưng khi đưa ra giới thiệu là phải có quy chuẩn. Xã hội vốn có những quy chuẩn nên quy định này là hợp lý chứ không phải cấm cản. Hội đồng thẩm định không can thiệp sâu vào chất lượng nghệ thuật mà chỉ quan tâm các yếu tố: không kích động bạo lực, không vi phạm thuần phong mỹ tục, xuyên tạc, những vấn đề nhạy cảm liên quan đến an ninh chính trị - xã hội... Hoạt động cấp phép đã giản lược nhiều so với trước đây. Các quy định của ngành văn hóa cũng không phải quá khắt khe mà luôn động viên, kích thích, ủng hộ những hoạt động mang tính sáng tạo của nghệ sĩ”, họa sĩ Nguyễn Thiện Đức nhấn mạnh.
Để tạo điều kiện cho các tổ chức, cá nhân, quy trình cấp phép tổ chức triển lãm mỹ thuật khá đơn giản. Khi một tổ chức, cá nhân có nhu cầu đề nghị cấp giấy phép triển lãm thì chuẩn bị bộ hồ sơ thủ tục hành chính theo quy định, gửi đến Sở Văn hóa và Thể thao thông qua Trung tâm Hành chính công tỉnh, sau đó Sở Văn hóa và Thể thao sẽ thụ lý hồ sơ, xử lý và trả kết quả. Nghệ sĩ cũng có thể nộp đơn trực tuyến qua website của Trung tâm Hành chính công tỉnh. Hoạt động cấp phép triển lãm mỹ thuật được thực hiện theo quy định tại Nghị định 113/2013/NĐ-CP ngày 2/10/2013 về hoạt động triển lãm.
“Với quan điểm hỗ trợ tối đa cho nghệ sĩ hoạt động, sáng tạo nghệ thuật theo quy định của pháp luật; hồ sơ đề nghị cấp phép tổ chức triển lãm mỹ thuật của các tổ chức, cá nhân được Sở Văn hóa và Thể thao tiếp nhận, xử lý một cách nhanh chóng, đúng quy định. Những tác phẩm với nội dung, hình thức thể hiện có chứa các yếu tố nhạy cảm, phức tạp, cần cân nhắc kỹ thì sở sẽ mời hội đồng nghệ thuật gồm các chuyên gia trong lĩnh vực tham gia tư vấn, thẩm định. Các tác phẩm được hội đồng đánh giá một cách khách quan, khoa học; tác phẩm nào không vi phạm quy định của pháp luật, sở xem xét cấp phép để nghệ sĩ triển lãm, giới thiệu đến công chúng; tác phẩm nào vi phạm thì không cấp phép, nêu rõ lý do”, họa sĩ Đỗ Văn Lân, Phó Trưởng Phòng Quản lý văn hóa, Sở Văn hóa và Thể thao thông tin.
Bài, ảnh: Minh Hiền