Bảo đảm điều tra tai nạn lao động khách quan
Đại biểu Nguyễn Thị Sửu, Phó Trưởng đoàn ĐBQH chuyên trách TP. Huế tán thành sửa đổi Luật An toàn, vệ sinh lao động nhằm phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp và tăng cường bảo vệ người lao động. Đại biểu nhấn mạnh yêu cầu điều tra tai nạn lao động phải khách quan, xác định đúng nguyên nhân, trách nhiệm và giải quyết đầy đủ quyền lợi người bị nạn.
 |
| Đại biểu Nguyễn Thị Sửu tán thành sửa đổi Luật An toàn, vệ sinh lao động. Ảnh: Đoàn ĐBQH thành phố cung cấp |
Về điều tra tai nạn lao động, đại biểu cho rằng quy định người sử dụng lao động thành lập đoàn điều tra đối với một số vụ tai nạn tại cơ sở tiềm ẩn nguy cơ xung đột lợi ích, bởi doanh nghiệp vừa chịu trách nhiệm bảo đảm an toàn, vừa trực tiếp điều tra. Do đó, cần quy định rõ yêu cầu khách quan, thành phần chuyên môn của đoàn điều tra và sự tham gia của đại diện công đoàn. Trường hợp có khiếu nại, tố cáo hoặc căn cứ cho thấy kết quả điều tra thiếu khách quan, cơ quan chuyên môn cấp tỉnh phải kiểm tra, quyết định điều tra lại.
Đối với lao động không theo hợp đồng, đại biểu đề nghị làm rõ trách nhiệm xác minh của cơ quan chuyên môn cấp tỉnh. Biên bản do UBND cấp xã lập chỉ nên được xem là tài liệu ban đầu, không thay thế kết luận xác minh nguyên nhân và trách nhiệm. Cơ quan chuyên môn cần tiếp nhận, đánh giá hồ sơ, hướng dẫn bổ sung chứng cứ và thông báo kết quả bằng văn bản.
Đại biểu cũng kiến nghị hoàn thiện quy định phối hợp giữa cơ quan điều tra, cơ quan tố tụng và bảo hiểm xã hội khi vụ tai nạn lao động có dấu hiệu tội phạm. Việc chuyển hồ sơ để xử lý hình sự không đồng nghĩa với tạm dừng giải quyết quyền lợi của người bị nạn. Cần thông báo tiến độ, kết quả cho người lao động và thân nhân; xác định rõ đầu mối, thời hạn và trách nhiệm giải quyết chế độ trong các trường hợp khởi tố, không khởi tố hoặc đình chỉ vụ án.
Về thanh tra, kiểm tra an toàn, vệ sinh lao động, đại biểu đề nghị bổ sung nguyên tắc kiểm tra dựa trên mức độ rủi ro, ngành nghề, quy mô và lịch sử tuân thủ. Các cơ sở sử dụng thiết bị nâng, nồi hơi, hóa chất nguy hiểm cần được ưu tiên kiểm tra, có sự tham gia của chuyên gia khi cần thiết. Kết luận kiểm tra phải xác định biện pháp, thời hạn khắc phục và cơ quan theo dõi thực hiện.
Không chuyển rủi ro cải cách chính sách sang người lao động
Đại biểu Nguyễn Tiến Nam, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP. Huế đề nghị cải cách thủ tục hành chính phải đi đôi với cơ chế hậu kiểm và trách nhiệm liên đới.
Đối với hoạt động cho thuê lại lao động, đại biểu cho rằng nếu bãi bỏ giấy phép tiền kiểm mà không thiết lập công cụ quản lý thay thế sẽ tạo khoảng trống pháp lý, khiến người lao động đối mặt với nguy cơ bị nợ lương, bảo hiểm xã hội khi doanh nghiệp bỏ trốn.
 |
| Đại biểu Nguyễn Tiến Nam tham gia thảo luận ở hội trường. Ảnh: Đoàn ĐBQH thành phố cung cấp |
Đại biểu đề nghị sửa đổi các Điều 52, 53, 54 Bộ luật Lao động theo hướng quy định rõ trách nhiệm của doanh nghiệp cho thuê và bên thuê lại lao động; cơ chế giải tỏa khẩn cấp tiền ký quỹ để ưu tiên thanh toán tiền lương, bảo hiểm xã hội cho người lao động trong trường hợp doanh nghiệp vi phạm, bỏ trốn.
Đối với dịch vụ việc làm trực tuyến, cần luật hóa nghĩa vụ xác thực danh tính nhà tuyển dụng và công khai trạng thái hoạt động trên Sàn giao dịch việc làm quốc gia, giúp người tìm việc có thông tin kiểm chứng trước khi giao dịch.
Về bảo hiểm xã hội, đại biểu đánh giá việc chưa vội mở rộng diện tham gia bắt buộc đối với người làm việc trên nền tảng số khi hạ tầng dữ liệu và cơ chế thu đóng chưa hoàn thiện là phù hợp với thực tiễn. Chính phủ cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện quy định trong quá trình sửa đổi toàn diện Luật Bảo hiểm xã hội.
Đối với việc đầu tư Quỹ Bảo hiểm xã hội, đại biểu đề nghị luật hóa bốn nguyên tắc: an toàn, bảo toàn quỹ, hiệu quả, minh bạch và trách nhiệm giải trình. Việc mở rộng danh mục đầu tư, trong đó có gửi tiền tại các ngân hàng thương mại, phải bảo đảm khả năng thanh khoản và chi trả dài hạn. Đồng thời, chuyển đổi số trong thực hiện chính sách an sinh cần tính đến khả năng tiếp cận của người cao tuổi, người khuyết tật và người dân ở địa bàn khó khăn.
Đại biểu Nguyễn Tiến Nam cũng đề nghị nâng cao chất lượng lồng ghép bình đẳng giới trong xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, yêu cầu cơ quan soạn thảo đánh giá tác động trên cơ sở số liệu thống kê phân tách giới tính. Với hoạt động Chữ thập đỏ, cần nghiên cứu cơ chế tài chính hành động sớm trước thảm họa và xây dựng Cổng nhân đạo số quốc gia để công khai nguồn lực cứu trợ.
Đối với lĩnh vực lưu trữ, đại biểu đề nghị bổ sung tiêu chuẩn về nhân thân đối với người trực tiếp kinh doanh, thực hiện dịch vụ lưu trữ, nhằm bảo đảm an toàn tài liệu, dữ liệu và bí mật nhà nước.
Giải trình tại phiên thảo luận, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết, cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu ý kiến đại biểu để hoàn thiện các dự án luật. Dự thảo Luật Bảo hiểm xã hội dự kiến bổ sung nguyên tắc an toàn, bảo toàn, bền vững, hiệu quả và minh bạch trong đầu tư quỹ; đồng thời quy định cơ chế đánh giá, lựa chọn, giám sát và kiểm soát rủi ro.
Đối với việc bãi bỏ điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực cho thuê lại lao động, dịch vụ lưu trữ và dịch vụ việc làm, Bộ trưởng khẳng định chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm không đồng nghĩa chấm dứt quản lý nhà nước. Cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế hậu kiểm, làm rõ trách nhiệm, bảo đảm không tạo khoảng trống pháp lý.
Kết luận phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh cho rằng, các ý kiến của đại biểu là cơ sở để cơ quan chủ trì soạn thảo và cơ quan thẩm tra tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu, giải trình, hoàn thiện các dự án luật trước khi trình Quốc hội xem xét, thông qua.