|
| Toàn cảnh hội thảo |
Hội thảo nhận được 50 bài viết, trong đó 34 bài được tuyển chọn, biên tập và in trong kỷ yếu. Nội dung được cấu trúc thành 5 mảng vấn đề lớn: Nhân vật lịch sử thời Tây Sơn; Di tích, tín ngưỡng và không gian văn hóa; Tư liệu lịch sử, gia phả và làng xã; Kinh tế, xã hội và nghệ thuật; Triều đại và bang giao quốc tế.
Ngoài tham luận tiếp cận các nhân vật lịch sử, các nghiên cứu khảo sát hệ thống di tích, địa danh, truyền thuyết liên quan đến Hoàng đế Quang Trung tại Quảng Trị; phân tích không gian ký ức về chiến thắng Ngọc Hồi - Đống Đa tại Chùa Bộc; làm rõ ý nghĩa biểu tượng của bộ ba linh tượng Quang Trung - Ngô Thì Nhậm - Ngô Văn Sở trong không gian thờ tự. Qua đó, các tác giả nhấn mạnh vai trò của chùa chiền, làng xã và dòng họ trong việc lưu giữ ký ức lịch sử.
Tại Huế, câu chuyện thờ phụng Hoàng đế Quang Trung trong không gian đô thị Cố đô cũng được đặt ra với nhiều góc nhìn đa chiều. Những “địa chỉ ký ức” như lăng mộ, nhà thờ họ, miếu thờ, dù khiêm nhường về quy mô, lại chứa đựng hệ thống nghi lễ và truyền ngôn bền bỉ, góp phần bảo tồn mạch nguồn lịch sử qua nhiều thế hệ.
Một số tham luận nghiên cứu về kinh tế, xã hội và nghệ thuật cho thấy diện mạo đa chiều của xã hội thời Tây Sơn. Nghiên cứu tiền tệ giai đoạn 1778 - 1802 làm rõ tư duy quản trị và khẳng định chủ quyền qua cải tổ tiền tệ. Tư liệu về đóng thuyền cho thấy vai trò trụ cột của thủy quân trong sức mạnh quân sự Tây Sơn.
Ở tầm vĩ mô, các tham luận về giới hạn nội tại của triều đại, về vai trò chuyển tiếp của phong trào Tây Sơn đối với sự hình thành vương triều Nguyễn, cũng như hoạt động ngoại giao với triều Thanh đã đặt Tây Sơn trong quan hệ nội tại triều đại, chuyển tiếp lịch sử, bang giao quốc tế. Qua đó khẳng định Tây Sơn vừa là một chủ thể chính trị độc lập, vừa là mắt xích quan trọng trong tiến trình lịch sử Việt Nam.
Tại hội thảo, các đại biểu đề xuất nhiều giải pháp nhằm bảo vệ các “địa chỉ ký ức”, gồm lăng mộ, nhà thờ dòng họ, những không gian đang lưu giữ nhiều tư liệu và dấu tích quan trọng liên quan đến thời kỳ Tây Sơn. Các ý kiến cũng kiến nghị cần đưa những tư liệu mới từ gia phả, bài vị và hệ thống tài liệu làng xã vào dòng chảy nghiên cứu chính thống, qua đó đối chiếu, tham chiếu với chính sử, góp phần bổ khuyết và giảm thiểu những khoảng trống trong nhận thức lịch sử.