 |
| Các nghệ sĩ biểu diễn tại chương trình "Hương sắc Việt Nam". |
Đơn cử như một tiết mỹ thuật có thể được trang bị đầy đủ máy chiếu, phần mềm vẽ, ứng dụng AI hỗ trợ tạo hình,... nhưng mục tiêu cần hướng đến sau mỗi chương trình học là giúp học sinh có những hiểu biết về kiến thức hội họa nói chung, hình thành kỹ năng tiếp nhận, đánh giá về những giá trị văn hóa truyền thống nói riêng, từ đó biết rung động trước vẻ đẹp của một hoa văn cổ, nhận ra dấu ấn riêng trong một sản phẩm thủ công của từng vùng đất. Vì thế, nền tảng văn hóa của người học vẫn là yếu tố cốt lõi, công nghệ càng phát triển, nền tảng văn hóa của người học càng cần được bồi đắp vững vàng.
Chương trình giáo dục phổ thông hiện hành đặt ra yêu cầu giáo dục nghệ thuật gắn với khả năng quan sát, cảm thụ, sáng tạo, đồng thời giúp học sinh tôn trọng, kế thừa giá trị văn hóa, nghệ thuật dân tộc và tiếp cận thẩm mỹ của thời đại.
Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành quy định cho phép các trường phổ thông mời chuyên gia, nghệ nhân, nghệ sĩ tham gia giảng dạy, tuy nhiên hiệu quả đạt được phụ thuộc rất lớn vào phương thức tổ chức.
Nếu nghệ nhân chỉ đến biểu diễn trong một buổi giao lưu, học sinh vẫn đóng vai trò là người xem, mà chưa có sự nhập cuộc thật sự. Nhưng khi nghệ nhân cùng giáo viên tham gia vào quá trình dạy học, làm người kể chuyện, hướng dẫn thực hành, thiết kế hoạt động phù hợp lứa tuổi và mục tiêu bài học, thì ý nghĩa của việc truyền dạy được nâng lên rất nhiều.
Đưa nghệ thuật truyền thống vào trường học, quan trọng hơn cả là tạo cơ hội để học sinh được gặp, được hiểu, được thực hành và sáng tạo. Mỗi địa phương có thể bắt đầu từ chính nguồn lực sẵn có: Nghệ nhân, bảo tàng, nhà hát, làng nghề, câu lạc bộ, loại hình nghệ thuật đặc trưng,… Khi người trẻ ý thức được về cái hay, cái đẹp ngay trên quê hương mình, các giá trị văn hóa dân tộc không còn là câu chuyện trừu tượng, khó tiếp nhận.
Trí tuệ nhân tạo có thể giúp giáo viên và học sinh tìm tư liệu, thử nghiệm hình ảnh, âm thanh, hay tiếp cận những di sản khó trải nghiệm trực tiếp. Nhưng nếu người học chỉ nhập vài câu lệnh rồi nhận kết quả là một sản phẩm do AI tạo nên, thì phần việc quan trọng nhất của giáo dục có nguy cơ bị bỏ qua, đó là khơi gợi khả năng quan sát, cảm nhận, thử nghiệm, không sợ mắc lỗi và hình thành cách biểu đạt riêng.
Một sản phẩm có thể chưa ưng ý nhưng học sinh tự giải thích được vì sao chọn họa tiết, chất liệu ấy, tự mình đi qua cả quá trình thực hiện, đôi khi còn giá trị hơn một sản phẩm bắt mắt mà phần lớn do thuật toán làm thay. Bởi vậy yêu cầu đặt ra với một giờ học nghệ thuật hiện đại, không phải đã dùng bao nhiêu công nghệ, mà công nghệ có giúp người học hiểu sâu hơn, sáng tạo chủ động hơn hay không.
Trong môi trường số, người trẻ mỗi ngày tiếp xúc với vô vàn sản phẩm và xu hướng thẩm mỹ đến từ khắp thế giới. Điều giáo dục cần trao cho các em là khả năng lựa chọn, biết trân trọng tinh hoa của thế giới, đồng thời hiểu rõ những giá trị làm nên bản sắc của chính mình. Bản sắc, theo nghĩa đó, không phải chiếc neo giữ người trẻ ở lại với quá khứ, mà là điểm tựa để họ tự tin đi xa hơn.
Đổi mới giáo dục nghệ thuật, cần bắt đầu từ việc giúp học sinh biết rung động trước cái đẹp, hiểu mình thuộc về đâu, và có khả năng tạo ra cái mới bằng chính tư duy và năng lực tự thân. Một thế hệ sử dụng thành thạo công cụ hiện đại nhất nhưng không xa lạ với di sản dân tộc, biết tiếp nhận tinh hoa thế giới mà vẫn giữ được tiếng nói riêng, đó mới là đích đến của giáo dục nghệ thuật trong thời đại số.
https://nhandan.vn/doi-moi-hoat-dong-giao-duc-nghe-thuat-post985403.html