Cuối tháng 7/2026, chính quyền Mỹ đã tạo ra một “cơn địa chấn” đối với nền kinh tế toàn cầu khi chính thức ban hành quyết định áp thuế quan mới đối với 60 nền kinh tế đối tác. Sắc thuế mới này dao động từ 10% đến 12,5%, đánh dấu một bước ngoặt chưa từng có trong lịch sử thương mại hiện đại, bao trùm tới 99,4% tổng lượng hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ. Động thái này không chỉ định hình lại cục diện kinh tế thế giới mà còn đặt ra những thách thức sống còn đối với các nền kinh tế định hướng xuất khẩu, trong đó có Việt Nam.

Năm 2024, ông Nguyễn Xuân Việt Hùng (tổ dân phố Đông Toàn) quyết định phát triển kinh tế gia đình bằng mô hình nuôi ốc bươu đen. Vốn dĩ nông dân quanh năm chân lấm tay bùn nên với ông Hùng, chuyện nuôi ốc sẽ khá nhẹ nhàng, khả năng cao sẽ “làm chơi, ăn thật”.

Theo PwC (PricewaterhouseCoopers - là một trong bốn công ty kiểm toán và tư vấn lớn nhất thế giới, cùng với Deloitte, EY và KPMG), trí tuệ nhân tạo (AI) có thể tạo thêm khoảng 15.700 tỷ USD cho nền kinh tế toàn cầu vào năm 2030, tương đương gần 14% GDP thế giới. Tuy nhiên, đằng sau những mô hình AI tiên tiến, những trung tâm dữ liệu quy mô hay các khoản đầu tư khổng lồ là một cuộc cạnh tranh có tính quyết định hơn: cạnh tranh về con người. Không đứng ngoài xu hướng phát triển mới, Việt Nam đang lựa chọn hướng đi dài hạn là chuẩn bị nguồn nhân lực, xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo để từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị AI toàn cầu.

Công nghiệp văn hóa đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế, nhưng ở Việt Nam hiện nay, những câu hỏi như: Công nghiệp văn hóa đóng góp bao nhiêu % GDP; thu hút bao nhiêu doanh nghiệp, lao động; lĩnh vực nào đang đem lại lợi ích kinh tế cao; giá trị xuất, nhập khẩu thế nào?... đều chưa có câu trả lời chính xác, dẫn đến những khó khăn trong xây dựng, ban hành chính sách. Việc xây dựng “dụng cụ đo lường” cho công nghiệp văn hóa là vấn đề đang đặt ra cấp thiết.

Ngày 13/7 vừa qua, phát biểu chỉ đạo tại Phiên họp thứ 2 của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ rõ một trong “bốn khoảng trống” lớn nổi lên từ thực tiễn, đó là về năng lực chuyển hóa di sản văn hóa thành nguồn lực dữ liệu, tri thức số, tài sản trí tuệ và sức sáng tạo quốc gia. Thực tế, Việt Nam không thiếu những di sảni đặc sắc kết tinh chiều sâu văn hóa, lịch sử và trí tuệ dân tộc, nhưng nếu chỉ dừng ở bảo tồn hay khai thác theo phương thức truyền thống, thì những giá trị từ di sản sẽ khó trở thành sức mạnh cạnh tranh trong nền kinh tế sáng tạo.

Đại hội XIV của Đảng xác định phát triển văn hóa là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn mới, đồng thời kế thừa quan điểm xuyên suốt của Nghị quyết Trung ương 5 Khóa VIII về “xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Văn hóa tiếp tục được khẳng định vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế, xã hội trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế”.

Trong bối cảnh Việt Nam hướng tới mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững, yêu cầu về chất lượng tăng trưởng, chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn và thực hành các tiêu chuẩn môi trường, xã hội và quản trị doanh nghiệp (ESG) đang ngày càng trở nên cấp thiết.

Hiện nay, dữ liệu đã trở thành “dầu mỏ mới”, là “mạch máu” của nền kinh tế số toàn cầu. Vì vậy, kinh tế dữ liệu đang trở thành cuộc đua chiến lược mới giữa các quốc gia. Dữ liệu dự tính đóng góp tới 79 tỷ USD vào GDP Việt Nam đến năm 2030; đồng thời tạo ra doanh thu từ dự kiến cán mốc 80 tỷ USD vào cùng thời điểm.

Được xác định là động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế và là kênh lan tỏa sức mạnh mềm quốc gia, các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đã có bước phát triển tích cực cả về quy mô thị trường và mức độ đóng góp.

Sự kết hợp giữa công nghệ số và các nền tảng dữ liệu lớn đang tạo ra những thay đổi mang tính bước ngoặt đối với ngành thể thao. Việc chuyển dịch từ phương thức huấn luyện dựa trên kinh nghiệm sang mô hình quản trị bằng dữ liệu thực tế tại các trường đại học đang mở ra hướng đi mới nhằm nâng cao vị thế của thể thao Việt Nam trên đấu trường quốc tế.