 |
| So tài tại Giải đua ghe phường Hương Thủy ngày 25/2 |
Nhiều nguyên nhân
Đua ghe từ lâu đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống tinh thần của người dân Cố đô. Mỗi dịp đầu xuân hay ngày hội làng, ngày hội đại đoàn kết…, tiếng trống thúc dồn dập, tiếng hò reo vang dậy, tạo nên không khí sôi động, hào hứng. Tuy nhiên, bên cạnh tinh thần thượng võ và nét đẹp cộng đồng, nhiều giải, lễ hội đua ghe lại xảy ra tình trạng xô xát ngay trong và sau các độ đua.
Đáng lo ngại, thực tế trên không là cá biệt. Đơn cử, năm 2022, tại Giải đua ghe truyền thống TP. Huế (cũ) lần I, trong quá trình thi đấu, 2 đội ghe Thuận An và Hải Dương xảy ra ẩu đả trước sự chứng kiến của hàng ngàn khán giả và lực lượng chức năng.
Năm 2023, ở Giải đua ghe do xã Thủy Tân (TX. Hương Thủy cũ) tổ chức, quá trình đua bơi, 2 đội tham gia nảy sinh va chạm, thậm chí còn dùng mái chèo đánh nhau. Năm 2024, tại Giải đua ghe ở phường Thủy Châu (TX. Hương Thủy cũ), không biết vì can cớ gì mà khán giả đứng trên bờ đã dùng đá, sỏi... ném, buộc vận động viên phải lao xuống sông để né tránh.
Mới đây nhất, ngày 21/12/2025, tại Giải đua ghe truyền thống trong khuôn khổ Đại hội Thể dục thể thao lần I của xã Quảng Điền (TP. Huế) đã xảy ra cảnh “hỗn chiến” giữa vận động viên và khán giả, khiến ban tổ chức quyết định treo ghe của hai đội trong một độ đua.
Những vụ xô xát trên dẫn đến nguy cơ chấn thương, thậm chí đe dọa tính mạng và gây mất an ninh trật tự, đồng thời đặt ra câu hỏi, điều gì khiến chất “lửa” của môn thể thao sông nước bị đẩy quá giới hạn?
Một số ý kiến cho rằng, trong quá trình cổ vũ, sự nhiệt tình dần bị đẩy lên cao trào, biến tướng thành ăn thua, hơn kém, bên nào cũng muốn mình “to” hơn, thắng bằng được, từ đó cảm xúc tích cực dần trở thành cực đoan và là “chất xúc tác” cho những cuộc va chạm lúc nào không hay.
Đó là chuyện trên bờ. Còn ở dưới nước, đặc thù đua ghe ở Huế phải vòng qua 3 vè: Thượng, hạ và vè rốn. Trong khi vòng qua các vè (dân gian hay gọi là lộn vè) này, nếu ghe nào non tay, không xử lý được ở đoạn cua gắt, rất dễ va chạm với các ghe khác, khiến ghe bị va chạm mất nhịp, thậm chí bị chìm; hoặc, những tranh chấp trong lúc lộn vè để vượt lên cũng là yếu tố dễ dẫn đến xô xát giữa các ghe.
Ngoài những lý do trên, nhiều người cho rằng, việc treo thưởng cũng là một nguyên nhân. Thường đua ghe, giải thưởng của ban tổ chức chủ yếu tượng trưng, động viên là chính, còn mức thưởng của khán giả mới đáng chú ý khi có độ, ghe về nhất được thưởng ba, bốn chục triệu đồng, dẫn đến việc cạnh tranh gay gắt trên đường đua để “giật” được mức thưởng lớn.
Không chỉ vậy, còn có thông tin về tình trạng “mua giải” trong quá trình đua bơi giữa một số đội, một số bạn bơi. Dù chưa xác thực, nhưng đây vẫn là lời cảnh báo đối với lực lượng hữu trách.
Chấn chỉnh kịp thời
Trước thực trạng trên, để chấn chỉnh các hoạt động lễ hội tự phát, ngày 10/2/2026, UBND thành phố Huế đã ban hành văn bản chỉ đạo khẩn về việc tăng cường quản lý, bảo đảm an ninh trật tự và giữ gìn bản sắc văn hóa lễ hội truyền thống, đặc biệt là các giải đua ghe dịp tết Nguyên đán Bính Ngọ.
Liên quan đến đua ghe, văn bản đã nêu một số nội dung đáng chú ý, như: sẽ chuẩn hóa điều lệ thi đấu, quy tắc ứng xử và áp dụng các chế tài xử lý nghiêm khắc đối với vận động viên, đội ghe hoặc ban tổ chức vi phạm; đình chỉ các giải đua có dấu hiệu mất an ninh trật tự hoặc không đảm bảo điều kiện an toàn; tuyệt đối nghiêm cấm các hành vi kích động, cá độ, cờ bạc hoặc sử dụng chất kích thích gây mất trật tự công cộng tại các giải đua ghe; chủ tịch UBND cấp xã sẽ phải chịu trách nhiệm nếu để xảy ra tình trạng đua ghe tự phát hoặc để tình hình an ninh trật tự diễn biến phức tạp trên địa bàn mình quản lý…
Theo TS. Trần Đình Hằng - Phân viện Trưởng Phân viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao & Du lịch miền Trung, đầu tiên cần phải xác định, đua ghe là một nghi lễ có tính thiêng, kỷ luật gắn với lòng tự trọng của từng cộng đồng chứ không chỉ là một hoạt động thể thao đơn thuần. Trước khi bước vào cuộc đua, mọi người phải thực hiện nhiều nghi thức nhằm thể hiện sự trang trọng, thiêng liêng cũng như để răn bản thân không được có những hành động phản cảm khi tham gia.
“Tuy nhiên, một số nơi chỉ xem đua ghe là hoạt động thi đấu thể dục thể thao, khiến hoạt động này không còn giữ được yếu tố trang trọng, linh thiêng ban đầu. Vậy nên, bên cạnh những chỉ đạo kịp thời và cần thiết của chính quyền thành phố, lực lượng hữu trách - cụ thể là ban tổ chức, cũng cần xác định rõ ý nghĩa của lễ hội đến từng thành viên, cũng như có những biện pháp mạnh tay nếu để xảy ra những hành vi phản cảm, phi thể thao trong và sau mỗi cuộc đua”, TS. Trần Đình Hằng nói.