Đến thời điểm này, các tổ chức tập thể trên địa bàn Thừa Thiên Huế đã nộp 43 đơn đăng ký nhãn hiệu tập thể và đã được Cục Sở hữu trí tuệ cấp 38 văn bằng bảo hộ. Trong số đó, có 17 văn bằng bảo hộ nhãn hiệu tập thể của các HTX trên địa bàn.
Chủ động tìm hướng đi
Toàn tỉnh Thừa Thiên Huế có 256 HTX, hoạt động chủ yếu ở các lĩnh vực: nông nghiệp, công thương, giao thông vận tải. Thời gian qua, các HTX đã tham gia tích cực và vào việc xây dựng và phát triển thương hiệu, nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận, góp phần thúc đẩy nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, hàng hóa. Nhiều HTX đã thực hiện được các nội dung của chương trình phát triển kinh tế tập thể của tỉnh, mang lại rất nhiều kết quả tích cực trong xây dựng nông thôn mới, trong phát triển sản xuất ở khu vực nông thôn. Tiêu biểu, một số HTX đã có những sản phẩm đưa ra được thị trường và có sự cạnh tranh khá cao, như: HTX sản xuất gạo Phú Hồ, HTX An Lỗ với sản phẩm gạo hữu cơ, HTX Thủy Biều với đặc sản thanh trà,…
TS. Lê Ngọc Lâm, Phó Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ phát biểu tại hội thảo
Tuy nhiên, hệ thống HTX của Thừa Thiên Huế vẫn còn phải đối diện với nhiều khó khăn. Hoạt động sản xuất kinh doanh còn ở quy mô nhỏ, năng lực cạnh tranh chưa mạnh. Thiếu vốn, thiếu thiết bị công nghệ và phương tiện canh tác lạc hậu. Kỹ năng tiếp cận thị trường khó khăn. Đội ngũ lãnh đạo HTX chưa được đào tạo bài bản, hoạt động liên kết trong nội bộ HTX, giữa các HTX với nhau chưa được quan tâm đúng mức.
Tham dự hội thảo, một số HTX cũng đã bày tỏ nguyện vọng nhận được sự hỗ trợ của nhà nước, nhất là trong việc hỗ trợ nguồn vốn vay để tăng năng lực đầu tư, mở rộng quy mô sản xuất. Tuy nhiên, theo TS. Hồ Thắng, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ, nhiều HTX vẫn còn gặp nhiều khó khăn trong tạo lập và phát triển tài sản trí tuệ đối với đặc sản địa phương, trước tiên là do chưa mạnh dạn tạo ra sản phẩm mới. Những sản phẩm đã ra đến thị trường nhưng không có lợi thế cạnh tranh, cả về chất lượng cũng như mẫu mã. Nhiều HTX đứng chân trên đất có lợi thế tiềm năng phát triển nhưng chủ yếu chỉ mới phục vụ dịch vụ cung ứng vật tư, phân bón, thủy lợi cho xã viên, mà chưa mạnh dạn thay đổi mô hình hoạt động để tiến sâu vào việc sản xuất kinh doanh hiệu quả hơn.
Đại diện HTX NN Quảng Thọ giới thiệu về tiềm năng cây rau má
So với các doanh nghiệp tư nhân, các HTX có lợi thế hơn trong việc tham gia tạo lập và phát triển tài sản trí tuệ đối với đặc sản địa phương. Nhất là về mặt bằng sản xuất kinh doanh, nhiều xã viên và những chính sách hỗ trợ của nhà nước… Riêng tỉnh Thừa Thiên Huế, mới nhất là có Quyết định số 13/2018/QĐ-UBND của UBND tỉnh ban hành những chính sách hỗ trợ thực hiện chương trình phát triển tài sản trí tuệ trên địa bàn, giai đoạn 2017-2020. Trong đó, có chính sách phát triển thương hiệu sản phẩm gắn với chuỗi giá trị, gồm các phân đoạn: phát triển vùng nguyên liệu, chế biến bảo quản, nâng cao khả năng thương mại hóa sản phẩm và tiếp cận thị trường. Trong chuỗi giá trị này, vai trò HTX thể hiện ở chỗ khai thác từ diện tích canh tác của các xã viên, diện tích tự có của HTX để sản xuất sản phẩm rau sạch, dầu tràm, dược liệu, gạo hữu cơ… Về phần mình, Nhà nước sẽ hỗ trợ việc lựa chọn giống mới, xây dựng quy trình sản xuất an toàn vệ sinh thực thẩm, hỗ trợ quy hoạch vùng sản xuất, nghiên cứu khoa học.
TS. Hồ Thắng nhấn mạnh: “Với những lợi thế đó, nếu bản thân các HTX không phát huy để vươn lên phát triển dịch vụ kinh doanh, mang lại lợi nhuận thì sẽ rất khó. Do đó, dù Nhà nước có hỗ trợ như thế nào, thì điều quan trọng nhất vẫn là sự chủ động tự thân của các HTX. Các HTX phải tự thân, chủ động tìm hướng phát triển của mình, tự đầu tư trang thiết bị và xây dựng thương hiệu. Quan trọng là các HTX phải tạo lập thói quen làm kinh tế thật sự”.
Nâng cao năng lực cho các HTX
Ở vai trò của Phó Chủ tịch Thường trực Liên minh HTX tỉnh, ông Nguyễn Xuân Hùng cho rằng, sẽ rất tốt nếu trong thời gian tới, những HTX đã xây dựng nhãn hiệu tập thể hoặc đang chuẩn bị hoặc có nhu cầu bảo hộ tài sản trí tuệ, thì tổ chức các hoạt động hội thảo về chủ đề này ngay tại cơ sở. Hội thảo có sự hỗ trợ chuyên ngành của Sở Khoa học và Công nghệ, bàn bạc những vấn đề liên quan trực tiếp sản phẩm cạnh tranh của mình, để chia sẻ kinh nghiệm cũng như bàn bạc rõ ràng với bà con xã viên. Việc này có ý nghĩa tạo nên động lực rất tốt cho bà con xã viên, những người trực tiếp tham gia tạo nên những sản phẩm đặc sản của địa phương.
Trưng bày sản phẩm nông nghiệp của Thừa Thiên Huế
Việc bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, phát triển nhãn hiệu tập thể đối với các sản phẩm của mỗi địa phương trở thành vấn đề được quan tâm bởi những lợi ích thiết thực cũng như hiệu quả kinh tế mang lại. Trong đó, cần đẩy mạnh hiệu quả công tác quản lý nhãn hiệu và phát triển giá trị của các nhãn hiệu tập thể. Có như vậy, các nhãn hiệu tập thể nói riêng và các sản phẩm đặc trưng của mỗi địa phương nói chung mới tăng sức cạnh tranh và phát triển thị trường xuất khẩu.
Đặc sản thanh trà Huế đã có chỗ đứng trên thị trường
Tại hội thảo, ông Nguyễn Xuân Hùng cũng nêu rõ 4 đề xuất đối với ngành khoa học và công nghệ. Thứ nhất, đề nghị quan tâm hỗ trợ các HTX đăng ký bảo hộ trong và ngoài nước đối với các sản phẩm dịch vụ, sản phẩm chủ lực, kiểu dáng sản phẩm, giống cây trồng mới, hỗ trợ áp dụng kết quả nghiên cứu, khoa học công nghệ mới để quản lý và nâng cao giá trị và khả năng cạnh tranh các sản phẩm đã được bảo hộ sở hữu trí tuệ. Thứ hai, tổ chức trưng bày triển lãm, phân biệt sản phẩm được bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ với sản phẩm xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Hỗ trợ các HTX nâng cao giá trị và khả năng cạnh tranh của các sản phẩm dịch vụ đã được bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ. Cung cấp thông tin sở hữu trí tuệ để phục vụ cho hoạt động xác lập, khai thác, quản lý, bảo vệ và phát triển giá trị tài sản trí tuệ. Giới thiệu, quảng bá và triển khai các hoạt động xúc tiến thương mại cho sản phẩm tài sản trí tuệ của các HTX ở trong tỉnh và ở nhiều địa phương khác. Thứ ba, nghiên cứu cải cách thủ tục hành chính, nhất là thủ tục hồ sơ trong thực hiện các chính sách theo Quyết định số 13/2018/QĐ-UBND của UBND tỉnh, nhằm giúp các HTX tiếp cận và thụ hưởng. Cuối cùng là nghiên cứu hỗ trợ cho các HTX trên địa bàn củng cố và phát huy các sản phẩm đã có thương hiệu của Huế, như nhãn lồng Kim Long, măng cụt Huế, gạo de An Cựu, quýt Hương Cần… Đồng thời, xây dựng một số nhãn hiệu thương hiệu mới, như: mực một nắng Thuận An, bưởi da xanh Phong Điền, gạo hữu cơ An Lỗ.
Bài, ảnh: Đồng Văn